గరుడపురాణమ్

ఒకసారి, ధన్వంతరి మహర్షి సుశ్రుతునికి రోగాల ఉత్పత్తి, వాటి కారణాలు, లక్షణాలు గురించి వివరంగా వివరిస్తూ ఇలా చెప్పాడు. మానవులు పరస్పర సంబంధాలు, ఆహారం పంచుకోవడం, మంచం, కుర్చీ, వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, లేపనాలు కలిపి ఉపయోగించడం వంటి చర్యల వల్ల వ్యాధులు పుట్టుకొస్తాయి. ధన్వంతరి, కీటకాల గురించి వివరించాడు. “కీటకాలు రెండు రకాలు—బాహ్యంగా మరియు అంతర్గతంగా ఉంటాయి. బాహ్య కీటకాలు నాలుగు రకాలుగా పుట్టుకొస్తాయి—ధూళి, శ్లేష్మం, రక్తం, మలమూత్రం ద్వారా. వీటిలో, ధూళి ద్వారా పుట్టే కీటకాలు తిలపరిమాణంలో, తిలాకారంలో ఉంటాయి; ఇవి జుట్టు, వస్త్రాలలో నివసిస్తాయి. ఇవి అనేక కాళ్ళు కలిగి, సూక్ష్మంగా ఉంటాయి; లైసు, నిట్స్ అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి. రెండు రకాలుగా శరీరంలో ఉంటూ, దురద, వాపు కలిగిస్తాయి. అంతర్గత కీటకాలు, ముఖ్యంగా శ్లేష్మం ద్వారా పుట్టి, లేప్రసీకి కారణమవుతాయి. ఇవి మధురాహారం, బెల్లం, పాల, పెరుగు, చేపలు, కొత్త బియ్యం వంటి పదార్థాల వల్ల పుట్టుకొంటాయి. కీటకాలు కడుపులో శ్లేష్మం ద్వారా పుట్టి, శరీరమంతా విస్తరిస్తాయి. కొన్ని పల్లె తాడుల్లా, మరికొన్ని ఉబ్బు ముద్దలలా ఉంటాయి. కొన్ని మొలకలు వచ్చిన ధాన్యాల ఆకారంలో, పొడిగా, చిన్నగా ఉంటాయి; తెల్లగా లేదా రాగి రంగులో కనిపిస్తాయి. వీటికి ఏడు రకాల పేర్లు ఉన్నాయి. కొన్ని కీటకాలు పేగుల నుంచి పుట్టి, కడుపు చుట్టూ తిరుగుతాయి; కొన్ని హృదయం, మరికొన్ని మలద్వారం నుంచి పుట్టి, గడ్డి పుష్పాల్లా, సువాసనతో బయటకు వస్తాయి. ఇవి జలదర, నోరులో నుంచి ద్రవం, అజీర్ణం, ఆకలి తగ్గిపోవడం, మూర్చ, వాంతులు, జ్వరం, కడుపు ఉబ్బరం, శరీరం క్షీణత, తుమ్ములు, ముక్కులో నాసికా రోగాలు కలిగిస్తాయి. రక్తనాళాల్లో పుట్టే కీటకాలు సూక్ష్మంగా, కాళ్లు లేని, గుండ్రంగా, రాగి రంగులో ఉంటాయి; చాలా చిన్నగా ఉండి, కనబడవు. జుట్టులో పుట్టే కీటకాలు జుట్టును నాశనం చేసి, జుట్టు దీవులు తయారుచేస్తాయి; ఇవి అత్తి పండ్లలా ఉంటాయి. ఈ ఆరు రకాల కీటకాలు, సౌసుర, సమతర అనే కీటకాలతో కలిపి, లేప్రసీకి కారణమవుతాయి. మలమూత్రం ద్వారా పెద్ద పేగులో పుట్టే కీటకాలు, శరీరంలో విస్తరిస్తాయి; పెరిగినప్పుడు కడుపు వైపు వస్తాయి. ఇవి దుర్వాసన, శ్వాసకోసంలో శబ్దం, మలవాసన కలిగిస్తాయి; విస్తారంగా, గుండ్రంగా, మందంగా, నలుపు, పసుపు, తెలుపు, నల్ల రంగులో ఉంటాయి. ఈ కీటకాలు ఐదు పేర్లతో ప్రసిద్ధి—కకేరుక, మకేరుక, సౌసుర, సశుల, లెలిహా; ఇవి సంతానాన్ని పుట్టిస్తాయి. ఇవి మాట్లాడటంలో విరామం, కడుపు నొప్పి, కఠినత, క్షీణత, పొడితనం, పసుపు రంగు, రోమాంచనం, మలద్వారంలో వేడి, దురద, అసాధారణ మల ప్రవాహం కలిగిస్తాయి. ఇంతవరకు కీటకాల వల్ల కలిగే రోగాలను వివరించిన ధన్వంతరి, తరువాత వాత రోగాల ఉత్పత్తిని వివరించాడు. “సుశ్రుతా, వాత రోగాల మూలాన్ని నేను వివరిస్తాను. ప్రతి దురదృష్టంలో, అడ్డంకి కారణం అవుతుంది. కనబడని, కలుషితమైన వాయువు శరీరాన్ని ఏ విధంగా అయినా ప్రభావితం చేస్తుంది; వాయువు సమస్త సృష్టికి మూలకర్త, పరమాత్మ, విశ్వ రూపుడు, జీవుల అధిపతి. వాయువు సృష్టికర్త, పోషకుడు, వ్యాపకుడు, విష్ణువు, సంహారకుడు, మరణం, అంతము. అందుకే, చెప్పిన విషయాన్ని శ్రద్ధతో అనుసరించాలి. నిష్కళంకమైన, కలుషితమైన చర్యలను తెలుసుకొని, వాటి స్వభావాన్ని, మార్పులను, సంక్షిప్తంగా, విపులంగా, వివిధ రకాల లోపాలను తెలుసుకోవాలి. ప్రతి వాత రోగం ఐదు మార్గాల్లో ప్రవర్తిస్తుంది; వాటి విభాగాలు, కారణాలు, లక్షణాలు వివరించబడ్డాయి. శరీరంలోని ధాతువులను క్షీణించించే పదార్థాల వల్ల వాయువు ప్రేరేపితమై, శరీరంలోని నాలుగు మార్గాలను మరింత నింపుతుంది. అవి నిండినపుడు, మార్గాలను అడ్డగించి, వాయువు ప్రేరేపితమై, కడుపులో నొప్పి, అడ్డంకి, శబ్దాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇది మల, మూత్రాన్ని నిలిపివేస్తుంది, స్వరాన్ని పోగొట్టుతుంది, కళ్ళు, వెన్ను, నడుము కఠినత కలిగిస్తుంది; మరలా శరీరంలో తీవ్రమైన బాధలను కలిగిస్తుంది. కడుపు నుంచి ఉత్పన్నమయ్యే రోగాలు—వాంతులు, శ్వాసకోస నొప్పి, దగ్గు, కాలేరా; అడ్డంకి, దురద, వేడి, నాభి పై భాగంలో రోగాలు. ఇది చెవులకు, చర్మానికి eruptions, పొడితనం, తీవ్రమైన నొప్పి, శ్వాసకోస నొప్పి, జ్వరం, రంగు మార్పు కలిగిస్తుంది. పేగుల్లో అడ్డంకి, ఆకలి తగ్గిపోవడం, క్షీణత, తల తిరుగుడు; మాంసం, కొవ్వు, చర్మంలో గడ్డలు, కఠినత కలిగిస్తుంది. చేతులు, కాళ్ళు బరువుగా, దండ లేదా ముష్టి కొట్టినట్లు నొప్పి ఉంటే, వాయువు ఎముకల్లో ఉండి, నడుము, ఎముకల్లో తీవ్రమైన నొప్పిని కలిగిస్తుంది. వాయువు మజ్జలో ఉంటే, ఎముకల్లో అస్థిరత, నిద్రలేమి, నొప్పి; శుక్రంలో abnormal emission, distortion కలిగిస్తుంది. వాయువు గర్భంలో లేదా శుక్రంలో ఉంటే, తలలో ఉబ్బరం, ఖాళీగా ఉండటం కలిగిస్తుంది; వాయువు తన స్థానంలో ఉండి ప్రేరేపితమైతే, తీవ్రమైన ఉబ్బరం కలిగిస్తుంది. వాయువు కీళ్లల్లో ఉంటే, నిండిన భావం, పొడితనం, నీటి తాకట్టు, శరీరం అంతా నొప్పి, విభజన, తడిమి, విరిగిపోవడం కలిగిస్తుంది. ఇది కఠినత, కదలికలు, disturbed sleep, కీళ్ల విరిగిపోవడం, కంపించటం కలిగిస్తుంది; వాయువు అన్ని నాడులను తరచూ దాడి చేస్తే, అవయవాలను పట్టుకుంటుంది—ఈ వ్యాధిని convulsive disorder అంటారు. వాయువు కింది భాగంలో అడ్డంకి ఏర్పడి, పైకి వెళ్తే, హృదయంపై ఒత్తిడి, తల, కపాలంలో నొప్పిని కలిగిస్తుంది. అప్పట్లో, శరీరాన్ని వంగడం, దవడను వంచడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టం, రెండు కన్నులను మూయడం కలిగిస్తాయి. అతడు పావురంలా శబ్దం చేస్తాడు, శరీరం శీథిలంగా, నియంత్రణ లేకుండా, వాయువు ముక్కు మూలంలో ఉండి, హృదయానికి చేరుతుంది. అప్పుడప్పుడు సౌకర్యం, మళ్లీ అసౌకర్యం కలుగుతుంది; ఈ పరిస్థితి, గాయాల వల్ల వచ్చినది, చికిత్సకు అత్యంత కష్టమైనది. అప్పుడు చెమట కఠినత కలిగిస్తుంది; వాయువు రూపం పోగొట్టి, శరీరమంతా వ్యాపిస్తే, మళ్లీ క్షీణత కలుగుతుంది. వాయువు లోపల ప్రవేశించి, కళ్ళు కఠినత, జమ్ము, పళ్ళు శీథిలత, శ్రమ లేకపోవడం కలిగిస్తుంది. చెవుల పక్కన, దవడ, వెన్ను, తలలో నొప్పి, శరీరం బయటకు విస్తరించటం, వెన్ను, హృదయం, తలలో నొప్పి కలిగిస్తుంది. అప్పట్లో, ఛాతీ పైకి లేపబడుతుంది, భుజం వంగుతుంది; పళ్ళు, నోరు రంగు మారిపోతాయి, శరీరంపై చెమట ఉండదు. బయటకు విస్తరించటం, దవడ కఠినత—ఇవి వాయు వ్యాధి లక్షణాలు. వాయువు మల, మూత్రంతో కలిసి సంచరిస్తే, ఈ ప్రభావాలు కలిగిస్తాయి. ఇలా ధన్వంతరి మహర్షి, రోగాల ఉత్పత్తి, కీటకాలు, వాయు వ్యాధి లక్షణాలు, వాటి ప్రభావాలను సుశ్రుతునికి అనుగ్రహంగా, విశదంగా వివరించాడు.