ఒకప్పుడు ఋషులు ఔషధ గుణాలను వివరిస్తూ, వివిధ ఔషధ మొక్కలు, వృక్షాలు, ధాతువులు, రసాయనాలు, వాటి ప్రత్యామ్నాయ నామాలను పవిత్రంగా వివరించారు. ప్రధమంగా, దంతీ, కటంకటేరీ, దారునిశా అనే ఔషధాలను తెలుసుకోవాలి. హరిద్రాను రజనీ అని కూడా పిలుస్తారు; పీతికా అనే ఔషధానికి రాత్రినామికా అనే పేరు ఉంది. వృక్షాదనీ, చిన్నరుహా, నీలవల్లి, రసామృతా వంటి ఔషధాలను కూడా గుర్తించాలి. వసుకోట, వాశిరకు కామ్పిల్ల అనే పేరు ఉంది. పాషాణభేదక, అరిష్ట, కుట్టభేదక వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. ఘంటాక, శుష్కక, వచ, సూచక కూడా మనం గుర్తించాలి. సురసో, బీజక, పీతశాల, వజ్రవృక్ష, మహావృక్ష, స్నుహీ, స్నుక, సుధా, గుడా అనే ఔషధాలు కూడా ఉన్నవి. తులసిని సురసా అని, ఉపస్థా అని కూడా పిలుస్తారు. కుఠేరక, అర్జునక, పర్ణ, సౌగంధిపర్ణిక్ర అనే ఔషధాలూ ఉన్నాయి. నీల, సిందువార, నిర్గుండీ సుగంధముగా ఉంటాయి. సుగంధిపర్ణోతి, వాసంతీ, కులజ అనే ఔషధాలు కూడా గుర్తించాలి. కాలియక పసుపు కలిగిన వృక్షం, కటక దానికి మరొక పేరు. గాయత్రి-ఖదిర, కందర అనే వేర్వేరు పేర్లతో కూడా ఉన్నాయి. ఇండి ఉత్తమమైనది, కువలయ నీలకమలం, పద్మ కమలం, నీలోత్పల కూడా గుర్తించాలి. సౌగంధిక, శతదళ, అబ్జ, కమల — ఇవన్నీ కమలానికి పేర్లే. అజవర్ణను ఊర్జా అంటారు, వాజికర్ణను అశ్వకర్ణక అంటారు. శ్లేష్మాంతక, శెలుర్, బహువార వంటి ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి. సునందక, కకుద్భద్ర, ఛత్రాకీ, ఛత్రసంజ్ఞక, కబరీ, కుంభక, ధృష్ఠ, క్షుద్విధ, ధనకృత వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. కృష్ణార్జక, కరాల, కాలమాన వంటి ఔషధాలు, ప్రాచీ, బలా, నదీక్రాంతా, కాకజంఘా, వాయసీ వంటి ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి. మూషికపర్ణ, భ్రమంతీ, ఆకుపర్ణికా, విషముష్టి, ద్రావణ, కేశముష్టి వంటి ఔషధాలను కూడా తెలుసుకోవాలి. కింలిహీ, కటుకీ, అంతక అంటే ఆమ్లవేతస, అశ్వత్త, బహుపత్ర, ఆమలకీ వంటి ఔషధాలు గుర్తించాలి. అరుషక్ర, పత్ర, శూక, క్షీరీ, రాజాదన, మహాపత్ర, దాడిమ, కరక వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధి. మసూరీ, విడళీ, శష్పా అనే ఔషధాలకు కాలిందీ అనే పేరు కూడా ఉంది. కంటకాఖ్యా, మహాశ్యామా, వృక్షపాది వంటి ఔషధాలు ఉన్నాయి. విద్యా, కుంతీ, నికుంభా, త్రిభంగీ, త్రిపుటీ, త్రివృత్, సప్తలా, యవతిక్తా, చర్మా, చర్మకస వంటి ఔషధాలను కూడా గుర్తించాలి. శంఖినీ, సుకుమారి, తిక్తాక్షీ, అక్షిపీలుక, గవాక్షీ, అమృతా, శ్వేతా, గిరికర్ణ, గవాదినీ వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. కామ్పిల్లక, రక్తాంగ, గుండా, రోచనిక, హేమక్షీరీ, పీతా, గౌరీ, కాలదుగ్ధికా అనే పేర్లతో కూడా ఔషధాలు ఉన్నాయి. గాంగేరుకీ, నాగబలా, విశాల, ఇంద్రవారుణి, తార్క్ష్య, శైల, నీలవర్ణ, అంజన, రసాంజన వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. శాల్మలి వృక్షపు గుం మోచర అని పిలుస్తారు. ప్రత్యక్పుష్పి, ఖరీ, అపామార్గ, మయూరక అనే ఔషధాలను కూడా తెలుసుకోవాలి. సింహాస్య, వృషవాసా, మటరూషక, జీవక, జీవశాక, కర్బుర, శటి అనే ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. కట్ఫల, సోమవృక్ష, అగ్నిగంధా, సుగంధికా, శతాంగ, శతపుష్పా, మింసిర్, మధురికా వంటి ఔషధాలు ఉన్నాయి. పుష్కరమూల, పుష్కర, పుష్కరాహ్వయ, యాస, ధన్వయాస, దుష్పర్ష, దురాలభ అనే ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి. వాకుచీ, సోమరాజీ, సోమవల్లి, మార్కవ, కేశరాజ, భృంగరాజ వంటి ఔషధాలు ప్రసిద్ధం. వేదగజ అనే ఔషధాన్ని చక్రమార్దక అని పిలుస్తారు. సురంగీకి తగర అనే పేరు, దాని నాడిని కలనాశా అంటారు, వాయసీకి కూడా మరో పేరు. మహాకాలను బేళ అని, తండులీయను ఘనస్థన అని, ఇక్ష్వాకు అంటే కాకరకాయ, తిక్తాలబు అనే పేర్లు ఉన్నాయి. ధామార్గవ, కోషాతకి, యామిని అనే ఔషధాలు ఉన్నాయి. కోషాతకి వేర్వేరు రకాలను కృతభేదన అంటారు. జీమూతకు ఖుడ్డాక, దేవతాడక అనే పేర్లు ఉన్నాయి; గృధ్రనఖీ, హింగుకాకాదనీ అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. అశ్వారి, కరవీర అనే ఔషధాలు ప్రసిద్ధం; కరవీరను అశ్వమారక అంటారు. సింధు, సైంధవ, సింధూత్థ అనే పేర్లు మనిమంతకు ఉన్నాయి. క్షార, యవాగ్రజ అనే రెండింటినీ యవక్షార అంటారు; సర్జిక, సర్జికాక్షార రెండవ రకంగా పిలుస్తారు. కాశీశ, పుష్పకాశీశ అనే ఔషధాలు కంటికి మందులు; ధాతుకాశీశ, కాశీ అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. సౌరాష్ట్రి అనగా మట్టి క్షారం; కాక్షీ అనగా పంకపర్పటి; సమాక్షిక అనే ఖనిజం, తాప్య అనే తాప్యుత్థ నుండి ఉత్పన్నమవుతుంది. శిలా, మనఃశిలా, నేపాలి, కులటి, ఆల లేదా మనస్తాలక అనే ఔషధం హరితాల అని పిలుస్తారు. గంధకను గంధపాషాణ అంటారు; రస అనగా పారదము; తామ్రమౌదుంబర, శుల్బ, మ్లేచ్ఛముఖ వంటి ఔషధాలు ఉన్నాయి. అద్రిసార అనగా పదునైన ఇనుము, లోహకంచ అని కూడా పిలుస్తారు. మాక్షిక, మధు, క్షౌద్ర అనే పదార్థాలు పుష్పసారంగా పరిగణించబడతాయి. జ్యేష్ఠ నీటితో కలిస్తే కాంజిక, సువీరక అని పిలుస్తారు; సీత, సితోపల, మత్స్యండీ అనేవి పంచదార రకాలు. త్వక్, ఏల, పత్రక సమంగా కలిపితే త్రిసుగంధి లేదా త్రిజాతక; దీనికి నాగకేశర కలిస్తే చతుర్జాత అని పిలుస్తారు. పిప్పలి, పిప్పలిమూల, కావ్య, చిత్రక, నాగర — ఇవన్నీ పంచకోల అని, కోలక అనే పేర్లు ఉన్నాయి. ప్రియంగు అనగా కంగుకా, కోరదూష అనగా కొద్రవ; త్రిపుటను పుట, కలాపను లంగక అంటారు. సతీన, వర్తుల, వేణు, పిచుక, పితల, చాక్ష, బిడాలపదక అనే ఔషధాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ విధంగా, ఋషులు ఎన్నో ఔషధ మొక్కలు, వాటి ప్రత్యేకతలు, నామాంతరాలు, వాటి ఔషధ గుణాలు ఎంతో శ్రద్ధగా వివరించారు. ఈ జ్ఞానం ఆయుర్వేద పరంపరలో అత్యంత పవిత్రంగా, మన ఆరోగ్య ప్రయోజనార్థం భావించబడుతుంది.