గరుడపురాణమ్

విష్ణావేవ బ్రహ్మశబ్దో హి ముఖ్యో హ్యన్యేష్వముఖ్యో బ్రహ్మరుద్రాదికేషు । అనన్తగుణపూర్ణత్వాద్బ్రహ్మేతి హరిరుచ్యతే ॥ ౩,౨.

బ్రహ్మ అనే పదం నిజంగా విష్ణువునికే వర్తిస్తుంది; బ్రహ్మా, రుద్రుడు వంటి ఇతరులకు అది పరోక్షంగా మాత్రమే వర్తిస్తుంది. అనంతమైన గుణాలు ఉన్నవాడైన హరిని బ్రహ్మ అని పిలుస్తారు.

గుణాదిపూర్ణతాభావాన్నాన్యే బ్రహ్మేత్యుదాహృతాః । దేశానన్త్యం గుణతః కాలతో వా నాస్త్యానన్త్యం క్వాపి దేశే చ కాలే ॥ ౩,౨.

ఇతరులకు అన్ని గుణాలు పూర్తిగా లేవు కాబట్టి వారిని బ్రహ్మ అని పిలవరు. ఏ స్థలంలోనూ, కాలంలోనూ అనంతత్వం లేదు; గుణాల్లో మాత్రమే అనంతత్వం ఉంది.

యదా నన్త్యం కిము వక్తవ్యమత్ర గుణానన్త్యం నాస్తి బ్రహ్మాదికేషు । యద్యప్యహం దేశతః కాలతశ్చ సమస్తదా వాసుదేవేన సార్ధమ్ ॥ ౩,౨.

అనంతత్వం ఉంటే ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. బ్రహ్మా మొదలైనవారిలో అనంతమైన గుణాలు లేవు. నేను ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా ఉన్నా, అది వాసుదేవునితో కలిసే ఉంటుంది.

తథాపి మే గుణతో నాస్త్యనన్తం తతో ధర్మా గుణతోనన్తతశ్చ । సంతి శ్రుతావవిరుద్ధాశ్చ దేవే చిన్త్యా హ్యచిన్త్యా బహుధా తే హ్యనన్తాః ॥ ౩,౨.

అయినా, నా వద్ద అనంతమైన గుణాలు లేవు; అందుకే నా లక్షణాలు అనంతమైనవిగా ఉండవు. శాస్త్రాలలో దేవుని అనేక గుణాలు చెప్పబడ్డాయి — అవి కొన్నిసార్లు మనకు అర్థమయ్యేలా, కొన్నిసార్లు అర్థం కానివిగా ఉంటాయి — అవన్నీ అనంతమైనవే.

అతో గుణాంస్తవ దేవస్య విష్ణో స్తోతుం సదా స్మో న హరేః కదాపి । నాహం న కేశౌ న చ గీర్న రుద్రో న దక్షకన్యా న చ మేనకాసుతా ॥ ౩,౨.

అందువల్ల, ఓ విష్ణుమూర్తీ, ఓ హరివు, నీ గుణాలను మేము ఎప్పుడూ పూర్తిగా స్తుతించలేము. నేను, కేశవుడు, గీర్ణుడు, రుద్రుడు, దక్ష కుమారి, మేనకా కుమార్తె — ఎవ్వరూ చేయలేరు.

న వై బిడౌజా న చ వా పులోమజా న చేధ్మవాహో న యమో న చాన్యః । న నారదో నాపి భృగుర్వసిష్ఠో న విఘ్నపో నాపి బల్యాదయశ్చ ॥ ౩,౨.

బిడౌజా, పులోమజా, అగ్ని, యముడు, మరెవరూ కాదు; నారదుడు, భృగువు, వశిష్ఠుడు, వినాయకుడు, బలి మొదలైనవారు కూడా కాదు.

న వై విరాటో నాపి భీమః శనిశ్చ న పుష్కరో న కశేరుస్తథైవ । న కిన్నరాః పితరో నైవ దేవా గన్ధర్వముఖ్యా నాపి వా తుష్యసంజ్ఞాః ॥ ౩,౨.

విరాట్, భీముడు, శని, పుష్కరుడు, కశేరు, కిన్నరులు, పితృదేవతలు, ఇతర దేవతలు, గంధర్వులలో ముఖ్యులు, తుష్యులు — వీరెవరూ కూడా కాదు.

న వై క్షితీశా న చ మానుషాశ్చ విష్ణోర్న జానన్తి కిమత్ర చాన్యే । మత్తోధమః కోచిగుణేన బ్రహ్మా సమో హి తస్య బ్రహ్మణో మాతరిశ్వ ॥ ౩,౨.

భూమిపాలకులు గానీ, మనుష్యులు గానీ విష్ణువును పూర్తిగా తెలుసుకోరు; మరి ఇతరుల సంగతి ఏమిటి? నేను బ్రహ్మకన్నా కొంత తక్కువ గుణాలున్నవాడిని; ఆయన బ్రహ్మపుత్రుల్లో వాయువు సమానుడు.

తౌ వై విరాగే హరిభక్తిభావే ధృతిస్తితిప్రాణబలేషుయోగే । బుద్ధౌ సమానౌ సంసృతౌ మోక్షకాలే పరస్పరాధారసమన్వితౌ చ ॥ ౩,౨.

విరక్తి, హరిభక్తి, స్థిరత, సహనం, ప్రాణబలం, యోగంలో ఆ ఇద్దరూ సమానమే. బుద్ధిలో, జనన మరణాలలో, మోక్ష సమయంలో పరస్పర ఆధారంగా ఉంటారు.

అన్నాభిమానం బ్రహ్మ చాహుర్మురారిం జీవాభిమానం వాయుమాహుర్మహాన్తః । న శక్తోసౌ బ్రహ్మదేవో వివస్తుం వాయుం వినా సంసృతావేవ నిత్యమ్ ॥ ౩,౨.

బ్రహ్మను అన్నానికి అధిపతిగా, మురారి (విష్ణువు)ని ప్రాణానికి అధిపతిగా, వాయువును గాలిగా మహర్షులు చెబుతారు. వాయువు లేకుండా బ్రహ్మ ఎప్పుడూ ఉండలేడు; సృష్టిలో వీరిద్దరూ ఎప్పుడూ కలిసే ఉంటారు.

న తం వినా మాతరిశ్వా చ వస్తుమన్యోన్యమాప్తిః కాలతో న్యూనతా చ । యదా మహత్తత్త్వని యామకోభూద్బ్రహ్మాణ్డాన్తస్థూలసృష్టౌ మహాత్మా ॥ ౩,౨.

వాళ్లిద్దరిలో ఎవరు లేకపోయినా మరొకరు ఉండలేరు; ఒకరికి మరొకరిని పొందడం సాధ్యం కాదు, కాలపరంగా తక్కువతనం ఉంటుంది. మహత్తత్త్వం పుట్టినప్పుడు, బ్రహ్మాండంలోని స్థూల సృష్టిలో మహాత్ముడైన బ్రహ్మ జన్మించాడు.

తదా వాయుర్నాశకద్వై మహాత్మా బాహ్యే సృష్టౌ కాలభేదేన చాస్తి । సరస్వతీ భారతీ బ్రహ్మణస్తు సంవత్సరానన్తరం సంబభూవ ॥ ౩,౨.

అప్పుడు వాయువు బయట సృష్టి చేయలేకపోయాడు; సృష్టి కాలమును బట్టి జరుగుతుంది. బ్రహ్మ నుంచి సరస్వతీ, భారతీ, ఒక సంవత్సరం తర్వాత జన్మించింది.

యదా దశాబ్దాః సమతీతా మహాత్మా తదా వాయుః సమభూల్లోకపూజ్యః । కిఞ్చిన్న్యూనత్వం స్థూలసృష్టౌ మహాత్మన్నైతావతా వానయోః సౌమ్యహానిః ॥ ౩,౨.

పది సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, వాయువు జన్మించి లోకాల్లో పూజింపబడాడు. స్థూల సృష్టిలో కొంత తక్కువతనం ఉన్నా, దీని వల్ల వారిద్దరికీ గొప్పతనంలో ఏ మాత్రం హాని లేదు.

సరస్వతీ వత్సరాత్సంబభూవ హ్యనన్తరం బ్రహ్మణో జన్మకాలాత్ । గిరః సకాశాత్కాలతో న్యూనతాస్తి వాయోస్తదా హ్యధమత్త్వే క్షతిః కా ॥ ౩,౨.

సరస్వతీ బ్రహ్మ జన్మించిన ఏడాది తర్వాత పుట్టింది; ఆమె జననంతో వాయువుకు కాలపరంగా తక్కువతనం వచ్చింది. అయినా, ఆ మృదువైన వాడికి తక్కువగా ఉండటంలో ఏమి నష్టం లేదు.

వాయోరనన్తరం వాణీ హ్యభూత్సంవత్సరాత్పరమ్ । యావత్పశ్చాజ్జనిస్తావత్పూర్వదేహక్షయో భవేత్ ॥ ౩,౨.

వాయువు తర్వాత వాణి, అంటే మాట, ఒక సంవత్సరం దాటి పుట్టింది. కొత్త జననం వచ్చే వరకు, పూర్వదేహం నశించాల్సిందే.

శేషస్త్విన్ద్రో రుద్ర ఏతే త్రయశ్చ సమా హ్యేతే జ్ఞానబలాదికేష్వపి తథాపి తేషాం కాలతో న్యూనతాస్తి కాలోపి తేషాం ద్వివ్యేసహస్రవర్షమ్ ॥ ౩,౨.

శేషుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు — ఈ ముగ్గురూ జ్ఞానంలోనూ, బలంలోనూ సమానులే. అయినా కాలం వల్ల వారిలో తేడా ఉంటుంది. వారి కాలం రెండు వేల దివ్య సంవత్సరాలు.

అనన్తరుద్రో బ్రహ్మవాయూ యథా వా తథా జ్ఞేయో నైవ హానిః స్వరూపే । స్థూలస్య సృష్టౌ బాహ్యసృష్టౌ మహాత్మన్కాలాన్న్యూనత్వం స మయా నైవ చిన్త్యః ॥ ౩,౨.

అనంతరుద్రుడు, బ్రహ్మ, వాయువు కూడా ఇలానే తెలుసుకోవాలి. వారి అసలు స్వరూపంలో ఎలాంటి లోపం ఉండదు. స్థూల సృష్టిలో, బాహ్య సృష్టిలో వారి కాల పరిమితి గురించి నేను ఆలోచించను, మహాత్మా.

తేషాం సకాశాద్వారుణీ పార్వతీ చ సౌపర్ణీనామ్నీ తిస్త్ర ఏతా మహాత్మన్ । దశాబ్దేభ్యోనన్తరం సంబభూవుః సరస్వతీ భారతీవచ్చ బోధ్యా ॥ ౩,౨.

వారిలోంచి వారుణి, పార్వతి, సౌపర్ణి అనే మూడు గొప్ప ఆత్మలు పుట్టారు. పదేళ్ల తరువాత సరస్వతి, భారతీ కూడా జన్మించారు. వీరిని అలా తెలుసుకోవాలి.

ఇన్ద్రో వరో రుద్రభార్యాదికేభ్య ఏవం జ్ఞానం సర్వదా దేహ్యమన్దమ్ । ఏవం జ్ఞానం యస్య భవేచ్చ లోకే స వై జ్ఞానీ వేదవేద్యః స ఏవ ॥ ౩,౨.

ఇంద్రుడు, వరుణుడు, రుద్రుని భార్యలు మొదలైనవారికి ఎప్పుడూ జ్ఞానం పూర్తిగా ఇవ్వాలి. ఎవరికైతే ఇలాంటి జ్ఞానం ఉంటుందో, వాడు నిజమైన జ్ఞాని, వేదాలను తెలుసుకునేవాడు కూడా అతడే.

న వై జ్ఞానీత్యన్తరం యో న వేద స వేదవాదీ న చ వేదపాఠకః ॥ ౩,౨.

ఈ తేడాను ఎవడు తెలియదో, అతడు నిజంగా జ్ఞాని కాదు; వేదాన్ని చెప్పేవాడు కాదు, వేదాన్ని పఠించేవాడు కూడా కాదు.

వేదాక్షరాణి యావన్తి పఠితాని ద్విజాతిభిః । తావన్తి హరినామాని ప్రియాణి చ హరేః సదా ॥ ౩,౨.

ద్విజులు ఎంత వేదాక్షరాలు పఠిస్తారో, అంతే హరి ప్రియమైన పేర్లు కూడా ఎప్పుడూ ఉంటాయి.

మమ స్వామీ హరిర్నిత్యం దాసోహం సర్వదా హరేః । బ్రహ్మాద్యా దేవతాః సర్వా గురవో మే యథాక్రమమ్ ॥ ౩,౨.

హరి ఎప్పుడూ నా ప్రభువు, నేను ఎప్పుడూ హరికి దాసుడిని. బ్రహ్మ మొదలైన అన్ని దేవతలు నాకు గురువులు, తగిన క్రమంలో.

ఏతేషాం చ హరిః స్వామీ వేదే సర్వత్ర గీయతే । ఏవం జానంస్తు యో వేదాన్సంపఠేత్స ద్విజోత్తమః ॥ ౩,౨.

ఈ అందరికీ హరి ప్రభువు, వేదంలో ఎక్కడైనా ఆయనను స్తుతిస్తారు. ఇలా తెలిసి వేదాలను పఠించే వాడే ఉత్తమ ద్విజుడు.

స వేదపాఠకో జ్ఞేయస్తదన్యే వేదవాదినః । వేదభారభరాక్రాన్తః స వై బ్రాహ్మణగర్దభః ॥ ౩,౨.

అతడే వేదపఠకుడు అని తెలుసుకోవాలి; మిగతావారు వేదాన్ని చెప్పేవాళ్లు మాత్రమే. వేదభారం మాత్రమే మోసేవాడు నిజంగా బ్రాహ్మణ గాడిద.

జ్ఞానాభిమానీ వేదమానీ ఉభౌ తు పరస్పరం హ్యూచతుః సర్వదైవ । జలం వేదో యత్ర వాసో మురారేరాచార్యాణాం సంగదోషాద్ద్విజానామ్ ॥ ౩,౨.

జ్ఞానంపై గర్వం ఉన్నవాడు, వేదంపై గర్వం ఉన్నవాడు ఇద్దరూ ఎప్పుడూ పరస్పరం వాదిస్తారు. వేదం నీటిలా, మురారి నివాసంలా ఉన్న చోట, గురువుల తప్పుల వల్ల, ద్విజుల వల్ల అయోమయం కలుగుతుంది.

మహాపరాధాః సంతి లోకే మహాత్మన్సహస్రశః శతశః కోటిశశ్చ । హరిశ్చ తాన్క్షమతే సర్వదైవ నామత్రయస్మరణాద్వై కుపాలుః ॥ ౩,౨.

మహాత్మా, లోకంలో వేలాది, లక్షలాది, కోట్లాది పెద్ద పాపాలు ఉన్నాయి. అయినా హరి ఎప్పుడూ క్షమిస్తాడు, ఆయన దయతో, తన మూడు పేర్లు జపించినవారిని.

సర్వాపరాధాద్రహితం దానమానైర్యుక్తం సదా తారతమ్యాచ్చ హీనమ్ । దృష్ట్వాపరాధం తస్య విష్ణుర్మహాత్మా హాహాకారం కురుతే క్రోధబుద్ధ్యా ॥ ౩,౨.

ఎలాంటి అపరాధం లేని, ఎప్పుడూ గౌరవంతో, తక్కువతనపు భావం లేని దానం — అలాంటి దానిలో అపరాధం కనిపిస్తే, మహాత్ముడు విష్ణువు కోపంతో చాలా బాధపడతాడు.

ఉత్తిష్ఠ గోవిన్ద సువేదవేద్య సోవ్యాత్కృతాఖ్యో మయి సమ్యక్ప్రసీద । భో కేశవోత్తిష్ఠ సుఖస్వరూప సృష్టౌ వ్యయే వర్తయితుం సమర్థః ॥ ౩,౨.

లేవు, గోవిందా! వేదాలను తెలిసినవాడా, రక్షకుడా, ప్రసిద్ధుడా, నా మీద సంపూర్ణంగా కరుణ చూపు. ఓ కేశవా! లేవు, ఆనంద స్వరూపుడా, సృష్టి, లయాన్ని నడిపించగలవాడా!

సృష్ట్వా బ్రహ్మాణం ప్రేరయేత్పూజ్యసృష్టౌ సృష్ట్వా రుద్రం ప్రేరయేత్సంహృతౌ చ । ప్రాప్తవ్యయోగ్యాన్బ్రహ్మశేషాదిదేవాన్దృష్ట్వాదృష్ట్వా దేహి మోక్షం చ సమ్యక్ ॥ ౩,౨.

బ్రహ్మను సృష్టించి సృష్టికి ప్రేరేపిస్తాడు; రుద్రుని సృష్టించి లయానికి ప్రేరేపిస్తాడు. బ్రహ్మ, శేషుడు మొదలైన దేవతలను కనబడి, కనబడని వారిని చూసి, నాకు సంపూర్ణ మోక్షం ఇవ్వు.