గరుడపురాణమ్

కృష్ణరామాదివచ్చైవ త్వేకీభావో వివక్షితః । బింబానాం మూలరూపస్య భేదో నాత్ర వివక్షితః ॥ ౩,౨.

కృష్ణుడు, రాముడు మొదలైనవారిలా, ప్రతిబింబాల ఏకత్వమే ఇక్కడ ఉద్దేశ్యం. అసలు రూపానికి వేరుదనం ఇక్కడ ఉద్దేశించబడలేదు.

తత్రాపి చ విశేషోస్తి జ్ఞాతవ్యస్తత్త్వమిచ్ఛుభిః । ఏకాంశేన తు బింబైస్తు చైకీభావం వ్రజన్తి తే ॥ ౩,౨.

అక్కడ కూడా ఒక తేడా ఉంది, నిజాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునేవారు దీన్ని గ్రహించాలి. ఒక భాగంలో మాత్రమే ప్రతిబింబాలు ఏకత్వాన్ని పొందుతాయి.

ఏకాంశేన తు జీవత్వే సంస్థితా నాత్ర సంశయః । బింబమూలం న జానన్తి తే జనా హ్యసురాః స్మృతాః ॥ ౩,౨.

ఒక భాగంలో వారు జీవులుగా ఉంటారు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ప్రతిబింబానికి మూలాన్ని తెలియని వారు అసురులు అని పిలవబడతారు.

ఏక ఏవ హరిః పూర్వం హ్యవిద్యావశతః స్వయమ్ । అనేకో భవతి హ్యారాదాదర్శప్రతిబింబవత్ ॥ ౩,౨.

హరి మొదట ఒక్కడే ఉన్నాడు, కానీ అవిద్యా వల్ల అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తాడు, అనేక అద్దాల్లో ప్రతిబింబాల్లా.

ఏవం వదన్తి యే మూఢాస్తేపి యాన్త్యధరం తమః । ఉపాధిర్ద్వివిధః ప్రోక్తః స్వరూపో బాహ్య ఏవ చ ॥ ౩,౨.

ఇలా మాట్లాడే మూర్ఖులు కూడా అధోగతికి వెళ్తారు. ఉపాధి రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది — అంతర్గతమైనది, బాహ్యమైనది.

బాహ్యోపాధిర్లయే యాతి ముక్తావన్యస్య సంస్థితిః । సర్వోపాధివినాశే హి ప్రతిబింబః కథం భవేత్ ॥ ౩,౨.

బాహ్య ఉపాధి లయ సమయంలో అంతరించిపోతుంది, ఇంకొకటి మిగిలిపోతుంది. అన్ని ఉపాధులు నశించినప్పుడు ప్రతిబింబం ఎలా ఉంటుంది?

చిద్రూపాఖ్యో హ్యుపాధిస్తు మోక్షే యేప్యధికారిణః । దుఃఖరూపో హ్యుపాధిస్తు తమసో యేధికారిణః ॥ ౩,౨.

చైతన్య స్వరూపమైన ఉపాధి మోక్షానికి అర్హులైనవారికి చెందుతుంది. బాధ స్వరూపమైన ఉపాధి అంధకారానికి అర్హులైనవారికి చెందుతుంది.

మిశ్రరూపో హ్యుపాధిస్తు నిత్యసంసారిణాం మతః । బాహ్యోపాధిర్లిఙ్గదేహః సర్వేషాం నాత్ర సంశయః ॥ ౩,౨.

మిశ్రమ స్వరూప ఉపాధి ఎప్పటికీ సంసారంలో ఉండేవారికి అంటుకుంది. బాహ్య ఉపాధి అన్నది అందరికీ లింగదేహమే — దీనిలో సందేహం లేదు.

దైత్యాః దుఃఖాయతే యస్మాత్తస్మాదుఃఖీ హరిః స్వయమ్ । తత్తద్దుఃఖస్వరూపత్వాద్దైత్యానాం బింబరూపకః ॥ ౩,౨.

దైత్యులు బాధను అనుభవించేవారు కాబట్టి, హరి కూడా బాధపడుతున్నట్టు భావించబడతాడు. దైత్యుల బాధ స్వరూపం వల్ల హరి వారి ప్రతిబింబంగా ఉంటాడు.

దైత్యస్థితానాం బింబానాం మూలరూపస్య వై ప్రభోః । పరస్పరం తథా భేదం హ్యన్తరం వా న చిన్తయేత్ ॥ ౩,౨.

దైత్యులలో ఉన్న ప్రతిబింబాలకు, ప్రభువు యొక్క అసలు రూపంతో ఎలాంటి తేడా లేదా వేరుదనం మనసులో ఉంచకూడదు.

శ్రీభూదుర్గాదిరూపాణాం తథా సీతాదిరూపిణామ్ । అన్యోన్యం నాణుమాత్రం చ భేదో బాహ్యాన్తరేపి చ ॥ ౩,౨.

శ్రీ, భూ, దుర్గా మరియు సీతాదుల రూపాలలో, బాహ్యంగానైనా అంతర్గతంగానైనా, పరస్పరం ఎంత మాత్రం తేడా లేదు.

చిన్తనీయః కథమపి జ్ఞాత్వా యాన్త్యధరం తమః । ప్రతిబింబస్థితో బింబః స్త్రీరూపో హ్యస్తి సర్వదా ॥ ౩,౨.

ఇది తెలిసిన తరువాత కూడా ఎవరైనా తేడా గురించి ఆలోచిస్తే, వారు అధోగతికి వెళ్తారు. స్త్రీ రూపంలో ఉండే ప్రతిబింబం ఎప్పుడూ ఉంటుంది.

ప్రలయే సమనుప్రాప్తే లక్ష్మ్యా సహ ఖగోత్తమ । ఏకీభావం నాప్నువన్తి బింబేన సహ సంస్థితాః ॥ ౩,౨.

ప్రలయం వచ్చినప్పుడు, వినతా కుమారా, లక్ష్మితో కలిసి అసలు రూపంతో ఏకత్వాన్ని, ప్రతిబింబంతో ఉన్నవారు పొందరు.

బింబస్థితానాం రూపాణాం లక్ష్మ్యాశ్చ వినతాసుత । భేదస్తు నాణుమాత్రం చ శఙ్కనీయః కథఞ్చన ॥ ౩,౨.

ప్రతిబింబంలో ఉన్న రూపాలకు, లక్ష్మికి కూడా, వినతా కుమారా, ఎలాంటి తేడా ఉందని ఎప్పుడూ అనుమానం పెట్టుకోకూడదు.

యదా హి శేతే ప్రలయార్ణవే విభుర్జీవాంశ్చ సర్వానుదరే నివేశ్య । ముక్తాంశ్చ బ్రహ్మేన్ద్రమరుద్గణాదీన్ప్రాత్పవ్యముక్తీంశ్చ సుతౌ? చ సంస్థితాన్ ॥ ౩,౨.

ప్రభువు ప్రలయ సముద్రంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు, తన పొట్టలో అన్ని జీవులను — ముక్తులు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, మరుత్ గణాలు, ముక్తిని పొందినవారు, తన కుమారులు — ఉంచుతాడు.

ప్రాప్తాన్ధకూపాదిసమస్తజీవాంస్తథైవ ప్రాప్తవ్యకలీనథాపరాన్ । తథైవ నిత్యం సృతిసంస్థితాఞ్జనానచేతనానృక్షరూపాదిజీవాన్ ॥ ౩,౨.

అలాగే, నరకాది అంధకారంలో పడిన అన్ని జీవులను, భవిష్యత్తులో పుట్టబోయే వారిని, ఎప్పటికీ సృష్టిలో ఉండే వారిని, జడ పదార్థాలను, వృక్షాది జీవులను కూడా ఆయన తనలో ఉంచుతాడు.

ఏవం జనాఞ్జఠరే సంనిధాయ సమ్యక్శేతే హ్యంభసి వై స కల్పే । లక్ష్మీస్తు సా సర్వవేదాత్మికా చ భక్త్యా హరౌ నిత్యసంవర్ధితాపి ॥ ౩,౨.

ఇలా అన్ని జీవులను తన పొట్టలో ఉంచి, ఆ ప్రభువు కల్పంలో నీటిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు. కానీ లక్ష్మి, అన్ని వేదాల సారమైనది, హరిలో భక్తితో ఎప్పుడూ అభివృద్ధి చెందుతుంటుంది.

అత్యాదరం దర్శయతీవ సా తు ఈడే విష్ణుం భక్తిసంవర్ధితాపి । చేష్టాదిరూపేణ తదా న కిఞ్చిదాసీద్వినా విష్ణుమథ శ్రియం చ ॥ ౩,౨.

ఆమె ఎంతో భక్తితో గౌరవాన్ని చూపినట్టు కనిపించినా, నేను విష్ణువుని స్తుతిస్తున్నాను. ఎందుకంటే, ఆమెలో భక్తి పెరిగినా, ఆ సమయంలో విష్ణువు, లక్ష్మి తప్ప మరొకటి లేదు — ఆచరణలో కూడా అంతే.

పర్యఙ్కరూపేణ బభూవ దేవీ వాసస్వరూపేణ రమా విరేజే । సర్వం రమా సైవ తదైవ చాసీత్సైకా దేవీ బహురూపా బభాషే ॥ ౩,౨.

ఆ దేవి మంచం రూపంలో మారింది, రమా వస్త్రంగా వెలిగింది. ఆ సమయంలో రమా ఒక్కరే అన్నీ అయింది — ఆమె ఒక్కరే అనేక రూపాల్లో కనిపించింది.

త్వముత్కృష్టః సర్వదేవోత్తమత్వాన్న త్వత్సమః కశ్చిదేవాధికో వా । త్వం బ్రహ్మ ఏకో న చతుర్ముఖశ్చ నాహం రుద్రో న బృహస్పతిశ్చ ॥ ౩,౨.

నీవు అందరు దేవతలకన్నా గొప్పవాడవు. నీకు సమానుడు లేదా మించినవాడు ఎవరూ లేరు. నీవే పరబ్రహ్మ — నాలుగు ముఖాలు ఉన్నవాడు కాదు, నేను రుద్రుడిని కాదు, బృహస్పతి కూడా కాదు.

విష్ణావేవ బ్రహ్మశబ్దో హి ముఖ్యో హ్యన్యేష్వముఖ్యో బ్రహ్మరుద్రాదికేషు । అనన్తగుణపూర్ణత్వాద్బ్రహ్మేతి హరిరుచ్యతే ॥ ౩,౨.

బ్రహ్మ అనే పదం నిజంగా విష్ణువునికే వర్తిస్తుంది; బ్రహ్మా, రుద్రుడు వంటి ఇతరులకు అది పరోక్షంగా మాత్రమే వర్తిస్తుంది. అనంతమైన గుణాలు ఉన్నవాడైన హరిని బ్రహ్మ అని పిలుస్తారు.

గుణాదిపూర్ణతాభావాన్నాన్యే బ్రహ్మేత్యుదాహృతాః । దేశానన్త్యం గుణతః కాలతో వా నాస్త్యానన్త్యం క్వాపి దేశే చ కాలే ॥ ౩,౨.

ఇతరులకు అన్ని గుణాలు పూర్తిగా లేవు కాబట్టి వారిని బ్రహ్మ అని పిలవరు. ఏ స్థలంలోనూ, కాలంలోనూ అనంతత్వం లేదు; గుణాల్లో మాత్రమే అనంతత్వం ఉంది.

యదా నన్త్యం కిము వక్తవ్యమత్ర గుణానన్త్యం నాస్తి బ్రహ్మాదికేషు । యద్యప్యహం దేశతః కాలతశ్చ సమస్తదా వాసుదేవేన సార్ధమ్ ॥ ౩,౨.

అనంతత్వం ఉంటే ఇంకేమీ చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. బ్రహ్మా మొదలైనవారిలో అనంతమైన గుణాలు లేవు. నేను ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా ఉన్నా, అది వాసుదేవునితో కలిసే ఉంటుంది.

తథాపి మే గుణతో నాస్త్యనన్తం తతో ధర్మా గుణతోనన్తతశ్చ । సంతి శ్రుతావవిరుద్ధాశ్చ దేవే చిన్త్యా హ్యచిన్త్యా బహుధా తే హ్యనన్తాః ॥ ౩,౨.

అయినా, నా వద్ద అనంతమైన గుణాలు లేవు; అందుకే నా లక్షణాలు అనంతమైనవిగా ఉండవు. శాస్త్రాలలో దేవుని అనేక గుణాలు చెప్పబడ్డాయి — అవి కొన్నిసార్లు మనకు అర్థమయ్యేలా, కొన్నిసార్లు అర్థం కానివిగా ఉంటాయి — అవన్నీ అనంతమైనవే.

అతో గుణాంస్తవ దేవస్య విష్ణో స్తోతుం సదా స్మో న హరేః కదాపి । నాహం న కేశౌ న చ గీర్న రుద్రో న దక్షకన్యా న చ మేనకాసుతా ॥ ౩,౨.

అందువల్ల, ఓ విష్ణుమూర్తీ, ఓ హరివు, నీ గుణాలను మేము ఎప్పుడూ పూర్తిగా స్తుతించలేము. నేను, కేశవుడు, గీర్ణుడు, రుద్రుడు, దక్ష కుమారి, మేనకా కుమార్తె — ఎవ్వరూ చేయలేరు.

న వై బిడౌజా న చ వా పులోమజా న చేధ్మవాహో న యమో న చాన్యః । న నారదో నాపి భృగుర్వసిష్ఠో న విఘ్నపో నాపి బల్యాదయశ్చ ॥ ౩,౨.

బిడౌజా, పులోమజా, అగ్ని, యముడు, మరెవరూ కాదు; నారదుడు, భృగువు, వశిష్ఠుడు, వినాయకుడు, బలి మొదలైనవారు కూడా కాదు.

న వై విరాటో నాపి భీమః శనిశ్చ న పుష్కరో న కశేరుస్తథైవ । న కిన్నరాః పితరో నైవ దేవా గన్ధర్వముఖ్యా నాపి వా తుష్యసంజ్ఞాః ॥ ౩,౨.

విరాట్, భీముడు, శని, పుష్కరుడు, కశేరు, కిన్నరులు, పితృదేవతలు, ఇతర దేవతలు, గంధర్వులలో ముఖ్యులు, తుష్యులు — వీరెవరూ కూడా కాదు.

న వై క్షితీశా న చ మానుషాశ్చ విష్ణోర్న జానన్తి కిమత్ర చాన్యే । మత్తోధమః కోచిగుణేన బ్రహ్మా సమో హి తస్య బ్రహ్మణో మాతరిశ్వ ॥ ౩,౨.

భూమిపాలకులు గానీ, మనుష్యులు గానీ విష్ణువును పూర్తిగా తెలుసుకోరు; మరి ఇతరుల సంగతి ఏమిటి? నేను బ్రహ్మకన్నా కొంత తక్కువ గుణాలున్నవాడిని; ఆయన బ్రహ్మపుత్రుల్లో వాయువు సమానుడు.

తౌ వై విరాగే హరిభక్తిభావే ధృతిస్తితిప్రాణబలేషుయోగే । బుద్ధౌ సమానౌ సంసృతౌ మోక్షకాలే పరస్పరాధారసమన్వితౌ చ ॥ ౩,౨.

విరక్తి, హరిభక్తి, స్థిరత, సహనం, ప్రాణబలం, యోగంలో ఆ ఇద్దరూ సమానమే. బుద్ధిలో, జనన మరణాలలో, మోక్ష సమయంలో పరస్పర ఆధారంగా ఉంటారు.