ఒకప్పుడు మహర్షులు ఔషధ గుణాలను వివరించడంలో నిమగ్నమై, అనేక ఔషధ వృక్షాల పేర్లను, వాటి ప్రత్యేకతలను వివరించారు. సింహాస్య, వృషవాస, మాటరూషక వంటి ఔషధాలు నియమించబడ్డాయి. జీవక, జీవశాక, కర్బుర, శటీ వంటి వృక్షాలు కూడా ప్రసిద్ధిగా ఉన్నాయి. అలాగే, కట్ఫల, సోమవృక్ష, అగ్నిగంధ, సుగంధిక, శతాంగ, శతపుష్ప, మింసిర్, మధురిక వంటి ఔషధాలను కూడా పండితులు పేర్కొన్నారు. పుష్కర మూల, పుష్కర, పుష్కర ఆహ్వయ అనే పేర్లతో కూడిన వృక్షాలు ఉండగా, యాస, ధన్వయాస, దుష్పర్ష, దురలభ వంటి ఔషధాలూ ప్రస్తావించబడ్డాయి. వాకుచీ, సోమరాజీ, సోమవల్లి, మార్కవ, కేశరాజ, భృంగరాజ వంటి ఔషధ వృక్షాలూ పేరుగాంచాయి. వేదగజాన్ని చక్రమర్దక అనే పేరుతో పండితులు పిలుస్తారు. సురంగిని తగర అని, దాని స్నాయువు కలనాశ అని, వాయసీ అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు. మహాకాలాన్ని బేలా అని, తండులీయాన్ని ఘనస్థన అని, ఇక్ష్వాకువును కాకరకాయగా, తిక్తాలబును అదే పేరుతో పిలుస్తారు. ధామార్గవ, కోషాతకి, యామిని వంటి ఔషధాలు ఉన్నాయి. కోషాతకి వేర్వేరు రకాలూ కృతభేదన అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. జీమూతాన్ని ఖుడ్డాక, దేవతాడక అని కూడా పిలుస్తారు. గృధ్రనఖి, హింగుకాకాదని వంటి పేర్లూ ఉన్నాయి. అశ్వారి అనే ఔషధాన్ని గుర్తించాలి. కరవీరాన్ని అశ్వమారక అని, సింధు, సైంధవ, సింధూత్థ అనే పేర్లన్నీ మనిమంథ అనే ఔషధానికి వర్తిస్తాయి. క్షార, యవాగ్రజ అనే పదాలు యవక్షారకు, సర్జిక, సర్జికాక్షార రెండవ రకానికి వర్తిస్తాయి. కాషీశ, పుష్పకాషీశ అనే పదాలు కన్ను చికిత్సలకు ప్రసిద్ధం. ధాతుకాషీశ, కాషీ అనే పేర్లూ ఉన్నాయి. సౌరాష్ట్రి అనగా మట్టి నుండి తీసిన క్షారము, కాక్షీ అనగా పంకపర్పటి, సమాక్షిక అనే పదార్థం ఒక ఖనిజము, తాప్య అనగా తాప్యుత్థ నుండి వచ్చినది. శిలా, మన:శిలా, నేపాలి, కులటి, ఆల లేదా మనస్తాలక అనే పదార్థాన్ని హరితాల అని పిలుస్తారు. గంధకాన్ని గంధపాషాణ, రసాన్ని పారదం, తామ్రమౌదుంబర, శుల్బ, మ్లేచ్ఛముఖ అనే పదాలు కూడా ప్రస్తావించబడ్డాయి. అద్రిసార sharp iron అని, లోహకంచ అని కూడా పిలుస్తారు. మాక్షిక, మధు, క్షౌద్ర అనే పదాలు పుష్పరసానికి వర్తిస్తాయి. జ్యేష్ఠ, నీటితో కలిపితే కాంజిక, సువీరక అని పిలుస్తారు. సీత, సితోపల, మత్స్యండీ అనేవి చక్కెర రకాలు. త్వక్, ఎల, పత్రక సమపాళ్ళలో కలిపితే త్రిసుగంధి, త్రిజాతక అని పిలుస్తారు. దీనికి నాగకేశరాన్ని కలిపితే చతుర్జాత అని పిలుస్తారు. పిప్పలి, పిప్పలీమూల, చవ్య, చిత్రక, నాగర అనే పదాలు పంచకోల అని, కొలక అని కూడా పిలుస్తారు. ప్రియంగును కంగుకా, కోరదూషను కొద్రవ, త్రిపుటను పుట, కలాపాన్ని లంగక అని పిలుస్తారు. సతీనా, వర్తుల, వేణు, పిచుక, పితల, చాక్ష, బిడాలపదక అనే పదాలు ప్రస్తావించబడ్డాయి. ఒక కర్షా ఒక ప్రమాణం, సువర్ణా కూడా అలాగే. కవలగ్రహ, అర పళ, శుక్తి, ఎనిమిది మాషకాలు కూడా ప్రమాణాలు. ఒక పళ బిల్వ, ముష్టి రెండు పళలు, ప్రసృతి కూడా రెండు పళలు, అంజలి, కుడవా నాలుగు పళలు. ఎనిమిది పళలు ఒక అష్టమానం, నాలుగు కుడవాలు ఒక ప్రస్థం, నాలుగు ప్రస్థాలు ఒక ఆఢకము. కాషా అనే పాత్ర, ఒక ద్రోణం నాలుగు ఆఢకాలు, ఒక తులా వంద పళలు, ఒక భాగం ఇరవై పళలు. ప్రస్థ పదార్థాలకు ఈ విధంగా ప్రమాణ వ్యవస్థను పండితులు వివరించారు; ద్రవ పదార్థాలకు ఇది రెట్టింపు అవుతుంది. భద్రదారు అనే వృక్షాన్ని దైవిక వృక్షంగా, దారును దేవదారు అని, కుష్ఠాన్ని ఔషధ మొక్కగా, మాంసిని నలద మూలంగా పిలుస్తారు. శంఖం అనగా శంఖపు గుప్ప, శుక్తి అనగా ముత్యపు గుప్ప, నఖం అనగా గోరు; శంఖం కూడా శంఖమే. వ్యాఘ్రం పులి, వ్యాఘ్రనఖం పులి గోరు. పురం పలంకష, మహిషాక్షం గుగ్గులు. రసం పారదం, గంధరసం బోలే, సర్జా అనగా సర్జా వృక్షపు గంధం. ప్రియంగు, ఫలిని, శ్యామా, గౌరీ వంటి ఔషధ మొక్కలు కూడా ఉన్నాయి. కaranja, నక్తమాల, పూతిక, చిరబిల్వ, శిగ్రు (శోభాంజన), జ్ఞానమాన అనే పదాలు కూడా ప్రస్తావించబడ్డాయి. జయ, జయంతి, శరణీ, నిర్గుండీ, సింధువార, మోరట, పీలుపర్ణ, తుండీ అనే మొక్కలు తుండికేరికా అని కూడా పిలుస్తారు. మదన, గాలవ, బోధ, ఘోట, ఘోటి అనే పదాలు ఉన్నాయి. చతురంగుల అనే తయారీని వ్యాధిఘాత అని అంటారు. ఆరగ్వధాన్ని రాజవృక్ష, రైవత అని కూడా పిలుస్తారు. దంతీ, కాకేండుతిక్త, కంటకి, వికంకట అనే ఔషధాలు ఉన్నాయి. నింబాన్ని అరిష్ట, పట్టోలను కొలక అని పిలుస్తారు. వయస్థ, విశల్య అనే పదాలు చిన్నా, చిన్నరుహా అని కూడా పిలుస్తారు. వశా, దంత్యమృత అనే పదాలు గుడూచీకి వర్తిస్తాయి. కిరాతతిక్తక, భూనింబ, కాండతిక్తక అనే ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ విధంగా, ఓ హరి! అడవిలో పెరిగే ఔషధ మొక్కలకు ఇవే పేర్లు అని సూతుడు వివరించాడు. ఇప్పుడు కుమారుడు శౌనకునికి చెప్పిన వ్యాకరణాన్ని వివరించబోతున్నానని తెలిపాడు. కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ కాత్యాయన! స్థిరమైన పదాలను తెలుసుకోవటం, పిల్లలకు బోధించటానికి, సంక్షిప్తంగా వ్యాకరణాన్ని వివరించబోతున్నాను. 'సుప్' లేదా 'తిఙ్'తో ముగిసే పదాన్ని పదం అంటారు. 'సుప్' అనగా ఏడు విభక్తులు; వాటిలో 'స్వౌజసః' అనేది ప్రథమా విభక్తి, ఇది మూల పదంలో సహజంగా ఉంటుంది. సంభోధన, లింగాది సందర్భాల్లో, కర్త, కర్మ తెలియనప్పుడు అర్థవంతమైన మూల పదాన్ని, క్రియాపదాల వుపసర్గాలు లేకుండా ఉపయోగిస్తారు. 'అమౌశసః' అనేది ద్వితీయా విభక్తి, ఇది కర్మకు వర్తిస్తుంది; ముఖ్యంగా ఇతర పదాలతో కలిసినప్పుడు ద్వితీయా విభక్తి ఉపయోగించబడుతుంది. 'టాభ్యాంభిస్' అనేది తృతీయా విభక్తి, ఇది కరణ, కర్తలకు వర్తిస్తుంది. దేనివల్ల క్రియ జరుగుతుందో అది కరణం, దాన్ని చేసే వ్యక్తి కర్త అని చెప్పబడింది." ఈ విధంగా మహర్షులు ఔషధాల పేర్లను, వాటి ప్రమాణాలు, వాటి ప్రయోజనాలు, అలాగే సంస్కృత వ్యాకరణంలోని ముఖ్యమైన నియమాలను ఎంతో శ్రద్ధగా వివరించారు.