விப்ராந்தமநஸம் க்ரு'ஹ்ய ப்ரத்யக்ஜக்முர்விஹாயஸா । பஹுவ்ரு'க்ஷஸமாகீர்ணம் கிரிதுர்கபயாநகம் ॥ ௨,௬.
அவரது மனது குழப்பமடைந்தபோது, அவர்கள் பிடித்து, மேற்கு திசை நோக்கி விண்வழியாக அழைத்துச் சென்றார்கள்; அது மரங்கள் நிறைந்த, மலைகளும் பயங்கரமும் ஆன காட்டாக இருந்தது.
வநாத்வநாந்தரம் நிந்யுர்நதீநதஸமாகுலம் । ஸ தத்ர நகரம் ராஜந் ததர்ஶ பஹுவிஸ்தரம் ॥ ௨,௬.
அவர்கள் காட்டிலிருந்து இன்னொரு காட்டிற்கும், ஆறுகள், நதிகள் நிறைந்த இடங்களாகக் கொண்டு சென்றார்கள்; அங்கு, அரசே, அவர் பரந்து விரிந்த ஒரு நகரத்தை கண்டார்.
கோபுரத்வாரரசிதம் ஸௌதப்ராஸாதமண்டிதம் । சத்வராபணபண்யாதிநரநாரீஸமாகுலம் ॥ ௨,௬.
கோபுரம் கொண்ட வாசல்கள், அரண்மனைகள் மற்றும் மாளிகைகள் அலங்கரிக்கப்பட்டு, சதுக்கங்கள், சந்தைகள், வியாபாரிகள், ஆண்கள் மற்றும் பெண்கள் கூட்டமாய் நிரம்பியிருந்தது.
தூர்யத்வந்த்வாபிநிர்கோஷவீணாபடஹநாதிதம் । காம்ஶ்சித்க்ஷுதார்திதாந்தீநாந்மலிநாந்விகதௌஜஸஃ ॥ ௨,௬.
இரட்டையாய் இசைக்கப்படும் வாத்தியங்கள், வீணை, பறை ஆகியவற்றின் ஒலி முழங்க, அங்கு சிலர் பசிக்காக வருந்தி, துயரத்துடன், அழுக்காகவும், பலஹீனமாகவும் இருந்தார்கள்.
ததோऽதிதுஷ்டாந்மலிநாந்வஸ்த்ரகண்டஸமாவ்ரு'தாந் । அக்ரதோ ஹ்ரு'ஷ்டபுஷ்டாம்ஶ்ச ஸ்வர்ணவஸ்த்ரோபஶோபிதாந் ॥ ௨,௬.
அதன்பின், சிலர் மிகவும் திருப்தியுடன், பழைய உடைகள் அணிந்திருந்தும், முன்புறம் சிலர் மகிழ்ச்சியுடன், ஆரோக்கியமாகவும், பொன்னாலும் நறுமணப் பொருட்களாலும் அலங்கரிக்கப்பட்டும் இருந்தார்கள்.
ததோऽபி ஸுரஸம்காஶாந்ஸ த்ரு'ஷ்ட்வா விஸ்மிதோऽபவத் । கிம் ஸ்வப்ந உத மாயா வை மதீயோ மாநஸோ ப்ரமஃ ॥ ௨,௬.
அதற்கு அப்பால், தேவரைப் போல் பிரகாசமாக இருந்தவர்களை பார்த்து, அவன் ஆச்சரியமடைந்தான்: 'இது கனவா, மாயையா, இல்லையெனில் என் மனதின் குழப்பமா?' என்று எண்ணினான்.
ஸந்திஹாநம் த்விஜம் நிந்யுஃ புருஷா ராஜஸந்நிதிம் । ஸதத்ததர்ஶ விப்ரஸ்து ஸ்வர்ணப்ராஸாதமந்திரே ॥ ௨,௬.
அவன் சந்தேகத்தில் இருந்தபோது, சிலர் அந்தப் பிராமணனை அரசரின் முன்னிலையில் அழைத்துச் சென்றார்கள்; அங்கு அந்தப் பிராமணன் பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அரண்மனையைப் பார்த்தான்.
ஸிம்ஹாஸநம்மஹாதிவ்யம் சத்ரசாமரவீஜிதம் । தத்ரோப விஷ்டம் ராஜாநம் கிரீடகநகோஜ்ஜ்வலம் ॥ ௨,௬.
அங்கு பெரிய, தெய்வீகமான சிம்மாசனம் குடை, சாமரம் வீசப்பட்டு, அதில் பொன் மிளிரும் கிரீடம் அணிந்த அரசர் அமர்ந்திருந்தார்.
மஹத்யா ச ஶ்ரியா யுக்தம் ஸ்தூயமாநம் ஸுவந்திபிஃ । ராஜாபி த்ரு'ஷ்ட்வா தம் விப்ரம் ப்ரத்யுத்தாய க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ॥ ௨,௬.
அரசர் பெரும் மகிமையுடன், சிறந்த பாராட்டுப் பாடகர்கள் புகழ்ந்தபடி இருந்தார்; அந்தப் பிராமணனைப் பார்த்த அரசர் எழுந்து, கைகூப்பி வரவேற்றார்.
பூஜயாமாஸ விதிவந்மதுபர்காஸ நாதிபிஃ । ஸந்துஷ்டமநஸம் தேவமஸ்தௌஷீத்பரயா முதா ॥ ௨,௬.
அவர் முறையோடு மதுபர்க்கம் முதலான பொருட்களால் அந்தப் பிராமணனைப் பூஜை செய்து, மனம் நிறைந்த மகிழ்ச்சியுடன் கடவுளை போற்றினார்.
அத்ய மே ஸபலம் ஜந்ம பாவிதஞ்ச குலம் ப்ரபோ । விஷ்ணுபக்தஸ்ய தர்மஸ்ய யத்தே த்ரு'க்கோசரம் கதஃ ॥ ௨,௬.
'இன்று என் பிறவி பயனடைந்தது, என் குலம் தூய்மை பெற்றது, பிரபுவே! விஷ்ணு பக்தியும் தர்மத்தையும் கொண்டவர் உங்கள் பார்வைக்கு வந்திருக்கிறார்.'
நத்வா ஸ்துத்வா பஹுவிதமுவாசாநுவஸந்ந்ரு'பஃ । யதஃ ஸமாகதோ தேவஃ புநஸ்தத்ரைவ நீயதாம் ॥ ௨,௬.
மணக்கூட்டிப் பலவகை புகழ்ச்சி பாடி, அரசர் அமர்ந்து கூறினார்: 'இந்தத் தெய்வம் வந்துள்ளதால், அவரை மீண்டும் அங்கே அழைத்துச் செல்லுங்கள்.'
இதி ஶ்ருத்வா வசோ ராஜ்ஞஃ பப்ரச்ச த்விஜபுங்கவஃ । ப்ராஹ்மண உவாச । கோऽயம் தேஶ குதோ லோகா உத்தமா மத்யமாதமாஃ ॥ ௨,௬.
அரசரின் வார்த்தைகளை கேட்ட பிராமணர் கேட்டார்: 'இது எந்த இடம்? இந்த உலகங்கள் எங்கிருந்து வந்தவை—மேன்மை, நடுத்தர, கீழ்மை என?'
கேந புண்யேந து பவாந்பாரமேஷ்ட்யவிபூஷிதஃ । கிமர்தமஹமாநீதஃ புநஸ்தத்ரைவ நீயதே ॥ ௨,௬.
'எந்த புண்ணியத்தால் நீங்கள் பிரம்மாவின் மகிமையுடன் இருக்கிறீர்கள்? என்ன காரணத்தால் என்னை இங்கு கொண்டு வந்தீர்கள், மீண்டும் ஏன் அங்கே அழைக்கிறீர்கள்?'
அபூர்வமிவ பஶ்யாமி ஸர்வம் ஸ்வப்நகதோ யதா । ராஜோவாச । ஸ்வதர்மநிரதோ யஸ்து ஹரிபக்திரதஃ ஸதா ॥ ௨,௬.
'எல்லாம் புதிதாய், கனவில் இருப்பதுபோல் எனக்குத் தோன்றுகிறது.' அரசர் கூறினார்: 'தன் தர்மத்தில் நிலைத்தும், எப்போதும் ஹரிக்கு பக்தியுடன் இருப்பவரே—'
விரக்த இந்த்ரியார்தேப்யஃ ஸ மே பூஜ்யோ ந ஸம்ஶயஃ । தீர்தயாத்ராபரோ நித்யம் வ்ரு'ஷோத்ஸர்கவிஶேஷவித் ॥ ௨,௬.
'இந்திரிய சுகங்களில் ஆசை இல்லாதவர், அவர் எனக்கு வழிபடத் தகுதியானவர் என்பதில் சந்தேகம் இல்லை; எப்போதும் தீர்த்தயாத்திரையில் ஈடுபட்டு, வृषப தானத்தின் சிறப்பை அறிந்தவரும் ஆவார்.'
ஸத்யதாநபரோ யஸ்து ஸ நமஸ்யோ திவௌகஸாம் । தர்ஶநார்தமிஹாநீதஃ பூஜார்ஹஶ்ச பரந்தப ॥ ௨,௬.
'உண்மை மற்றும் தானத்தில் நிலைத்திருப்பவர், தேவர்களாலும் வணங்கப்படவேண்டியவர்; அவரை தரிசிக்க இங்கு கொண்டு வந்தோம், அவர் பூஜைக்கு உரியவரும் ஆவார், பகைவரை வெல்வோனே.'
அநுக்ரு'ஹாண மாம் தேவ க்ஷமஸ்வ மம ஸாஹஸம் । இத்யுக்த்வா தர்ஶயாமாஸ மந்த்ரிணாம் ஸம்ஜ்ஞயா ப்ருவஃ ॥ ௨,௬.
'என்னை அருள்புரிய வேண்டும், தேவனே, என் தவறை மன்னிக்க வேண்டும்.' என்று கூறி, அரசர் கண்களால் அமைச்சர்களிடம் சைகை செய்தார்.
வதிஷ்யதி ஸமக்ரம் தே ஸ்வயம் வக்தும் ந ஸாம்ப்ரதம் । ஸாமந்தஃ ஸர்வவேதஜ்ஞோ ஜ்ஞாத்வா ஹார்தம் ந்ரு'பஸ்ய ச ॥ ௨,௬.
'அவர் உங்களுக்கு எல்லாவற்றையும் விரிவாகச் சொல்வார்; இப்போது நான் பேச ஏற்ற நேரம் அல்ல.' அந்த அமைச்சர், எல்லா வேதங்களையும் அரசரின் மனதையும் அறிந்தவர்—
விபஶ்சிதுவாச । பூர்வஜந்மநி வைஶ்யோऽயம் விஶ்வம்பர இதி ஶ்ருதஃ । விராதநகரே விப்ர த்விஜதேவவிபூஷிதே ॥ ௨,௬.
அந்த அறிஞர் கூறினார்: 'முந்தைய பிறவியில் இவர் விஷ்வம்பரன் என்ற பெயருடைய வைசியர்; விராதன நகரத்தில், பிராமணர்களும் தேவர்களும் புகழ்பெற்ற இடத்தில் வாழ்ந்தார், பிராமணரே.'
வைஶ்யவ்ரு'த்த்யா ஸதா ஜீவந்குடும்பபரிபாலகஃ । கவாம் ஶுஶ்ரூஷகோ நித்யம் ப்ராஹ்மணாநாஞ்ச பூஜகஃ ॥ ௨,௬.
வணிகர் வாழ்க்கையை எப்போதும் மேற்கொண்டு, குடும்பத்தை பாதுகாத்து, எப்போதும் பசுக்களை பராமரித்து, பிராமணர்களை மதித்து வாழ்ந்தான்.
பாத்ரதாநபரோ நித்யமாதிதேயாக்நிஸேவகஃ । கார்ஹஸ்த்யம் விதிவச்சக்ரே பார்யயா ஸத்யமேதயா ॥ ௨,௬.
அவன் எப்போதும் தானம் செய்யும் மனப்பான்மையுடன், விருந்தினர்களுக்கும் அக்னிக்கும் சேவை செய்து, தனது உண்மையுள்ள நல்ல மனையுடன் வீட்டுக்காரியங்களை முறையாகச் செய்தான்.
ஸ்மார்தேந லோகாநஜயச்ச்ரௌதேந த ஹவிர்புஜஃ । கதாசித்பந்துபிஃ ஸாகம் க்ரு'த்வா தீர்தாநி பூரிஶஃ ॥ ௨,௬.
ச்மார்த்த விதிகளின்படி உலகங்களை அடைந்து, சௌத வழிபாட்டால் ஹவிர்பாகம் பெற்றான்; சில நேரங்களில் உறவினர்களுடன் சேர்ந்து பல தீர்த்தங்களைச் சென்றான்.
யாவதாயாதி ஸதநம் த்ரு'ஷ்டவாம்ல்லோமஶம் பதி । தண்டவத்ப்ரணிபத்யாஶு க்ரு'தாஞ்ஜலிபுடம் ஸ்திதம் ॥ ௨,௬.
வீட்டுக்குத் திரும்பும் வழியில், லோமசரை பாதையில் பார்த்தான்; உடனே முழு வணக்கம் செய்து, கைகூப்பி அங்கே நின்றான்.
பப்ரச்ச விநயோபேதம் கருணாவாரிவாரிதிஃ । ரு'ஷிருவாச । குத ஆகம்யதே ஸாதோ ப்ராஹ்மணைர்பந்துபிர்யுதஃ ॥ ௨,௬.
கருணை பெருக்காக உள்ள அந்த முனிவர், பணிவுடன் நிற்கும் அவனை நோக்கி, 'நல்லவரே, பிராமணர்களும் உறவினர்களும் உடன் வந்து, எங்கிருந்து வருகிறீர்?' என்று கேட்டார்.
த்ரு'ஷ்ட்வா த்வாம் தர்மநிலயம் ப்ரக்லிந்நம் மாநஸம் மம । விஶ்வம்பர உவாச । ஶீர்யமாணம் ஶரீரம் ஹி ஜ்ஞாத்வா ம்ரு'த்யும் புரஃ ஸ்திதம் ॥ ௨,௬.
நீங்கள் தர்மத்தின் உறைவிடம் என்று பார்த்தவுடன் என் மனம் மிகவும் கலங்கியது. விஷ்வம்பரன் சொன்னான்: 'உடல் சிதைந்து, மரணம் அருகில் நிற்கிறது என்பதை அறிந்து—'
பார்யயா தர்மசாரிண்யா தீர்தயாத்ராம் விநிர்கதஃ । க்ரு'த்வா தீர்தாநி விதிவத்விஶ்ராண்ய விபுலம் வஸு ॥ ௨,௬.
'என் நல்ல மனையுடன் சேர்ந்து தீர்த்தயாத்திரைக்கு புறப்பட்டேன்; தீர்த்தங்களை முறையாகச் சென்று, பெரும் செல்வத்தை வழங்கினேன்.'
யாவத்வ்ரஜாம்யஹம் வேஶ்ம பவாந் த்ரு'ஷ்டிபதம் கதஃ । லோமஶ உவாச । தீர்தாநி ஸந்தி பூரீணி வர்ஷைऽஸ்மிந் பாரதே ஶுபே ॥ ௨,௬.
'நான் வீட்டுக்குத் திரும்பும் போது, நீர் என் பார்வைக்கு வந்தீர்.' லோமசர் சொன்னார்: 'இந்த பாக்கியமான பாரத தேசத்தில் பல தீர்த்தங்கள் உள்ளன.'
யத்த்வயா ஹ்யுபசீர்ணாநி தாநி ஸர்வாணி மே வத । வைஶ்ய உவாச । கங்கா ச ஸூர்ய தநயா மஹாபுண்யா ஸரஸ்வதீ ॥ ௨,௬.
'நீங்கள் சென்ற தீர்த்தங்களை எல்லாம் எனக்குச் சொல்லுங்கள்.' வணிகன் சொன்னான்: 'கங்கை, மிகப் புண்யமான சூரியபுத்திரி சரஸ்வதி—'
தஶாஶ்வமேதைரயஜத்யத்ர ப்ரஹ்மா ஸுரேஶ்வரஃ । தீர்தராஜஸ்ததஃ காஶீ மஹாதேவோ தயாநிதிஃ ॥ ௨,௬.
'பிரம்மா தேவர்கள் தலைவனாகி, பத்து அஸ்வமேத யாகங்கள் செய்த இடம்; அதன்பின் தீர்த்தங்களின் அரசாகிய காசி, கருணைமிகு மகாதேவன்.'