గరుడపురాణమ్

పాండవులు రాజసూయ యాగాన్ని ఆచరించి, తమ సభను స్థాపించాక, అర్జునుడు ద్వారకలో శ్రీకృష్ణుని అనుమతితో వసుదేవుని సోదరి సుభద్రను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ సమయంలో అర్జునుడు దేవతలకు ప్రసిద్ధమైన నందిఘోష రథాన్ని, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధిగాంచిన గాండీవ ధనుస్సును, ఎన్నటికీ ఖాళీ కాని అక్షయ తూణీరు, దుర్భేద్యమైన కవచాన్ని పొందాడు. ఈ గాండీవంతో, అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో కలిసి అగ్నిదేవుడైన జటవేదస్కు గొప్ప దక్షిణా సమర్పించాడు. అనంతరం, అన్ని దిక్కుల రాజులను జయించి, వారి రత్నాలను సంతోషంగా తన పెద్ద అన్నయ్య ధర్మబుద్ధి కలిగిన యుధిష్ఠిరునికి సమర్పించాడు. అయినా, ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు, తన అన్నదమ్ముల మధ్య ఉండగా, కర్ణుడు, దుశ్శాసనుడు, శకుని సూచనలతో దుర్యోధనుడు కపటమైన జూదంలో యుధిష్ఠిరుని ఓడించాడు. ఆపై పాండవులు, ద్రౌపది, ఋషి ధౌమ్యుడుతో పాటు, వనవాసంలో పన్నెండు సంవత్సరాలు కఠిన తపస్సు చేశారు. అనంతరం, వారు విరాట నగరానికి వెళ్ళి, వేషధారణతో ఒక సంవత్సరం గడిపారు. అక్కడ వారు గొల్లపందిరిలో సేవ చేశారు. తరువాత, వారు తమ రాజ్యంలోకి తిరిగి వచ్చి, రాజ్యం సగం ఇవ్వాలని కోరకుండా, కనీసం ఐదు గ్రామాలైనా ఇవ్వమని దుర్యోధనుని ప్రార్థించారు. కానీ అవి కూడా దక్కకపోవడంతో, వారు కురుక్షేత్రంలో గొప్ప యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. పాండవులకు ఏడు అద్భుతమైన అక్షౌహిణి సేనలు సహాయంగా ఉండగా, దుర్యోధనుడు పదకొండు అక్షౌహిణి సేనలతో దేవాసుర సంగ్రామంలా ఘోర యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాడు. ప్రారంభంలో భీష్ముడు దుర్యోధన సేనాధిపతిగా ఉండగా, పాండవులకు శిఖండి నాయకత్వం వహించాడు. వారి మధ్య పదిరోజులు శస్త్రసంపాతం, బాణవర్షాలతో భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది. చివరికి, శిఖండితో పాటు అర్జునుడు వందలాది బాణాలతో భీష్ముని గాయపరిచారు. ఆ సమయంలో భీష్ముడు సూర్యుడు ఉత్తరాయణంలోకి ప్రవేశించడాన్ని గమనించి, గదాధరుని ధ్యానం చేస్తూ, అనేక ధర్మాలను వివరించి, పితృదేవతలను సంతృప్తిపరచి, పాపరహితమైన పరమానంద స్థితిలో లీనమయ్యాడు. తరువాత ద్రోణుడు ధృష్టద్యుమ్నుడితో యుద్ధానికి వెళ్లి, ఐదు రోజులపాటు ఘోర సంగ్రామం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో భూమిపతులు అర్జునునిచేత హతమయ్యారు; ద్రోణుడు కూడా దుఃఖసాగరంలో మునిగి స్వర్గప్రాప్తి పొందాడు. ఆ తరువాత, కర్ణుడు అర్జునుని ఎదుర్కొని, రెండు రోజులపాటు మహాయుద్ధం చేసి, చివరికి అర్జునుని ఆయుధాల సముద్రంలో లీనమై, సూర్యలోకాన్ని పొందాడు. తర్వాత శల్యుడు ధర్మరాజుని ఎదుర్కొని, అగ్నిలా దహించు బాణాలతో అర రోజు వ్యవధిలో శల్యుడు హతమయ్యాడు. ఆపై దుర్యోధనుడు ఉత్సాహంతో తన గదను పట్టుకొని, కాలాంతకుడిలా యుద్ధరంగంలోకి దూసుకొచ్చాడు. అప్పుడు భీముడు తన గదతో దుర్యోధనుని బలంగా కొట్టి పడగొట్టాడు. అశ్వత్థాముడు, ద్రోణుని కుమారుడు, రాత్రి వేళ నిద్రిస్తున్న పాండవ సైన్యంలోకి ప్రవేశించి, తన తండ్రి మరణాన్ని గుర్తు చేసుకొని, ధృష్టద్యుమ్నుని, ద్రౌపదీ కుమారులను తన బాహుబలంతో హతమార్చాడు. ద్రౌపది విలపిస్తుండగా, అర్జునుడు ముళ్లాస్త్రంతో అశ్వత్థాముని జయించి, అతని విలువైన మణిని తీసుకున్నాడు. యుధిష్ఠిరుడు దుఃఖంలో మునిగిన స్త్రీలను ఓదార్చి, స్నానం చేసి, దేవతలకు, పితృదేవతలకు, పూర్వీకులకు తర్పణాలు సమర్పించాడు. ఆపై భీష్ముని సూచనతో మహారాజ్యాన్ని స్థాపించి, నియమానుసారం, యథావిధిగా దానాలు ఇచ్చి, అశ్వమేధ యాగంతో విష్ణువును ఆరాధించాడు. తరువాత, పరిక్షిత్తును సింహాసనంపై ప్రతిష్ఠించి, మౌసలపర్వంలో యాదవుల వినాశనం విన్న యుధిష్ఠిరుడు, విష్ణు సహస్రనామాన్ని పఠించాడు. అనంతరం, భీముడు, అన్నదమ్ములతో కలిసి విష్ణు లోకానికి వెళ్లాడు. వసుదేవుడు దేవతా శత్రువులను మోహింపజేయడానికి బుద్ధుడిగా పునర్జన్మ తీసుకున్నాడు. విష్ణువు భవిష్యత్తులో శంభల గ్రామంలో కల్కిగా అవతరించి, అశ్వంపై విహరిస్తూ, లోకాలను భస్మమయ్యేలా చేస్తాడు. దేవతల రక్షణకోసం, అధర్మ నిర్మూలనకోసం, దుష్టుల సంహారార్థం ఆయన అవతారాలు ఎత్తుతాడు. పూర్వంలో క్షీరసాగర మథనంలో ధన్వంతరి ఆవిర్భవించి, ఆయుర్వేదాన్ని దేవతలకు, ఇతరులకు జీవనోపాయంగా బోధించాడు. విశ్వామిత్రుని కుమారుడు, మహాత్ముడైన సుశ్రుతుని, భారత వంశావతారాలను వినటం వలన మనవాడు స్వర్గప్రాప్తిని పొందుతాడు. ఇప్పుడు ధన్వంతరి సుశ్రుతుని సంభోదిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "సుశ్రుతా! ప్రాచీన ఋషులైన ఆత్రేయాది మహర్షులు వివరించినట్టు, అన్ని వ్యాధుల కారణాలను నేను వివరంగా చెప్పుతాను. వ్యాధి, పాపం, జ్వరం, బాధ, వికారం, దుష్టవ్యాధి, క్షయం, శోకం, నొప్పి—ఇవి అన్నీ ఒకే భావాన్ని సూచించే పర్యాయ పదాలే. వ్యాధి జ్ఞానం ఐదు విధాలుగా పరిగణించబడుతుంది: కారణం, పూర్వరూపం, లక్షణం, ఉపశమనం, పర్యాయం (పరిణామం). కారణాన్ని సంకేతం, హేతువు, స్థానం, పరిస్థితి, ఆది పదాలతో కూడా వివరించవచ్చు. వ్యాధి సంభవించబోయే ముందు, దోష భేదం వల్ల, స్పష్టంగా కాని సూక్ష్మంగా ఉండే సంకేతాలు పూర్వరూపంగా పరిగణించాలి. అవి స్పష్టంగా కనబడినపుడు, దాన్ని లక్షణం అంటారు; రూపం, సూచన, సంకేతం, గుర్తు, ప్రదర్శన—ఇవి దాని పర్యాయ పదాలు. మందులు, ఆహారం, నియమిత జీవనశైలి ద్వారా కారణాన్ని, వ్యాధిని తగ్గించటం వల్ల ఉపశమనం, సుఖాన్ని పొందుతారు. వ్యాధి ఉపశమనాన్ని యోగ్యం అంటారు; వ్యతిరేకంగా, వ్యాధిని పెంచేది ఆయోగ్యం. వ్యాధి పరిణామాన్ని దోష భేదం లేదా వ్యాప్తి ద్వారా, వ్యాధి పరిపక్వతకు దారితీసే ప్రక్రియగా వివరించాలి. ఈ పరిణామాన్ని సంఖ్య, వైవిధ్యం, ప్రాధాన్యం, బలం, కాలం, ఇతర విశేషాలతో గుర్తించాలి; ఉదాహరణకు, ఎనిమిది రకాల జ్వరాలు. దోషాల వైవిధ్యం, వాటి కలయికలు, వాటి భాగాల అంచనా, స్వతంత్రత లేదా ఆధారితత—ఇవి వ్యాధి ప్రాధాన్యతను సూచిస్తాయి.