ఒక రాజు, వజ్రమును ధరించి, అది మెరుపు వెలుగులా ప్రకాశిస్తూ, అందరినీ ఆకర్షించేలా ఉంటాడు. వజ్రాలు, ఇతర రత్నాల పరిశీలన గురించి చెప్పే అధ్యాయం ఇక్కడ ముగుస్తుంది. ఇప్పుడు ముత్యాల ఉత్పత్తి గురించి వివరించబడింది. ముత్యాలు ఏనుగులు, మేఘాలు, వర్రి, శంఖాలు, చేపలు, పాములు, ముత్యాల కాంతి, బాంబూ వంటి వివిధ ప్రదేశాల నుంచి ఉద్భవిస్తాయని పేర్కొనబడింది. అయితే, ప్రతి రత్నానికి ఒక ప్రధాన మూలస్థానం ఉంటుందని స్పష్టంగా చెబుతారు. చర్మం, ఉప్పు, పాము, తిమింగలము, శంఖం, వర్రి మొదలైన వాటి నుండి పుట్టే ముత్యాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇలా, రత్నాలను తెలుసుకొనడంలో నిపుణులైన వారు ఎనిమిది రకాల ముత్యాలను గుర్తిస్తారు. శంఖంలో పుట్టే ముత్యం, దాని మూలాన్ని పోలిన రంగుతో, పెద్దదిగా, చక్కటి గుండ్రని ఆకారంతో ఉంటుంది. 'కంబవః' అనే ముత్యాలు ఉత్తమ శంఖ వంశానికి చెందుతాయి, ఇవి విల్లు దంతం తాకిన శంఖంలో పుడతాయి. అటువంటి ముత్యం గుండ్రగా, లావుగా ఉండి, వెలుగు తక్కువగా ఉంటుంది. జలజీవుల నోళ్లలో కూడా ముత్యాలు పుడతాయి, అలాంటి చేపలు సముద్ర మధ్యభాగంలో నివసిస్తాయి. కొన్నిసార్లు భూమిపై కొన్ని ప్రదేశాల్లో, వర్రిలా అద్భుతమైన ముత్యం జన్మిస్తుంది. బాంబూ నుండి పుట్టే ముత్యాలు దేవతలు ఆనందించే ప్రదేశాల్లోనే ఏర్పడతాయి, సాధారణ ప్రదేశాల్లో కాదు. అలాంటి ముత్యాలు బాగా కడిగిన వెండి వంటి ప్రకాశాన్ని, ఖడ్గ అంచు వంటి మెరుపును కలిగి ఉంటాయి. పుణ్యాత్ముల ద్వారా పాముల తలపై పుట్టే ముత్యాలు కూడా వెలుగు నిండినవిగా ఉంటాయి. గొప్ప రక్షణయజ్ఞం నిర్వహిస్తే, అది మేడపై చేసేది. ఆకాశంలో మేఘాల భారంతో వంగిన ధనాలు వేలాడుతూ కనిపిస్తాయి. పాముతల ముత్యం ఇంకా దాని కపోలో ఉంటే, ఇతరుల వల్ల హాని కలుగుతుంది. ఆ ముత్యపు ప్రకాశం అన్ని దిక్కులను కప్పేస్తూ, సూర్యునిలా వెలుగునిస్తుంది. దాని వలయాకార రూపం ఆకాశంలో ప్రత్యక్షమవుతున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది. పగలు అది ఎంత ప్రకాశిస్తుందో, అగాధమైన రాత్రిపూట కూడా అంతే వెలుగునిస్తుంది. భూమంతా బంగారంతో నిండిపోయినా, ఆ ముత్యపు విలువను నిర్ణయించలేమని నిశ్చయంగా చెబుతారు. ఎంతకాలం ఆ స్థితి కొనసాగుతుందో, అంతకాలం ఆ ముత్యాన్ని కలిగి ఉన్నవాడు పోటీదారులే లేకుండా భూమంతా అనుభవిస్తాడు. ఆ ముత్యం ఉన్నచోట చుట్టూ వెయ్యి యోజనల పరిధిలో ఏదైనా అపశకునం దరిచేరదు. వివిధ రంగులలో, శుద్ధమైన పాల రంగు ఉత్తమ గోవు నుండి వచ్చినదిగా పేర్కొనబడింది. ఆ విత్తనం, మునుపటి మూలాలనుండి వచ్చినది, ముత్యపు గవ్వలోకి ప్రవేశించింది. పాలనీరు వర్షంలా కురిసినప్పుడు, ఆ విత్తనం గవ్వలో నిద్రించగా, ముత్యంగా మారింది. ఇవి సింహలిక, పరలోకిక, సౌరాష్ట్ర, తామ్రపర్ణ, పరశవ దేశాల ముత్యాలుగా ప్రసిద్ధి. గవ్వలో పుట్టిన ముత్యాలు రంగులో తక్కువగా ఉండవు; అవి పరిమాణం, ఆకారం, నాణ్యత, మెరుపు ద్వారా గుర్తించబడతాయి. మినులలో పుట్టిన ముత్యాల ప్రత్యేకతలను జ్ఞానులు పట్టించుకోవద్దు; వాటి ఆకారం, పరిమాణంపై దృష్టి పెట్టాలి. గవ్వలో పుట్టిన ప్రకాశవంతమైన ముత్యానికి, మరొకటి కొద్దిగా తక్కువ బరువులో ఉంటే— అది అర మాష తక్కువ అయితే, దాని విలువ రెండు-ఐదవ వంతులు తగ్గిపోతుంది. అర మాష లేదా రెండు మాషలు ఎక్కువ అయితే, దాని విలువ వెయ్యి మూడు వందల రెట్లు పెరుగుతుంది. అది అర మాష ఎక్కువైతే, దాని విలువ ఇరవై మూడు వందలు; ఒకన్నర మాష ఎక్కువైతే, దాని విలువ వంద, అయితే కావలసిన లక్షణాలు ఉండాలి. దాని బరువు పదహారు తక్కువైతే, నిపుణులు దానిని 'దార్విక' అంటారు. రెండు పదులు తక్కువైతే, 'భవక' అంటారు. పూర్తిగా ముప్పై బరువు ఉంటే, దాన్ని 'శిక్య' అంటారు. నలభై అయితే, దాని విలువ ముప్పై. అరవై అయితే 'నికరశీర్ష' అంటారు; దాని విలువ పద్నాలుగు. పదకొండు, తొమ్మిది వరుసగా వాటి విలువలు. అన్నీ తీసుకుని, ఆహార పాత్రను తీసుకొని, జంబీర ఫలం రసంతో ఉడికించాలి. తర్వాత దానిని మట్టి పూసిన చేప పాత్రలో పెట్టి, మళ్లీ ఉడికించాలి; ఆ తరువాత పిల్లి విసర్జన పాత్రను ఉపయోగించాలి. తర్వాత, శుభ్రమైన, మచ్చలేని వస్త్రంతో రుద్దితే, ఆ ముత్యం శుభ్రంగా, అత్యుత్తమ లక్షణాలు, ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది. ఇక వెండి, వంద భాగాల బంగారం కలిపితే, అది తెల్లని అద్దంలా మారిపోతుంది.