మనుష్యుడు ధర్మాధర్మ vivekaṁ లేకుండా, కేవలం పొట్ట నింపుకోవడం మాత్రమే సంతృప్తిగా భావిస్తే, అతడు జంతువుతో ఏమి తేడా? పరాక్రమం, తపస్సు, దానం, విద్య, సంపద—ఈ వాటిలో పేరుప్రఖ్యాతులు లేని వాడిని, జ్ఞానులు తన తల్లికి మలమూత్రం వంటి వాడిగా భావిస్తారు. కానీ, whose knowledge, courage, and honor are unbroken—అటువంటి మనుష్యుడు ఒక్క క్షణమైనా బ్రతికిన జీవితం మాత్రమే, జ్ఞానులు నిజమైన జీవితం అని పరిగణిస్తారు; ఎందుకంటే కాకి కూడా చిరకాలం బ్రతికి, నైవేద్యాన్ని తింటుంది. సంపద లేదా గౌరవం లేని జీవితం ఏమి ఉపయోగం? భయపడే, అనుమానపడే మిత్రుడు ఏమి లాభం? సింహంలా ధైర్యంగా, నిరాశ లేకుండా ముందుకు సాగు; కాకి కూడా చిరకాలం బ్రతికి, నైవేద్యాన్ని తింటుంది. తనపైనే కాకుండా, గురువు, సేవకులు, దరిద్రులు, మిత్రుల విషయాల్లో దయ చూపని వాడి జీవితం ఏమి ఫలితం? కాకి కూడా చిరకాలం బ్రతికి నైవేద్యాన్ని తింటుంది. మూడు పురుషార్థాలు లేని రోజులు గడిపేవాడు, ఊపిరి పీల్చినా బ్రతికినట్టు కాదు, అది పనిముట్లు ఊదే బెల్లోస్ లాంటిది. విజయానికి ఇతరుల మీద ఆధారపడకుండా, స్వతంత్రంగా ఆచరించాలి; ఇతరులపై ఆధారపడేవారు బ్రతికినా, చనిపోయినట్టే. పంది గింజలు పట్టుకున్న ఎలుకలా, భయపడే వాడు ఎప్పుడూ తృప్తిగా ఉంటాడు; అతడు తక్కువలోనూ సంతృప్తి చెందుతాడు. మేఘపు నీడ, పొలంలో నిప్పు, మార్గపు నీరు, వేశ్య ప్రేమ, దుష్టుని ప్రేమ—ఈ ఆరు బుడగలు వంటివి. పదార్థం లేని మాటలతో లోకం సంతోషించదు; జీవితం గౌరవంతోనే నిలబడుతుంది—గౌరవం పోతే సుఖం ఎలా ఉంటుంది? బలహీనులకు రాజు బలం, శిశువుకు ఏడుపు బలం, మూర్ఖుడికి మౌనం బలం, దొంగకు అబద్ధం బలం. శాస్త్రాధ్యయనం పెరుగుతున్న కొద్దీ, బుద్ధి అభివృద్ధి చెందుతుంది; జ్ఞానం మధురంగా అనిపిస్తుంది. మనసు మంచి వైపు నిలిపితే, అందరికీ ప్రియుడవుతాడు. మనిషిని మూడు విషయాలు నాశనం చేస్తాయి: లోభం, నిర్లక్ష్యం, అపాత్రవిశ్వాసం. కనుక, లోభపడకూడదు, నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు, అనర్హునిపై విశ్వాసం పెట్టకూడదు. ప్రమాదం రాకముందు భయపడాలి; కానీ అది వచ్చినప్పుడు, ధైర్యంగా నిలబడాలి. మిగిలిపోయిన ఋణం, మిగిలిన అగ్ని, పూర్తికాని వ్యాధి—ఇవి మళ్లీ మళ్లీ పెరుగుతాయి; కనుక ఏదీ అసంపూర్ణంగా వదలకూడదు. చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇవ్వాలి, హానికి హాని తిరిగి ఇవ్వాలి; దుష్టునికి తగినట్లుగా వ్యవహరించడంలో తప్పు లేదు. ముఖంగా మిత్రుడిగా కనిపించి, అంతరంగంగా పనిని అడ్డుకునే వాడిని దూరంగా వదిలేయాలి—అటువాడు దుష్టుని ముసుగులో శత్రువు. మంచి వాడు కూడా దుష్టులతో కలిసిపోతే నాశనం అవుతాడు; మట్టి కలిసిన నీరు మురికి అవుతుందిలా. ద్విజుడు అన్నింటిని అనుభవించగలడు; అందువల్ల బ్రాహ్మణుడిని గౌరవించాలి. బ్రాహ్మణుడి అన్నం తిన్న వాడు పండితుడు అవుతాడు, పాపం చేయడు; రహస్యంగా చూపే స్నేహమే నిజమైనది, మాయలేకుండా చేసే కార్యమే ధర్మం. పెద్దలు లేని సభ సభ కాదు; ధర్మాన్ని చెప్పని పెద్దలు పెద్దలు కాదు; సత్యం లేని ధర్మం ధర్మం కాదు; మాయ కలిసినది సత్యం కాదు. పురుషుల్లో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు; ప్రకాశాల్లో సూర్యుడు; అవయవాల్లో తల; వ్రతాల్లో సత్యమే శ్రేష్ఠం. మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉన్నదే శుభం; ఎవ్వరిని సేవించకుండా బ్రతికినదే జీవితం; తనవారు అనుభవించే సంపదే సంపద; శత్రువులను జయించి సంపాదించినదే కీర్తి. స్త్రీల మోహానికి లోనుకాక, లాలసలు లేని వాడే సంతోషంగా ఉంటాడు; విశ్వాసమే స్నేహానికి ఆధారం; ఇంద్రియాలను జయించినవాడే ఆత్మనిగ్రహి. ముత్యాలు, బంగారం మీద మోహం లేని చోటే ప్రశంసించదగినది; స్నేహం పోయిన చోటే ప్రశంస; తనే తనను ప్రశంసించుకున్న చోటే నిజమైన గౌరవం. నదుల మూలం, హోమాగ్ని మూలం, భారత వంశం మూలం, కాల పరిమితి—వీటిని వెతకకూడదు; మూలంలో తప్పు తగ్గదు. నదులు ఉప్పు నీటిలో కలిసిపోతాయి, సంయోగం వేరుపుతో ముగుస్తుంది, యౌవనం ముసలితనంతో ముగుస్తుంది, సంపద మూడు రకాల బాధలతో ముగుస్తుంది. రాజసంపద బ్రాహ్మణ శాపంతో నశిస్తుంది; పాపం బ్రాహ్మణ తేజంతో పోతుంది; క్రతువు శంఖనాదంతో ముగుస్తుంది; వంశం స్త్రీతో ముగుస్తుంది. ప్రతి గృహం క్షయం చెందుతుంది; ఎత్తైనదీ కిందపడుతుంది; సంయోగం వేరుపుతో ముగుస్తుంది; జీవితం మరణంతో ముగుస్తుంది. తిరిగి రావాలనుకుంటే, దూరంగా వెళ్లకూడదు; నీటి అంచు దగ్గర, మెరిసే ఆకుల చెట్ల దగ్గర నుంచి వెనక్కు తిరగాలి. నాయకుడు లేని చోటా, చాలా మంది నాయకులు ఉన్న చోటా ఉండకూడదు; స్త్రీ నాయకురాలైన చోట ఉండకూడదు; కానీ చిన్నవాడు నాయకుడైన చోట ఉండవచ్చు. పిల్లగా తండ్రి, యవ్వనంలో భర్త, వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు—ఇలా స్త్రీకి స్వాతంత్యం లేదు. ఎనిమిదో సంవత్సరానికి పిల్లలు లేని స్త్రీని, తొమ్మిదో సంవత్సరానికి పిల్లలు మరణించిన స్త్రీని, పదకొండో సంవత్సరానికి కూతుర్లే పుట్టించే స్త్రీని, అసహ్యంగా మాట్లాడే స్త్రీని వెంటనే వదిలేయాలి. ప్రజలకు లాభం లేకపోవడం, ఇంటికి భయం ఉండటం వల్ల, ధనంతో భ్రష్టమైన మూడు రకాల స్త్రీలు భర్తలతోనే ఉంటారు. అలసిపోయిన గుర్రం, పిచ్చి ఏనుగు, మొట్టమొదటి సంతానాన్ని కనే ఆవు, నీరు లేని పాములను దూరంగా ఉండాలి. పేదవారికి స్నేహితులు, బంధువులు ఉండరు; కామంతో ముద్దాడేవారికి భయం, లజ్జ ఉండదు; ఆందోళనతో బాధపడేవారికి సుఖం, నిద్ర ఉండదు; ఆకలితో బాధపడేవారికి బలం, ఉత్సాహం ఉండదు. పేదవాడు, పరులకు సేవ చేసే వాడు, పరస్త్రీపై మోహపడినవాడు, పరధనాన్ని దొంగిలించినవాడు—వీరిలో నిద్ర ఎక్కడ? ఋణం, వ్యాధి లేని వాడు సుఖంగా నిద్రపోతాడు; భార్యతో కలిసిన వాడు సంతృప్తిగా తింటాడు. నీరు ఎక్కువగా ఉండగా కమలం ఎత్తుగా ఎదుగుతుంది; సేవకుని యజమాని బలంగా ఉన్నప్పుడు అతడు గర్వపడతాడు.