శరీరంలోని మూలికలు తగ్గిపోయే పదార్థాల వలన వాయువు కుదిపి, దానిని సరైన రీతిలో పట్టించుకోకపోతే, అది శరీరంలో ఉన్న నాలుగు నాళాలను మరింతగా నింపేస్తుంది. ఆ నాళాలు దోషాలతో నిండిపోయినప్పుడు, వాటి ద్వారాలు మూసుకుపోతాయి; అప్పుడు ప్రేరేపితమైన వాయువు శరీరంలో శూలాలు, అడ్డంకులు, కడుపులో గర్జనలు కలిగిస్తుంది. మలాన్ని ఆపేసి, స్వరం పోవడం, చూపులో, వెన్నులో, నడుములో గట్టితనాన్ని కలిగిస్తుంది; అంతేగాక, మరిన్ని తీవ్రమైన వ్యాధులను కూడా కలిగిస్తుంది. ఇలా కడుపు నుండి ఉద్భవించే వ్యాధులు—వాంతులు, శ్వాసకోశ సమస్యలు, దగ్గు, విషమజ్వరాలు, అడ్డంకులు, దురద, వేడి, నాభిమీద ఉన్న ఇతర రుగ్మతలు—వీన్నింటినీ వాయువు కలిగిస్తుంది. ఇది చెవి వంటి ఇంద్రియాలను బాధించి, చర్మంపై ఉబ్బసం, పొడిబారడం, తీవ్రమైన నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, జ్వరము, రంగు మారడాన్ని కలిగిస్తుంది. అంతేగాక, వాయువు కడుపులో అడ్డుకుపోతే, ఆకలి లేకపోవడం, శరీరం క్షీణించడం, తలనెప్పి, మాంసపేశుల్లో, కొవ్వు భాగాల్లో గడ్డలు ఏర్పడటం, చర్మంలో గట్టితనం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. శరీర అవయవాల్లో భారంగా, కర్రతో కొట్టినట్టు నొప్పిగా అనిపించినప్పుడు, ఎముకల్లో ఉన్న వాయువు నడుము భాగాల్లో, ఎముకల్లో తీవ్రమైన నొప్పిని కలిగిస్తుంది. మజ్జలో వాయువు ఉంటే, ఎముకల్లో అస్థిరత, నిద్రలేమి, నొప్పి కలుగుతుంది; శుక్రంలో ఉంటే, త్వరగా అసాధారణ స్రావం లేదా వికృతిని కలిగిస్తుంది. వాయువు గర్భంలో లేదా శుక్రంలో ఉన్నపుడు తల భాగంలో ఉబ్బరం, ఖాళీగా అనిపించడం కలుగుతుంది; అదే స్థలంలో ప్రేరేపితమైన వాయువు తీవ్రమైన ఉబ్బరాన్ని కలిగిస్తుంది. సంధుల్లో వాయువు ఉన్నప్పుడు, నిండినట్టు, పొడిగా, నీటిలో తాకినట్టు అనిపిస్తుంది; అది శరీరమంతా వ్యాపించినప్పుడు, నొప్పి, చీలిపోవడం, జలదోరణి, విరిగిపోవడం వంటి బాధలు కలుగుతాయి. కఠినత, మూర్ఛ, నిద్రలేమి, సంధులు విరిగిపోవడం, కంపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి; వాయువు రక్తనాళాల్లో తిరిగి తిరిగి దాడి చేస్తే, అవయవాలను పట్టేసి, దాన్ని ఆక్షేపక వ్యాధిగా పిలుస్తారు. వాయువు క్రింద అడ్డుకుపోయి పైకి వెళ్లినప్పుడు, అది హృదయాన్ని నొక్కి, తల, కనుపాపల్లో నొప్పిని కలిగిస్తుంది. అప్పుడు బాధితుడు శరీరాన్ని ఊగించుకోవచ్చు, దవడను వంచుకోవచ్చు, శ్వాస తేలికగా తీసుకోలేకపోవచ్చు, రెండు కళ్ళు మూసుకోవచ్చు. అప్పుడప్పుడు పావురంలా అరుస్తూ, అవయవాలు వదులుగా ఉండి, వాయువు ముక్కు మూలంలో ఉండి హృదయంలో స్థిరపడుతుంది. ఇలా వాడు కొంత సేపు సుఖాన్ని పొందినా, మళ్లీ అసౌకర్యం కలుగుతుంది; గాయాల వలన వచ్చిన ఈ స్థితి చికిత్సకు చాలా కష్టం. అప్పుడు చెమట గట్టిపడుతుంది; వాయువు స్వరూపాన్ని కోల్పోయి శరీరమంతా వ్యాపించినప్పుడు, మళ్లీ క్షీణత వస్తుంది. వాయువు లోపలికి ప్రవేశించి, కళ్లలో గట్టితనం, జబ్బు, దంతాలు వదులుగా కావడం, శక్తి కోల్పోవడం కలిగిస్తుంది. శరీరం బయట వైపు నొప్పి, దవడ, వెన్ను, తల గట్టిపోవడం, శరీరం బయటకు సాగిపోవడం, వెన్ను, హృదయం, తలలో నొప్పి కలుగుతుంది. ఆ సమయంలో ఛాతీ పైకి లేవడం, భుజం వంచిపోవడం, పళ్ళు, నోరు రంగు మారడం, శరీరంపై చెమట లేకపోవడం జరుగుతుంది. శరీరం బయటకు సాగిపోవడం, దవడ గట్టిపోవడం వాయు వ్యాధుల లక్షణాలుగా చెప్పబడతాయి; వాయువు మలం, మూత్రంతో కలసి కదిలినప్పుడు ఇవి కలుగుతాయి. ఈ రుగ్మతలు తల నుండి పాదాల దాకా వ్యాపిస్తాయి; శరీరం పచ్చగా మారి, గాయాల ఉబ్బరం మరింత పెరుగుతుంది. అవయవాల్లో చురుకుదనం వచ్చినప్పుడు, నాలుకను లేపడం, వేడి పదార్థాలు తినడం, అతిశయ గర్వం వలన ఆరోగ్యం తిరిగి వస్తుంది. దవడ మూలంలో వాయువు ప్రేరేపితమై గట్టిపోతే, నోరు తెరిచి ఉండడం లేదా మూసుకుపోవడం కలుగుతుంది. దవడ గట్టిపోవడం వలన నమలడం, మాట్లాడడం కష్టంగా మారుతుంది; వాయువు మాట్లాడే నాళాలను గట్టిపెడితే, నాలుక పనిచేయదు. నాలుక గట్టిపోవడం వలన తినడం, త్రాగడం, మాట్లాడడం అసాధ్యమవుతుంది; తలపై భారంగా మోసినప్పుడు, ఎక్కువగా నవ్వినప్పుడు, ఎక్కువగా మాట్లాడినప్పుడు ఇలా జరుగుతుంది. ఒత్తిన దిండు వాడినప్పుడు లేదా గట్టిపదార్థాలు నమిలినప్పుడు వాయువు పెరుగుతుంది; వాయు బాధితుల్లో అది పైకి ఎగసిపోతుంది. ముఖాన్ని వంకరగా చేసి, పెద్దగా నవ్వడం, మళ్లీ మళ్లీ చూస్తూ ఉండడం జరుగుతుంది; తర్వాత మాట బలహీనత, కళ్ల గట్టితనం కలుగుతుంది. పళ్ళు కొరికిపోవడం, స్వరం పోవడం, వినికిడి తగ్గిపోవడం, చూపు తగ్గిపోవడం, వాసన కోల్పోవడం, స్మృతి నాశనం, భయం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలుగుతాయి. ఉమ్మేయడం, పక్కవైపు నొప్పి, ఒక కంటిని మూసుకోవడం, భుజం పైన తీవ్రమైన నొప్పి, లేదా శరీరపు ఒక భాగం పూర్తిగా స్తంభించిపోవడం జరుగుతుంది. దీనిని కొందరు అర్ధాంగవాయువు, మరికొందరు ఏకాంగవాయువు అంటారు; రక్తాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న నాళాలు బాధితమైతే, తల నాళాలు కూడా బాధపడతాయి. శరీరం పొడిగా, నొప్పిగా, నల్లగా మారితే, ఇది అసాధ్యంగా భావిస్తారు; తల, వాయువు, మాంసపేశులు, శరీరం మొత్తం ప్రభావితమవుతాయి. ఒక రెక్క నాశనం అయితే, దాన్ని రెక్క వాయువు అంటారు; శరీరపు అర భాగం చలించకుండా, సున్నితత్వం కోల్పోతుంది. కొందరు ఒక అవయవాన్ని మాత్రమే ప్రభావితం చేసే వ్యాధిగా గుర్తిస్తారు, మరికొందరు కింద భాగంలో నొప్పిగా ఉంటుందని తెలుసుకుంటారు; వాయువు శరీరమంతా వ్యాపించినప్పుడు పూర్తి స్థంభన, గట్టితనం కలుగుతుంది. కేవలం వాయువు వల్ల వచ్చిన వాయు వ్యాధి అత్యంత కష్టంగా నయం చేయదగినది; ఇతర దోషాలతో కలిసినప్పుడు అది మరింత పెరిగి, శరీర క్షీణతకు దారితీస్తుంది. అజీర్ణ పదార్థాలు, కఫం నాళాలను అడ్డుకుంటే, అవయవాలు గట్టిపోతాయి; అలాంటి సందర్భంలో దండాపతానక అనే వ్యాధి వస్తుంది, ఇది ఎప్పటికీ నయం చేయలేం. వాయువు భుజపు మూలంలో పుట్టి అక్కడి నాళాలను కుదించితే, బయటకి స్రావం వచ్చి, చేతిలో వ్యాధి కలుగుతుంది. వేళ్ల మూలంలో, చేతి వెనుక భాగంలో ఉన్న స్నాయువులు బాధితమైతే, చేతులు పనిచేయకపోతాయి; దీనిని విపూచీ అంటారు. వాయువు నడుములో ఉండి తొడ స్నాయువులను దెబ్బతీస్తే, వ్యక్తి కాలి మాంద్యంతో బాధపడతాడు; రెండు తొడలు ప్రభావితమైతే, పూర్తిగా నడవలేడు. నడక ప్రారంభించినప్పుడు కంపించిపోవడం, లంగడగా నడవడం కలుగుతుంది; ఇది కలాయఖంజ అనే వ్యాధి, ఇది సంధులు, స్నాయువులు వదులుగా ఉండటంతో కలుగుతుంది. చల్లటి, వేడి, ద్రవ, పొడి, భారమైన, నూనె పదార్థాలు—వీటిని జీర్ణించకముందు లేదా జీర్ణించిన తరువాత తినడం, శ్రమ, ఆందోళన, నూనె పదార్థాల అధిక సేవనం, నిద్రలేమి వంటి కారణాల వలన వాయువు మరింత ప్రేరేపితమవుతుంది.