ఒకసారి, పరమపవిత్రమైన ఔషధ విజ్ఞానాన్ని గురించి దేవతలు పరస్పరం సంభాషించుకుంటున్నారు. ఇందులో మొదట, విశేషమైన కొన్ని ప్రయోగాలను వివరించారు. తొలుత, శుద్ధమైన మినుములు మరియు శింబి విత్తనాలతో సిద్ధం చేసిన పాలను, అపామార్గ తైలంతో కలిపి సేవిస్తే, వందమంది స్త్రీలను సంతృప్తిపరచగల శక్తి కలుగుతుందని చెప్పారు. తర్వాత, హరి ఈ విధంగా ఉపదేశించాడు: ‘‘ఓ శివా, ఒక ఆవు తన పిల్లను తిరస్కరిస్తే, ఆ ఆవు పాలలో ఉప్పు కలిపి తాగిస్తే, ఆ పిల్లపై మళ్లీ మమకారం కలుగుతుంది.’’ అలాగే, ‘‘ఒక కుక్క ఎముకను ఎద్దులు లేదా ఆవుల మెడలో కట్టితే, వాటిలో ఉండే పురుగులు పూర్తిగా నశిస్తాయి; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. గుంజా మూలాన్ని ఆవుకి తినిపిస్తే, ఆవు గర్భస్రావం చేస్తుంది. వరుణ ఫలరసాన్ని చేతితో ముద్దగా చేసి, నాలుగు కాళ్ల జంతువులకైనా, రెండు కాళ్ల జంతువులకైనా ఇచ్చితే, అన్ని పురుగులు నశిస్తాయి. జయా అనే ఔషధాన్ని గాయానికి నింపితే, త్వరగా మానిపోతుంది; ఏనుగు మూత్రాన్ని తాగితే, ఆవు మరియు ఎద్దులకు వచ్చే వ్యాధులు నయమవుతాయి. యవలు, బియ్యము కలిపి మజ్జిగతో కలిపి, ఆవు, ఎద్దు లేదా కాళ్లపాలలో కలిపి ఇస్తే, అది ఎంతో మేలుకలిగిస్తుంది. శరపుంఖా ఆకును ఉప్పుతో కలిపి గుర్రపు మయూరంలో వేసితే, నీటి ముడులు పోతాయి. అలొవేరా ఆకును ఉప్పుతో కలిపి ఇస్తే, గుర్రపు మయూరంలో వచ్చే దద్దురును నయం చేస్తుంది’’ అని హరుడు వివరించాడు. ఇలా ధన్వంతరి మహర్షి, సుశ్రుతుని వద్ద ఔషధాల గురించి వివరిస్తూ, ‘‘ఇప్పుడు రకాలైన ఔషధాల పేర్లను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను’’ అని సూతుడు చెప్పాడు. ఆ ఔషధాలు: స్థిరా, విదారిగంధా, శాలపణ్య, శుమతి, లాంగలి, కలసి, క్రోష్టుపుచ్ఛ, గుహా. అలాగే, పునర్నవ, పర్షాభూ, కఠిల్యా, కారుణా, ఎరండ, ఉరువూక, ఆమర్ద, వర్ధమానక. జషా అనగా నాగబల, శ్వదంష్ట్ర అనగా గోక్షుర, శతావరి, వరా, భీరు, పీవరి, ఇందీవరి, వరి. వ్యాఘ్రి అనగా బృహతి, కృష్ణ, హంసపాదీ, మధుస్రవ, ధామని, కంటకారి, క్షుద్ర, సింహీ, నిదిగ్ధిక. వృష్చిక, త్రయమృత, కాలి, విషఘ్ని, సర్పదంష్ట్రిక, మార్కటి, ఆత్మగుప్త, ఆర్షేయి, కపికచ్చుక. ముద్గపర్ణ అనగా క్షుద్రసహా, మాషపర్ణ అనగా మహాసహా, త్యజ, పరా అనగా మహా, దండయోని, అంకసంజ్ఞ, న్యగ్రోధ అనగా వట, అశ్వత్థ అనగా కపిల. ప్లక్ష అనగా గర్దభాండ, పర్కటి అనగా కపీతన, పార్థ అనగా కాకుభ, ధన్వి అనగా అర్జున. నందీవృక్ష అనగా ప్రరోహి, పుష్టికారి, వంజుల, వేతస, భల్లాత, అరుష్కర. లోధ్ర, సారవక, ధృష్ట, తిరీట; బృహత్ఫల అనగా మహాజంబూ, బాలఫల మరొకటి. మూడవది జలజంబూ, అదే నాదేయి; కన, కృష్ణోపకుంచి, శౌండీ, మాగధిక. పిప్పలి, దాని మూలం గ్రంథిక; ఊషణ అనగా మరిచ; శుంఠి అనగా మహౌషధి. వ్యోష అనగా త్రికటు, అదే త్రయుషణ; లాంగలి అనగా హలిని, చేయసి అనగా గజపిప్పలి. త్రాయంతి అనగా త్రాయమాణ, ఉత్సాయ అనగా సువహా; చిత్రక అనగా శిఖి, వహ్ని, అగ్ని. షడ్గ్రంథ అనగా ఉగ్ర, వచా; శ్వేత అనగా హైమవతి; కुटజ, వృక్షక, శక్ర, వత్సక, గిరిమల్లిక. కలింగ, ఇంద్రయవ, ఆరిష్ట విత్తనాలు; ముస్తక అనగా మేఘనామా; కౌంటి అనగా హరేణుక. ఏలా అనగా బహుల, సూక్ష్మఎలా అనగా త్రుటి; పద్మ, భార్ఙ్గ, కాంజీ, బ్రాహ్మణయష్టిక. మూవా అనగా మధురసా; తేజని అనగా తిక్తవల్లిక; మహానింబ అనగా బృహన్నింబ; దీప్యక అనగా యవానిక. విడంగ అనగా క్రిమిపక్షి; రామఠ అనగా హింగు; అజాజి అనగా జీరక; కారవి అనగా ఉపకుంచిక. కటుక, తిక్త, కటుకరోహిణి; తగర, వక్ర, కోక అనగా త్వచవరాంగక. ఉదీచ్య అనగా బాలక, హ్రిబేర అనగా నీటి పేర్లు; పత్రక అనగా దలసంజ్ఞ, చారక అనగా తస్కర. హేమాభ అనగా నాగకేశర, అసృక్కుంకుమ, కాశ్మీర, బాహ్లిక. అయో అనగా ఇనుము, ఇతర లోహాలకు నామాలు; పుర, కుటనట, మహిషాక్ష, పలంకష. కాశ్మరీ అనగా కట్ఫల, శ్రీపర్ణ; శల్లకి, గజభక్ష్య, పత్రి, సురభిస్రవ. ధాత్రి అనగా ఆమలకీ, విభితక అనగా అక్ష; పథ్య అనగా అభయ, పూతన అనగా హరీతకి. త్రిఫల అనగా మూడు పండ్ల సమూహం; ఉదకీర్య, దీర్ఘదండం కలది, అనగా కరంజ. యష్టి అనగా యష్ట్యాహ్వయ, మదుక అనగా మధుయష్టికా; ధాతకి అనగా తామ్రపర్ణ, సమంగా అనగా కుఞ్జరా. సిత అనగా మలయజ, చల్లదనాన్ని కలిగిస్తుంది; గోశీర్ష అనగా తెల్లగంధం; రక్త అనగా చంద్రనం, రెండవది ఎర్రగంధం. కాకోలి అనగా వీరా, వయస్య అనగా అర్కపుష్పిక; శృంగి, కర్కటశృంగి, మహాఘోష. తుగాక్షిరి, మంగళకరమైన వంశీ అనగా వంశలోచన; మృద్విక అనగా ద్రాక్ష, గోస్తనిక. ఉశీర, మృణాల, సేవ్య, లామజ్జక; సార, గోపవల్లి, గోపీభద్ర. ఈ విధంగా, మహర్షులు, ఋషులు, దేవతలు, ఔషధ విజ్ఞానాన్ని పరమ పవిత్రంగా వర్ణించారు. ప్రతి ఔషధానికి తగిన నామాలు, లక్షణాలు, ప్రయోజనాలు వివరించారు. ఈ జ్ఞానం యుగయుగాల పాటు జీవరాశికి ఆరోగ్యాన్ని, రక్షణను ప్రసాదించేందుకు పరమేశ్వరుని అనుగ్రహంగా ప్రసాదించబడింది.