న వై జ్ఞానీత్యన్తరం యో న వేద స వేదవాదీ న చ వేదపాఠకః ॥ ౩,౨.
ఈ తేడాను ఎవడు తెలియదో, అతడు నిజంగా జ్ఞాని కాదు; వేదాన్ని చెప్పేవాడు కాదు, వేదాన్ని పఠించేవాడు కూడా కాదు.
వేదాక్షరాణి యావన్తి పఠితాని ద్విజాతిభిః । తావన్తి హరినామాని ప్రియాణి చ హరేః సదా ॥ ౩,౨.
ద్విజులు ఎంత వేదాక్షరాలు పఠిస్తారో, అంతే హరి ప్రియమైన పేర్లు కూడా ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
మమ స్వామీ హరిర్నిత్యం దాసోహం సర్వదా హరేః । బ్రహ్మాద్యా దేవతాః సర్వా గురవో మే యథాక్రమమ్ ॥ ౩,౨.
హరి ఎప్పుడూ నా ప్రభువు, నేను ఎప్పుడూ హరికి దాసుడిని. బ్రహ్మ మొదలైన అన్ని దేవతలు నాకు గురువులు, తగిన క్రమంలో.
ఏతేషాం చ హరిః స్వామీ వేదే సర్వత్ర గీయతే । ఏవం జానంస్తు యో వేదాన్సంపఠేత్స ద్విజోత్తమః ॥ ౩,౨.
ఈ అందరికీ హరి ప్రభువు, వేదంలో ఎక్కడైనా ఆయనను స్తుతిస్తారు. ఇలా తెలిసి వేదాలను పఠించే వాడే ఉత్తమ ద్విజుడు.
స వేదపాఠకో జ్ఞేయస్తదన్యే వేదవాదినః । వేదభారభరాక్రాన్తః స వై బ్రాహ్మణగర్దభః ॥ ౩,౨.
అతడే వేదపఠకుడు అని తెలుసుకోవాలి; మిగతావారు వేదాన్ని చెప్పేవాళ్లు మాత్రమే. వేదభారం మాత్రమే మోసేవాడు నిజంగా బ్రాహ్మణ గాడిద.
జ్ఞానాభిమానీ వేదమానీ ఉభౌ తు పరస్పరం హ్యూచతుః సర్వదైవ । జలం వేదో యత్ర వాసో మురారేరాచార్యాణాం సంగదోషాద్ద్విజానామ్ ॥ ౩,౨.
జ్ఞానంపై గర్వం ఉన్నవాడు, వేదంపై గర్వం ఉన్నవాడు ఇద్దరూ ఎప్పుడూ పరస్పరం వాదిస్తారు. వేదం నీటిలా, మురారి నివాసంలా ఉన్న చోట, గురువుల తప్పుల వల్ల, ద్విజుల వల్ల అయోమయం కలుగుతుంది.
మహాపరాధాః సంతి లోకే మహాత్మన్సహస్రశః శతశః కోటిశశ్చ । హరిశ్చ తాన్క్షమతే సర్వదైవ నామత్రయస్మరణాద్వై కుపాలుః ॥ ౩,౨.
మహాత్మా, లోకంలో వేలాది, లక్షలాది, కోట్లాది పెద్ద పాపాలు ఉన్నాయి. అయినా హరి ఎప్పుడూ క్షమిస్తాడు, ఆయన దయతో, తన మూడు పేర్లు జపించినవారిని.
సర్వాపరాధాద్రహితం దానమానైర్యుక్తం సదా తారతమ్యాచ్చ హీనమ్ । దృష్ట్వాపరాధం తస్య విష్ణుర్మహాత్మా హాహాకారం కురుతే క్రోధబుద్ధ్యా ॥ ౩,౨.
ఎలాంటి అపరాధం లేని, ఎప్పుడూ గౌరవంతో, తక్కువతనపు భావం లేని దానం — అలాంటి దానిలో అపరాధం కనిపిస్తే, మహాత్ముడు విష్ణువు కోపంతో చాలా బాధపడతాడు.
ఉత్తిష్ఠ గోవిన్ద సువేదవేద్య సోవ్యాత్కృతాఖ్యో మయి సమ్యక్ప్రసీద । భో కేశవోత్తిష్ఠ సుఖస్వరూప సృష్టౌ వ్యయే వర్తయితుం సమర్థః ॥ ౩,౨.
లేవు, గోవిందా! వేదాలను తెలిసినవాడా, రక్షకుడా, ప్రసిద్ధుడా, నా మీద సంపూర్ణంగా కరుణ చూపు. ఓ కేశవా! లేవు, ఆనంద స్వరూపుడా, సృష్టి, లయాన్ని నడిపించగలవాడా!
సృష్ట్వా బ్రహ్మాణం ప్రేరయేత్పూజ్యసృష్టౌ సృష్ట్వా రుద్రం ప్రేరయేత్సంహృతౌ చ । ప్రాప్తవ్యయోగ్యాన్బ్రహ్మశేషాదిదేవాన్దృష్ట్వాదృష్ట్వా దేహి మోక్షం చ సమ్యక్ ॥ ౩,౨.
బ్రహ్మను సృష్టించి సృష్టికి ప్రేరేపిస్తాడు; రుద్రుని సృష్టించి లయానికి ప్రేరేపిస్తాడు. బ్రహ్మ, శేషుడు మొదలైన దేవతలను కనబడి, కనబడని వారిని చూసి, నాకు సంపూర్ణ మోక్షం ఇవ్వు.
హరే మురారే స్వాపహీనాద్య తిష్ఠ కల్పా దికానన్తరజ్ఞాన (రం బుద్ధి) (జాన) హీనాత్ । సమ్యగ్దృష్ట్వా కర్మదృష్ట్యా మహాత్మల్లంబ్ధం తమో దాహి దుః ఖస్వరూపమ్ ॥ ౩,౨.
హరి, మురారి! ఇప్పుడు కల్పకాలం నిద్ర లేకుండా నిల్చో. దిక్కుల జ్ఞానం లోపించకుండా ఉండు. కర్మదృష్టితో సరిగ్గా చూసి, మహాత్మా, కలిగిన అంధకారాన్ని, బాధ రూపమైనదాన్ని నాశనం చేయు.
దైత్యాదికాన్దుః ఖమతీన్హ యస్మాత్తమస్యన్ధేసర్వదా చిత్స్వరూపీ । తస్మాదాహుర్దుః స్వరూపీ హరిస్త్వం దుః ఖస్వరూపాత్త్వం చ దుః ఖీ హరే త్వమ్ ॥ ౩,౨.
దైత్యులు మొదలైనవారి బాధను ఎప్పుడూ తొలగించే వాడవు, అజ్ఞానాంధకారంలో చైతన్య స్వరూపుడవు. అందుకే నిన్ను సుఖ స్వరూపుడని అంటారు, హరి! నీవే బాధను తొలగించేవాడవు, హరి!
ఉత్తిష్ఠ నారాయణ వాసుదేవ హ్యుత్తిష్ఠ కృష్ణాచ్యుత మాధవేతి । ఉత్తిష్ఠ వైకుణ్ఠ దయార్ద్రమూర్తే ఉత్తిష్ఠ లక్ష్మీశ నమోనమస్తే ॥ ౩,౨.
లేవు, నారాయణా! వాసుదేవా! లేవు, కృష్ణా! అచ్యుతా! మాధవా! లేవు, వైకుంఠా! దయా మూర్తివా! లేవు, లక్ష్మీశా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం.
ఉత్తిష్ఠ మధ్వేశ సరస్వతీశ ఉత్తిష్ఠ రుద్రేశ తథాంబికేశ । ఉత్తిష్ఠ చన్ద్రేశ తథా శచీశ విప్రేశ భక్తేశ గవేశ నిత్యమ్ ॥ ౩,౨.
లేవు, మధ్వేశా! సరస్వతీశా! లేవు, రుద్రేశా! అంబికేశా! లేవు, చంద్రేశా! శచీశా! విప్రేశా! భక్తేశా! గవేశా! ఎప్పుడూ.
శాస్త్రప్రియోత్తిష్ఠ ఋచి ప్రియస్త్వం యజుః ప్రియోత్తిష్ఠ నిదానమూర్తే । సామప్రియస్త్వం చ తథా మురారే అథర్వవేదప్రియ సర్వదా త్వమ్ ॥ ౩,౨.
వేదాలను ప్రేమించే వాడవు, లేచి నిలబడు! ఋగ్వేదానికి ప్రియుడవు, యజుర్వేద స్వరూపుడవు, లేచి నిలబడు! సామవేదానికి ప్రియుడవు, మురారి! అథర్వవేదానికి ఎప్పుడూ ప్రియుడవు, నీవే.
గద్యప్రియస్త్వం చ పురాణమూర్తే స్తుతిప్రియోత్తిష్ఠ విచిత్రమూర్తే । సుగాయనప్రీతికరస్త్వమేవ హ్యుతిష్ఠ శీఘ్రం కమలా పతిస్త్వమ్ ॥ ౩,౨.
గద్యాలను ఇష్టపడే పురాతన స్వరూపుడవు, లేచి నిలబడు! అద్భుతమైన రూపముతో ఉన్నవాడవు, స్తుతులను ఇష్టపడేవాడవు, లేచి నిలబడు! మధురంగా పాడే వాడివల్ల ఆనందం కలుగుతుంది, త్వరగా లేచి నిలబడు, కమలాపతి!
ఏవం స్తుతో విష్ణురజః పురాణో హ్యతిత్వరావానుత్థితో నిత్యబద్ధః ॥ ౩,౨.
ఇలా స్తుతించబడిన పురాతనుడు, ఆదికర్త అయిన విష్ణువు, వెంటనే లేచి నిలిచాడు; ఆయన ఎప్పటికీ బంధించబడి ఉంటాడు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౩ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । బభూవేచ్ఛా మమ దేవస్య విష్ణోః స్రష్టుం సృజ్యాన్మోక్షయోగ్యాంశ్చ మోక్తుమ్ । ఇచ్ఛాశక్తిః సర్వదైవాస్తి విష్ణోస్తథాపి తద్వ్యాహరణం చ లౌకికమ్ ॥ ౩,౩.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: సృష్టికి మరియు మోక్షానికి యోగ్యమైన వారిని సృష్టించాలనే కోరిక నాకు, దేవుడు అయిన విష్ణువుకు కలిగింది. ఆ సంకల్పశక్తి విష్ణువులో ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అయినా, దానిని మనుషుల మాటలలో చెప్పడం జరుగుతుంది.
తదా హరిర్జగృహే లౌకికం చ తమః పానం తేన రూపేణ చక్రే । తద్రూపమాహుః ప్రాకృతం వై తదజ్ఞా హ్యన్ధం తమః ప్రవిశన్త్యేవ సర్వే ॥ ౩,౩.
అప్పుడు హరి భౌతిక రూపాన్ని ధరించి, ఆ రూపంతో చీకటిని పానం చేశాడు. ఆ రూపాన్ని ప్రకృతిస్వభావంగా అంటారు. అజ్ఞానులు, జ్ఞానం లేని వారు అందరూ ఆ చీకటిలోకి ప్రవేశిస్తారు.
అవతారా మహావిష్ణోః సర్వే పూర్ణాః ప్రకీర్తితాః । పూర్ణం చ తత్పరం రూపం పూర్ణాత్పూర్ణాః సముద్గతాః ॥ ౩,౩.
మహావిష్ణువు అవతారాలన్నీ సంపూర్ణమైనవే అని చెప్పబడింది. ఆ పరమరూపం సంపూర్ణమైనదే. ఆ సంపూర్ణత నుంచే అన్ని సంపూర్ణ రూపాలు ఉద్భవించాయి.
పరావరత్వం తేషాం తు వ్యక్తిమాత్రవిశేషతః । న దేశకాలసామర్థ్యాత్పారావర్యం కథఞ్చన ॥ ౩,౩.
వాటిలో ఉన్న ఉన్నతత, తక్కువత అన్నీ రూపభేదాల వల్లే. దేశం, కాలం, సామర్థ్యం వల్ల ఎలాంటి తేడా ఉండదు.
పూర్వరూపం చ పూర్ణం చ పూర్ణం పదవితారగమ్? । రూపం తదాత్మన్యాదాయ పూర్ణమేవావశిష్యతే ॥ ౩,౩.
మునుపటి రూపం సంపూర్ణమైనదే. ఆ సంపూర్ణ రూపం పరమపదానికి వ్యాపిస్తుంది. ఆ రూపాన్ని తనలో గ్రహించినప్పుడు, చివరకు సంపూర్ణత మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
లౌకికవ్యవహారోయం భూభారక్షపణాదికః । తస్య దృర్ష్టి వినా నాన్యో లయః కృష్ణాదినా క్వచిత్ ॥ ౩,౩.
ఈ లోకంలో భూభారం తొలగించడం వంటి కార్యాలు జరుగుతాయి. ఆయన దృష్టి లేకుండా, కృష్ణుడు లేదా ఇతరుల వల్ల ఎక్కడా లయము సంభవించదు.
తత్త్వే పీడా న కర్తవ్యా తయా దుః ఖాని విన్దతి । అత్యన్తపీడనాత్తస్య రోగస్తస్య న సంశయః ॥ ౩,౩.
నిజంగా, బాధను కలిగించకూడదు. బాధ పెడితే దాని వల్ల దుఃఖాలు కలుగుతాయి. అతి బాధ కలిగిస్తే వ్యాధి వస్తుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
జ్ఞాతవ్యాంశే తు పీడా తు కర్తవ్యా గురుణా సహ । తమన్తేవాసినం చాహుః స ఏవ చు గురుః స్మృతః ॥ ౩,౩.
జ్ఞాన సంబంధమైన విషయాల్లో మాత్రం గురువుతో కలిసి బాధను అనుభవించాలి. అలాంటి శిష్యుడిని అలా అంటారు, అతడే గురువు అని గుర్తించబడతాడు.
యే కుర్వన్తి హరేస్తత్త్వవిచారం తు పరస్పరమ్ । తావేవ గురుశిష్యౌ తు వినతానన్దసంయుత ॥ ౩,౩.
హరిలోని తత్త్వాన్ని పరస్పరం విచారించే వారు నిజంగా గురువు, శిష్యుడవుతారు. వారు వినతానందంతో కలిసివుంటారు.
గురుణాపి సమం హాస్యం కర్తవ్యం కుటిలం వినా । హర్షామర్షయుతః శిష్యో గురుః కౌటిల్యసంయుతః ॥ ౩,౩.
గురువుతో కూడినప్పుడు కూడా, వక్రత లేకుండా నవ్వుకోవాలి. శిష్యుడు ఆనందం, కోపంతో నిండివుంటాడు; గురువు మాత్రం వక్రతతో ఉంటాడు.
ఉభౌ తౌ నిరయం యాతో యావదాచన్ద్రతారకమ్ । సాక్షాద్ధరిః పురుషః పిఙ్గలాక్షః స్వమాయాయాం గుణమయ్యాం మహాత్మా । స్వపౌరుషేణైవ సుమఙ్గలేన అధాత్తు వీర్యం భగవాన్వీర్యవాంశ్చ ॥ ౩,౩.
వారు ఇద్దరూ చంద్రతారలు ఉన్నంతవరకు నరకానికి వెళ్తారు. స్వయంగా హరి, పింగళనేత్రుడు, మహాత్ముడు, తన మాయలోని గుణాలతో, తన స్వశక్తితో, శుభంగా, తన వీర్యాన్ని ప్రసాదించాడు; ఆయన వీర్యవంతుడే.
గరుడ ఉవాచ । వీర్యస్వరూపం బ్రూహి మే వాసుదేవ వీర్యే త్వదీయే సంశయో మే విభాతి । కిం వీర్యమీశస్య స్వరూపభూతం కిం వా విభిన్నం వద సాధు వేత్సి ॥ ౩,౩.
గరుడుడు అడిగాడు: వాసుదేవా, వీర్య స్వరూపం నాకు వివరించు. నీ వీర్యంలో నాకు సందేహం కలుగుతోంది. ప్రభువు యొక్క వీర్యం స్వభావంలోనిదా, లేక వేరుగా ఉందా? నీవు బాగా తెలుసు, చెప్పు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । యద్వీర్యమాధత్త హరిః స్వయం ప్రభుర్మాయాభిధాయాం వినతాతనూజ । తద్వీర్యమాహుర్నృహరేః స్వరూపం విపశ్చితో నిశ్చితతత్త్వదర్శినః ॥ ౩,౩.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: హరి తన మాయ అయిన వినతా కుమారునికి స్వయంగా ఇచ్చిన వీర్యాన్ని, నిజాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానులు నృహరికి స్వరూపమే అని అంటారు.