ఒకప్పుడు ఋషులు, ఔషధ గుణాలను, వృక్షాల పేర్లను, వాటి విశిష్టతలను తెలుసుకోవాలని ఆసక్తిగా అడిగారు. ఆ సందర్భంలో మహర్షి, వనమూలికల గొప్పతనాన్ని వివరించసాగారు. “శిరా, విదారిగంధా, శాలపణ్య, శుమతీ, లాంగళీ, కలసీ, క్రోష్టుపుచ్ఛా, గుహా—ఇవి ముఖ్యమైన వనమూలికలు. పునర్నవా, పర్షాభూ, కఠిల్యా, కారుణా, ఎరండ, ఉరువూక, ఆమర్ద, వర్ధమానక—ఇవి కూడా గుర్తించాలి. ఝషా అనగా నాగబలా; శ్వదంష్ట్రా అనగా గోక్షుర; శతావరి, వరా, భీరు, పీవరీ, ఇందీవరీ, వరీ—ఇవి కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. వ్యాఘ్రీ అనగా బృహతీ, కృష్ణా, హంసపాదీ, మధుస్రవా, ధామనీ, కంటకారీ, క్షుద్రా, సింహీ, నిదిగ్ధికా—ఇవి ఔషధగుణాలు కలవే. వృష్చికా, త్రయమృతా, కాలి, విషఘ్ని, సర్పదంష్ట్రికా, మర్కటీ, ఆత్మగుప్తా, ఆర్షేయీ, కపికచ్చుకా—ఇవి కూడా ఔషధ వృక్షాల పేర్లు. ముద్గపర్ణ అనగా క్షుద్రసహా, మాషపర్ణ అనగా మహాసహా; త్యజా, పరా—ఇవి మహా అని పిలుస్తారు; దండయోని, అంకసంజ్ఞా; న్యగ్రోధను వట అని, అశ్వత్థను కపిల అని అంటారు. ప్లక్ష అనగా గర్దభాండ, పర్కటీ అనగా కపీతన, పార్థ అనగా కాకుభ, ధన్వి, అర్జున అని పేర్లు. నందీవృక్ష అనగా ప్రరోహీ, పుష్టికారీ అని కూడా పిలుస్తారు; వంజుల, వేతస, భల్లాత, అరుష్కర—ఇవి గుర్తించాలి. లోధ్ర, సారవక, ధృష్ట, తిరీట—ఇవి ప్రసిద్ధం; బృహత్ఫల అనగా మహాజంబూ, బాలఫల అనేది మరొకటి. మూడవది జలజంబూ, దానిని నాదేయీ అని కూడా పిలుస్తారు; కణా, కృష్ణోపుకుంచీ, శౌండీ, మాగధికా—ఇవి కూడా తెలుసుకోవాలి. పిప్పలిని పిప్పలీ అని పిలుస్తారు; దాని మూలాన్ని గ్రంథిక అని అంటారు; ఊషణ అనగా మరిచ; శుణ్ఠీ అనేది విశ్వమహౌషధి. వ్యోషం అనగా త్రికటు, త్ర్యూషణ అని కూడా పిలుస్తారు; లాంగళీ అనగా హలినీ, చెయసీ అనగా గజపిప్పలీ. త్రాయంతీ అనగా త్రాయమాణా, ఉత్సాయ అనగా సువహా; చిత్రకాన్ని శిఖీ, వహ్ని, అగ్ని అని కూడా పిలుస్తారు. షడ్గ్రంథా అనగా ఉగ్రా, వచా; శ్వేత అనగా హైమవతీ; కुटజ, వృక్షక, శక్ర, వత్సక, గిరిమాల్లికా—ఇవి ప్రసిద్ధమైనవి. కలింగ, ఇంద్రయవ, ఆరిష్ట—వాటివిత్తనాలు గుర్తించాలి; ముస్తకాన్ని మేఘనామా అని, కౌంతీని హరేణుకా అని పిలుస్తారు. ఏలా అనగా బహులా, సూక్ష్మఏలా అనగా త్రుటి; పద్మా, భార్ఙ్గ, కాంజీ, బ్రాహ్మణయష్టికా—ఇవి కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. మూర్వ అనగా మధురసా, తేజనీ అనగా తిక్తవల్లికా; మహానింబ అనగా బృహన్నింబ; దీప్యకాన్ని యవానికా అంటారు. విడంగం అనగా క్రిమిఘ్న, రామఠం అనగా హింగు; అజాజీ అనగా జీరక, కారవీ అనగా ఉపకుంచికా. కటుకా, తిక్తా, కటుకరోహిణీ—ఇవి గుర్తించాలి; తగరా వంకరగా, వక్రా వంకరగా, కోకా అనగా త్వచవరాంగక. ఉదీచ్య అనగా బాలక, హ్రీబేరా నీటి పేర్లతో ప్రసిద్ధం; పత్రకాన్ని దలసంజ్ఞా, చారకాన్ని తస్కర అని పిలుస్తారు. హేమాభ అనగా నాగకేశర, రక్తపు కుంకుమను అలాగే పిలుస్తారు; కాశ్మీర, బాహ్లిక కూడా అలాగే గుర్తించాలి. అయో అనగా ఇనుము, లోహపదాలతో ప్రసిద్ధం; పుర, కుటనట, మహిషాక్ష, పలంకషా—ఇవి కూడా తెలుసుకోవాలి. కాశ్మరీ అనగా కట్ఫల, శ్రీపర్ణ అదే; శల్లకి, గజభక్ష్య, పత్రి, సురభీస్రవ కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. ధాత్రి అనగా ఆమలకీ, విభితక అనగా అక్ష; పథ్య అనగా అభయ, పూతన అనగా హరీతకీ. త్రిఫల అనగా మూడు పండ్లు కలిసిన ఫలం; ఉదకీర్యా అనగా దీర్ఘదండ కలిగిన కరంజ. యష్టీ అనగా యష్ట్యాహ్వయ, మదుక అనగా మధుయష్టికా; ధాతకీ అనగా తామ్రపర్ణ, సమంగా అనగా కుంజరా. సిత అనగా మలయజ, ఇది చల్లగా ఉంటుంది; గోశీర్ష అనగా తెలుపు చందనం; రక్తం అనగా చందనం, రెండవది ఎర్ర చందనం. కాకోలీ అనగా వీరా, వయస్య అనగా అర్కపుష్పికా; శృంగీ, కర్కటశృంగీ, మహాఘోషా—ఇవి కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. తుగాక్షీరి అనగా పవిత్రమైన వంశిలోచన, మృద్విక అనగా ద్రాక్ష, గోస్తనిక కూడా అలాగే గుర్తించాలి. ఉశీర, మృణాల, సేవ్య, లామజ్జక, సార, గోపవల్లీ, గోపీభద్రా—ఇవి కూడా గుర్తించాలి. దంతీ, కటంకటేరీ, దారునిశా, హరిద్రా అనగా రజనీ, పీతికా అనగా రాత్రినామికా. వృక్షాదనీ, చిన్నరుహా, నీలవల్లీ, రసామృతా; వసుకోట, వాశిర అనగా కంపిల్ల. పాషాణభేదక, అరిష్ట, కుట్టభేదక; ఘంటాక, శుష్కక, వచ, సూచక కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. సురస, బీజక, పీతశాల, వజ్రవృక్ష, మహావృక్ష, స్నుహీ, స్నుక, సుధా, గుడా—ఇవి కూడా గుర్తించాలి. తులసిని సురసా, ఉపస్థ అని పిలుస్తారు; కుఠేరక, అర్జునక, పర్ణ, సౌగంధిపర్ణిక్ర కూడా గుర్తించాలి. నీల, సింధువార, నిర్గుండి పరిమళభరితమైనవి; సుగంధిపర్ణోతి, వాసంతీ, కులజ కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. కాలియక అనగా పసుపు కలిగిన చెట్టు, కటక అనగా మరొక పేరు; గాయత్రీఖదిర, కందర అనే వేరే రూపంలో ప్రసిద్ధం. ఇందీ ఉత్తమమైనది, కువలయ అనగా నీలకమలం, పద్మ అనగా కమలం, నీలోత్పల కూడా గుర్తించాలి; సౌగంధిక, శతదల, అబ్జ, కమల—ఇవి కమలం పేర్లే. అజవర్ణ అనగా ఊర్జ, వాజికర్ణ అనగా అశ్వకర్ణక; శ్లేష్మాంతక, శెలుర్, బహువార కూడా ప్రసిద్ధమైనవి. సునందక, కాకుద్భద్ర, ఛత్రాకీ, ఛత్రసంజ్ఞక, కబరీ, కుంభక, ధృష్ట, క్షుద్విధ, ధనకృత—ఇవి కూడా గుర్తించాలి.” ఇలా మహర్షి వృక్షాల, మూలికల, పుష్పాల, విత్తనాల, వాటి అనేక పేర్లు, ఔషధగుణాలను వివరించగా, శ్రోతలు ఆశ్చర్యంతో వినిపించారు. ఈ జ్ఞానం పరమ పవిత్రం, ఆయుర్వేద సంపదలో మూలస్తంభంగా నిలిచింది.