ఈ కథలో ధన్వంతరి మహర్షి, సుశ్రుతునికి రోగాల లక్షణాలు, వాటి కారణాలు, మరియు అవి ఎలా అభివృద్ధి చెందుతాయో వివరంగా చెప్పాడు. మసూరికా అనే రోగం పచ్చి మసూరి గింజల ఆకారంలో, ఎరుపు, తెలుపు రంగులతో, పుండ్లతో, తీవ్రమైన బాధతో కనిపిస్తుంది. అలాగే, పుత్రిణీ అనే రోగం ఆవాలు గింజల ఆకారంలో, నాలుక పుండ్లు, తీవ్రమైన నొప్పితో, పెద్దదిగా, చిన్నదిగా, లేదా సూక్ష్మంగా కనిపిస్తుంది. విడారికా రోగం విడారి వేరును పోలిన వృత్తాకారంలో, గట్టిగా, పుండ్ల లక్షణాలతో ఉంటుంది. పుత్రిణీ, విడారీ లాంటి రోగాలు ఎక్కువ కొవ్వు ఉన్నవారిలో తట్టుకోలేనివిగా ఉంటాయి; మిగిలినవి, పిత్త ప్రభావం ఎక్కువగా, కొవ్వు తక్కువగా ఉన్నవారిలో వస్తాయి. ఈ పుండ్లు దోషాలు అధికమయ్యే సమయంలో వస్తాయి; మధుమేహం లేకపోయినా, చెడిపోయిన కొవ్వు వల్ల కలుగుతాయి. రంగు మారకపోతే అవి గుర్తించబడవు; పసుపు లేదా ఎరుపు రంగు, లేదా మధుమేహం ప్రారంభ లక్షణాలు లేకపోతే గమనించాలి. రక్తపిత్త కలిగినవారు, అటువంటి మూత్రాన్ని విడిచేవారు, ఎక్కువ చెమట, శరీర దుర్వాసన, శరీర భాగాలు అలసిపోవడం, నిద్ర, ఆకలి ఎక్కువగా ఉండటం, హృదయం, కన్నులు, నాలుక, చెవుల్లో మండడం, భారంగా ఉండటం, జుట్టు, నఖాలు ఎక్కువగా పెరగడం వంటి లక్షణాలు కలిగి ఉంటారు. మధుమేహం వచ్చే ముందు, చల్లని వాటికి మక్కువ, గొంతు, तालువు ఎండిపోవడం, నోరులో తీపి, చేతులు, కాళ్లల్లో మండడం కనిపిస్తాయి; మూత్రానికి చీమలు వస్తాయి. మధుమేహంలో దాహం, నోరులో తీపి, అతికట్టుబడి ఉండడం, అనేక రుగ్మతలు వస్తాయి; దోషాలు అధికంగా ఉన్నప్పుడు కఫం వల్ల, తగ్గిపోతే వాతం వల్ల కలుగుతుంది. కఫ, పిత్తం వల్ల కలిగే మధుమేహం పూర్తిగా, నెమ్మదిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది; కామవ్యవహారం వల్ల వచ్చే మధుమేహం దీర్ఘకాలికంగా ఉంటుంది. పిత్తం వల్ల వచ్చే మధుమేహం దీర్ఘకాలికంగా, కానీ దురదృష్టం లేకపోతే చికిత్స చేయదగినది. ఇప్పుడు ధన్వంతరి, సుశ్రుతునికి పుండ్ల (abscess) కారణాన్ని వివరించాడు. పుండ్లు పాత, అధిక వేడి, ఎండిన, రఫ్, మండే ఆహారపు వాడకంతో, అసమానమైన మంచాలపై పడుకోవడం, తప్పుడు కదలికలు, రక్తవికృతి వల్ల వస్తాయి. చెడిపోయిన మాంసం, కొవ్వు, మజ్జ, ఎముకలు కడుపులో రోగానికి కేంద్రంగా మారతాయి. ఈ వాపు, బయట లేదా లోపల, తీవ్రమైన నొప్పితో, వృత్తాకారంగా లేదా దీర్ఘాకారంగా, పెద్దదిగా, చిన్నదిగా ఉంటుంది; దీన్ని పుండ్లుగా పిలుస్తారు. దోషాలు, రక్తం వేరు-వేరు లేదా కలిపి పని చేస్తే, ఇది శరీరంలో వివిధ భాగాల్లో కదులుతుంది, గట్టిగా, ముడిగా, discharge లేకుండా ఉంటుంది. లోపల, ఇది తీవ్రమైనది, లోతుగా, tumour వలె పెరుగుతుంది; anthill వలె discharge చేస్తుంది, జీర్ణశక్తిని తగ్గిస్తుంది. ఇది నాభి, మూత్రాశయ, కాలేయం, ప्लीహ, హృదయం, కడుపు, మడిపు ప్రాంతాల్లో వస్తుంది; హృదయంలో ఉంటే, అక్కడ తీవ్ర నొప్పి, కంపనం కలుగుతుంది. పుండ్ల తల భాగం నల్ల-ఎరుపు రంగులో, maturation అసమానంగా, ఆకారం అసమానంగా ఉంటుంది; అవచేతన, మత్తు, కడుపు ఊడిపోవడం, స్రావం, కదలిక, శబ్దం కలుగుతుంది. పిత్తం వల్ల, ఇది ఎరుపు, రాగి, నలుపు రంగులతో, మత్తు, జ్వరం, మండడం కలుగుతుంది; కఫం వల్ల, ఇది త్వరగా వస్తుంది, త్వరగా మచ్చలు పడుతుంది, itch కలుగుతుంది. మూడూ దోషాలు కలిసినప్పుడు, distress, chills, stiffness, yawning, ఆకలి తగ్గిపోవడం, heaviness, ఆలస్యంగా రావడం, జీర్ణం సరిగ్గా కాకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ, రోగం తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు, మలంలో abnormal signs, బాహ్య, అంతర్గతంగా నల్ల eruptions, dark discoloration, మండడం, నొప్పి, జ్వరం వస్తాయి. పిత్త లక్షణాలు బాహ్య రక్తస్రావంలో, ముఖ్యంగా మహిళల్లో కనిపిస్తాయి; ఆయుధాల వల్ల గాయాల ద్వారా కూడా రోగం వస్తుంది. గాయం వల్ల, వాయువు కలిగితే, రక్తం పిత్తాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది, పిత్త-రక్త లక్షణాలు కలిగిన పుండ్లు వస్తాయి, అనేక సంక్లిష్టతలు కలుగుతాయి. పుండ్ల సంక్లిష్టతలు, దోషాలు ఉన్న ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతాయి; ఉదాహరణకు, నాభి లేదా మూత్రాశయ ప్రాంతంలో వాపు వస్తే, మూత్రం కష్టంగా విడుతుంది. క్లోమం (kloma) లో వాపు వస్తే, ఊపిరితీసుకోవడం, ఊపిరి విడిచేలోపల అడ్డంకి, ప్లీహ రుగ్మత, దాహం, గొంతు అడ్డంకి, శరీరమంతా, హృదయంలో నొప్పి కలుగుతుంది. అలాగే, మడిపు, మడిపు జాయింట్లు, కడుపు, పక్క, వెనుక, anus లో నొప్పి, వాయువు అడ్డంకి కలుగుతుంది. ఈ సందర్భాల్లో, వాపు పచ్చి, పండిన, suppurated గా గుర్తించాలి; కొన్ని నాభి నుంచి పైకి discharge అవుతాయి, కొన్ని anus నుంచి దిగువకి. నాభి, పాలు, anus నుంచి వచ్చే పుండ్లు దోషాల మాయముతో వస్తాయి; దోషాలు కలిసినప్పుడు, వాటి ప్రాంతాల్లో మార్పులు వస్తాయి. పండినప్పుడు, నాభి, మూత్రాశయ ప్రాంతంలో ఉంటే, లోపల లేదా బయట పుండ్లు పగిలిపోతాయి; depletion, complication ఉంటే, suppuration లోపల జరుగుతుంది. పాపాత్ములు, దుష్ట మహిళల్లో పుండ్లు అభివృద్ధి చెందుతాయి; గర్భంలో శిశువు చనిపోతే, గట్టి వాపు వస్తుంది. పాలు ప్రాంతంలో నొప్పి ఉంటే, అది బాహ్య పుండ్ల లక్షణం; మహిళల్లో రక్తం సూక్ష్మంగా ఉండట వల్ల, కన్యకల్లో పుండ్లు రావు. వాయువు కోపంగా ఉండటం, కదలిక అడ్డంకి వల్ల, లింగ మూలంలో వాపు వస్తుంది; అది వృషణాలు, మడిపు చేరి, వృషణాల సంచి విపరీతంగా వాపుతుంది. అది నరాలను ఒత్తినప్పుడు, వృషణ సంచి నరాలు పెరిగిపోతాయి; అక్కడ కఫం, కొవ్వు దోషాలు చేరి, ఏడురకాలు వాపుతో వ్యాధి వస్తుంది. వాయువు వల్ల, మూత్ర మార్గం చివరల్లో, లోపల లేదా బయట వాపు వస్తుంది; అది గాలి తో నిండిన, రఫ్, ఎండిన, వాయువు వల్ల మండే లక్షణాలతో ఉంటుంది. పండినప్పుడు, పిత్తం వల్ల, అంజీర పండు వలె, మండడం, వేడి, suppuration కలుగుతుంది; కఫం వల్ల, అది తీవ్రమైన, భారంగా, మెత్తగా, itch గా, గట్టిగా, తక్కువ నొప్పితో ఉంటుంది. వాపు నల్లగా, eruptions తో, పెరుగుతున్న లక్షణాలు రక్తం వల్ల కనిపిస్తాయి; కఫం, కొవ్వు వల్ల, వాపు పెరిగిపోతుంది, మెత్తగా, పండు తాటి పండు వలె ఉంటుంది. ఎవరైనా మూత్రాన్ని తరచుగా ఆపుకుంటే, మూత్రం అక్కడ కదలిక చేస్తుంది, తేలికపాటి ప్రవాహం అడ్డంకి అవుతుంది, greed లేకుండా, steadiness పోయి, agitation కలుగుతుంది. దిగువ భాగంలో మూత్రం కష్టంగా విడుతుంది, వృషణాలు, వృషణ సంచి వాపు, వాయువు అధికంగా, చల్లని నీటిలో మునిగించడం వల్ల కలుగుతుంది. మల, మూత్రాన్ని ఆపడం, అవయవాల కదలికలు సరిగా లేకపోవడం వల్ల, vital energies disturbance, depletion వస్తుంది. అప్పుడు, వాయువు విపరీతంగా, రక్తాన్ని దిగువకి నడిపిస్తుంది; మడిపు జాయింట్ వద్ద, ముడి వలె వాపు కలుగుతుంది. ఇలా, ధన్వంతరి మహర్షి, రోగాల లక్షణాలు, వాటి కారణాలు, వాటి అభివృద్ధి, సంక్లిష్టతలు, శరీరంలోని మార్పులు, వాటి ప్రభావాన్ని సుశ్రుతునికి వివరంగా, క్రమంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, శ్రద్ధతో చెప్పారు.