ஸிம்ஹாஸ்யவ்ரு'ஷவாஸாகமாடரூஷகமாதிஶேத் । ஜீவகோ ஜீவஶாகஶ்ச கர்புரஞ்ச ஶடீம் விதுஃ ॥ ௧,௨௦௪.
சிம்ஹாச்யா, வ்ருஷவாசா, மாடரூஷகம் ஆகியவை பரிந்துரைக்கப்படுகின்றன; ஜீவகா, ஜீவசாகா, கர்புரம், சட்டி என்பனவும் அறியப்படுகின்றன.
கட்பலம் ஸோமவ்ரு'க்ஷஃ ஸ்யாதக்நிகந்தா ஸுகந்திகா । ஶதாங்கம் ஶதபுஷ்பா ச மிம்ஸிர்மதுரிகாமதா ॥ ௧,௨௦௪.
கட்பலம், சோமவிருக்ஷம், அக்கினிகந்தா, சுகந்திகா; சதாங்கம், சதபுஷ்பா, மிம்சிர், மதுரிகா ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன.
ஜ்ஞேயம் புஷ்கரமூலஞ்ச புஷ்கரம் புஷ்கராஹ்வயம் । யாஸோऽத தந்வயாஸஶ்ச துஷ்பர்ஶோऽத துராலபா ॥ ௧,௨௦௪.
புஷ்கரமூலம், புஷ்கரம், புஷ்கராஹ்வயம் ஆகியவை அறியப்பட வேண்டும்; யாசா, தன்வயாசா, துஷ்பர்ஷா, துரலபா என்பனவும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன.
வாகுசீ ஸோமராஜீ ச ஸோமவல்லீதி கீர்திதா । மார்கவஃ கேஶராஜஶ்ச ப்ரு'ங்கராஜோ நிகத்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
வாகுசி, சோமராஜி, சோமவல்லி ஆகியவை பெயர்களாகும்; மார்கவா, கேசராஜா, ப்ருங்கராஜா என்பனவும் கூறப்பட்டுள்ளன.
ப்ரோக்தஸ்த்வேடகஜஸ்தஜ்ஜ்ஞைஶ்சக்ரமர்தகஸம்ஜ்ஞகஃ । ஸுரங்கீதகரஃ ஸ்நாயுஃ கலநாஶா து வாயஸீ ॥ ௧,௨௦௪.
வேதகஜம் அறிந்தவர்கள் அதை சக்கரமருதம் என்று அழைப்பார்கள்; சுரங்கி என்பது தகரா என்றும், அதன் நரம்பு கலநாசா என்றும், வாயசி என்பது அதற்கொரு பெயர் என்றும் கூறப்படுகிறது.
மஹாகாலஃ ஸ்ம்ரு'தோ பேலஸ்தண்டுலீயோ கநஸ்தநஃ । இக்ஷ்வாகுஸ்திக்ததும்பீ ஸ்யாத்திக்தாலபுர்நிகத்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
மகாகாலம் பெலா என்றும், தண்டுலியம் கனத்தநெஞ்சு என்றும், இக்ஷ்வாகு என்பது பாகற்காய் என்றும், திக்தாலபு என்பதும் அதற்கே உரிய பெயர் என்றும் அறியப்படுகிறது.
தாமார்கவோऽத கோஷாதக்யத யாமிநீ । வித்யாத்கோஶதகீபேதம் க்ரு'தபேதநஸம்ஜ்ஞகா ॥ ௧,௨௦௪.
தாமார்கவம், கொஷாதகி, யாமினி ஆகியவை அறியப்பட வேண்டும்; கொஷாதகியின் பல வகைகள் கிருதபேதன என்று அழைக்கப்படுகின்றன.
ததா ஜீமூதகாக்யா ச குட்டாகோ தேவதாடகஃ । க்ரு'த்ரநகீ க்ரு'த்ரநகீ ஹிங்குகாகாதநீ மதா ॥ ௧,௨௦௪.
அதேபோல், ஜீமூதம் குத்தாக்கா, தேவதாடகம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; கிருத்ரநகி என்பதும், ஹிங்குகாகாதனி என்பதும் அதற்குரிய பெயர்களாக கருதப்படுகின்றன.
அஶ்வாரிஶ்சைவ போத்தவ்யஃ கரவீரோऽஶ்வமாரகஃ । ஸிந்துஃ ஸைந்தவஸிந்தூத்தமணிமந்தமுதாஹ்ரு'தம் ॥ ௧,௨௦௪.
அஷ்வாரி என்றும், கரவீரம் அஷ்வமாரகம் என்றும் அறியப்பட வேண்டும்; சிந்து, சைந்தவம், சிந்தூத்தம் ஆகியவை மணிமந்தம் என்பதற்குரிய பெயர்கள்.
க்ஷாரோ யவாக்ரஜஶ்சைவ யவக்ஷாரோऽபிதீயதே । ஸர்ஜிகா ஸர்ஜிகாக்ஷாரோ த்விதீயஃ பரிகீர்திதஃ ॥ ௧,௨௦௪.
க்ஷாரம் மற்றும் யவாக்ரஜம் இரண்டும் யவக்ஷாரம் என்று அழைக்கப்படுகின்றன; சர்ஜிகா மற்றும் சர்ஜிகாக்ஷாரம் இரண்டாம் வகையாகக் குறிப்பிடப்படுகின்றன.
காஶீஶம் புஷ்பகாஶீஶம் விஜ்ஞேயம் நேத்த்ரபேஷஜம் । தாதுகாஶீஶகாஶீ ச ஸம்ஜ்ஞேயம் தச்ச கீர்திதம் ॥ ௧,௨௦௪.
காசீசம் மற்றும் புஷ்பகாசீசம் கண்களுக்கு மருந்தாக அறியப்படுகின்றன; தாதுகாசீசம் மற்றும் காசீ என்பதும் அதேபோல் குறிப்பிடப்படுகின்றன.
ஸௌராஷ்ட்ரீ ம்ரு'த்திகாக்ஷாரம் காக்ஷீ வை பங்கபர்படீ । வித்யாத்ஸமாக்ஷிகம் தாது தாப்யம் தாப்யுத்தஸம்பவம் ॥ ௧,௨௦௪.
சௌராஷ்ட்ரி என்பது மண்ணிலிருந்து பெறப்படும் க்ஷாரம்; காக்ஷி என்பது பங்கபர்ப்படி என்றும், சமாக்ஷிகம் ஒரு தாது என்றும், தாப்யம் தாப்யுத்தத்தில் இருந்து பெறப்படுகிறது என்றும் அறியப்படுகிறது.
ஶிலா மநஃ ஶிலா ஜ்ஞேயா நேபாலீ குலடீதி ச । ஆலம் மநஸ்தாலகம் வா ஹரிதாலம் விநிர்திஶேத் ॥ ௧,௨௦௪.
சிலா, மனச்சிலா, நேபாளி, குலட்டி ஆகியவை அறியப்பட வேண்டும்; ஆலா அல்லது மனத்தாலகம் ஹரிதாலம் என்று குறிப்பிடப்படுகிறது.
கந்தகோ கந்தபாஷாணோ ரஸஃ பாரத உச்யதே । தாம்ரமௌதும்பரம் ஶுல்பம் வித்யாந்ம்லேச்சமுகம் ததா ॥ ௧,௨௦௪.
கந்தகம் என்பது கந்தபாஷாணம் என்றும், ரசம் என்பது பாரதம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; தாம்ரமௌதும்பரம், சுல்பம், மற்றும் ம்லேச்சமுகம் என்பதும் குறிப்பிடப்படுகின்றன.
அத்ரிஸாரஸ்த்வயஸ்தீக்ஷ்ணம் லோஹகஞ்சாபி கத்யதே । மாக்ஷிகம் மது ச க்ஷௌத்ரம் தச்ச புஷ்பரஸம் ஸ்ம்ரு'தம் ॥ ௧,௨௦௪.
அதிரிசாரம் என்பது கூர்மையான இரும்பு என்றும், லோகஞ்சம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; மாக்ஷிகம், மது, க்ஷௌத்ரம் ஆகியவை எல்லாம் பூவின் சாரம் என்று கருதப்படுகின்றன.
ஜ்யேஷ்டந்து ஸோதகம் தத்ஸ்யாத்காஞ்ஜிகந்து ஸுவீரகம் । ஸீதா ஸிதோபலா சைவ மத்ஸ்யண்டீஶர்கரா ஸ்ம்ரு'தா ॥ ௧,௨௦௪.
ஜ்யேஷ்டம் தண்ணீருடன் கலந்தால் காஞ்சிகம் என்றும், சுவீரகம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; சீதா, சிதோபலா, மற்றும் மத்ஸ்யண்டி ஆகியவை சர்க்கரையின் வகைகள் என்று அறியப்படுகின்றன.
த்வகேலாபத்ரகைஸ்துல்யைஸ்த்ரிஸுகந்தி த்ரிஜாதகம் । நாககேஶரஸம்யுக்தம் தச்சதுர்ஜாதமிஷ்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
த்வக், ஏலக்காய், பத்ரி ஆகியவை சம அளவில் சேர்த்து தயாரிப்பது திரிசுகந்தி அல்லது திரிஜாதகம் என்று அழைக்கப்படுகிறது; நாககேசரத்துடன் சேர்த்தால் அது சதுர்ஜாதம் எனப்படுகிறது.
பிப்பலீ பிப்பலீமூலம் சவ்யசித்ரகநாகரைஃ । கதிதம் பஞ்சகோலஞ்ச கோலகம் கோலஸம்ஜ்ஞயா ॥ ௧,௨௦௪.
பிப்பிலி, பிப்பிலி மூலம், சவ்யா, சித்ரகம், நாகரம் ஆகியவை கூறப்பட்டுள்ளன; பஞ்சகோலம் என்ற பெயரும், கோலகம் என்ற பெயரும் அதற்குரியவை.
ப்ரியங்குஃ கங்குகா ஜ்ஞேயா கோரதூஷஶ்ச கோத்ரவஃ । த்ரிபுடஃ புடஸம்ஜ்ஞஶ்ச கலாபோ லங்ககோ மதஃ ॥ ௧,௨௦௪.
பிரியங்கு என்பது கங்குகா என்றும், கொரடூஷம் என்பது கொட்ரவம் என்றும் அறியப்படுகிறது; திரிபுடம் என்பது புடம் என்றும், கலாபம் என்பது லங்ககம் என்றும் கருதப்படுகிறது.
ஸதீநோ வர்துலஶ்சைவ வேணுஶ்சாபி ப்ரகீர்திதஃ । பிசுகம் பிதலம் சாக்ஷம் பிடாலபதகம் ததா ॥ ௧,௨௦௪.
சதீனம், வர்துலம், வேணு ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன; பிச்சுகம், பிதலம், சாக்ஷம், பிடாலபதகம் என்பதும் பெயர்களாகும்.
வித்யாத்கர்ஷம் ததா சாபி ஸுவர்ணம் கவலக்ரஹம் । பலார்தம் ஶுக்திமிச்சந்தி ததாஷ்டௌமாஷகாஸ்த்விதி ॥ ௧,௨௦௪.
கர்ஷம் என்பது ஒரு அளவாகும், அதுபோல் சுவர்ணமும்; கவலக்ரஹம் என்பதும் உண்டு; பாதி பலா சுக்தி என்றும், எட்டு மாஷகம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.
பலம் பில்வஞ்ச முஷ்டிஃ ஸ்யாத்த்வே பலே ப்ரஸ்ரு'திம் வதேத் । அஞ்ஜலிம் குடவஞ்சைவ வித்யாத்பலசதுஷ்டயம் ॥ ௧,௨௦௪.
பலம் என்பது வில்வம் என்றும், முஷ்டி என்பது இரண்டு பலம் என்றும், ப்ரஸ்ருதி என்பது இரண்டு பலம் என்றும் கூறப்படுகிறது; அஞ்சலி மற்றும் குடவம் ஆகியவை நான்கு பலம் என்று அறியப்படுகின்றன.
அஷ்டமாநம் பலாந்யஷ்டௌ தச்ச மாநமிதி ஸ்ம்ரு'தம் । சதுர்பிஃ குடவைஃ ப்ரஸ்த ப்ரஸ்தாஶ்சத்வார ஆடகஃ ॥ ௧,௨௦௪.
எட்டு பலம் ஒன்று அஷ்டமானம் ஆகும்; இதுவே பொதுவான அளவு என்று அறியப்படுகிறது. நான்கு குடவம் ஒன்று ப்ரஸ்தம்; நான்கு ப்ரஸ்தம் ஒன்று ஆடகம்.
காஶபாத்ரஞ்ச ஸம்ப்ரோக்தோ த்ரோணஶ்சசதுராடகே । துலா பலஶதம் ப்ரோக்தம் பாகோ விம்ஶத்பலஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ॥ ௧,௨௦௪.
காச பாத்திரமும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது; நான்கு ஆடகம் ஒன்று த்ரோணம். ஒரு துலா நூறு பலம் ஆகும்; பாகம் இருபது பலம் என்று கூறப்படுகிறது.
மாநமேவம் விதம் ப்ரோக்தம் ப்ரஸ்தத்ரவ்யேஷு பண்டிதைஃ । த்ரவத்ரவ்யேஷு சோத்திஷ்டம் த்விகுணம் பரிகீர்திதம் ॥ ௧,௨௦௪.
பண்டிதர்கள் ப்ரஸ்த அளவுகளை இவ்வாறு விவரித்துள்ளனர்; திரவப் பொருள்களுக்கு இது இரட்டிப்பாகும் என்று கூறப்படுகிறது.
பத்ரதாரு தேவகாஷ்டம் தாரு ஸ்யாத்தேவதாருகம் । குஷ்டமாமயமாக்யாதம் மாம்ஸீஞ்ச நலதம்ஶநம் ॥ ௧,௨௦௪.
பத்ரதாரு என்பது தெய்வீக மரம்; தாரு என்பதும் தேவதாரு என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. குஷ்டம் என்பது ஒரு மருந்து மூலிகை; மாம்சி என்பது நளதா வேராகும்.
ஶங்கஃ ஶுக்திநகஃ ஶங்கோ வ்யாக்ரோ வ்யாக்ரநகஃ ஸ்ம்ரு'தஃ । புரம் பலங்கஷம் வித்யாந்மஹிஷாக்ஷஞ்ச குக்குலுஃ ॥ ௧,௨௦௪.
சங்கம் என்பது சங்கு; சுக்தி என்பது சிப்பி; நகம் என்பது நகம். சங்கும் சங்கு என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. வியாக்ரம் புலி; வியாக்ரநகம் புலி நகம். புரம் என்பது பலங்கஷம்; மகிஷாக்ஷம் குக்குலு என்று அறியப்படுகிறது.
ரஸோ கந்தரஸோ போலே ஸர்ஜஃ ஸர்ஜரஸோ மதஃ । ப்ரியங்குஃ பலிநீ ஶ்யாமா கௌரீ காந்தேதி சோச்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
ரசம் என்பது பாரகம்; கந்தரசம் என்பது ஒரு வகை பூமி; சர்ஜம் என்பது சர்ஜ மரத்தின் பிசு. பிரியங்கு, பலினி, ஷ்யாமா, கௌரி ஆகியவை மருந்து மூலிகைகளாகும்.
கரஞ்ஜௌ நக்தமாலஃ ஸ்யாத்பூதிகஶ்சிரபில்வகஃ । ஶிக்ருஃ ஶோபாஞ்ஜநோ நாம ஜ்ஞாநமாநஶ்ச கீர்திதஃ ॥ ௧,௨௦௪.
கரஞ்சம், நக்தமாலம், பூதிகம், சிரபில்வம் ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன. சிக்ரு என்பதும் சோபாஞ்ஜனம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; ஞானமானம் என்றும் பெயர்.
ஜயா ஜயந்தீ ஶரணீ நிர்குண்டீ ஸிந்துவாரகஃ । மோரடா பீலுபர்ணோ ச துண்டீ ஸ்யாத்துண்டிகேரிகா ॥ ௧,௨௦௪.
ஜயா, ஜயந்தி, சரணி, நிர்குண்டி, சிந்து வாரம் ஆகியவை பெயர்கள். மொரட்டா, பீலுபர்ணம், துண்டி ஆகியவை துண்டிகேரிகா என்றும் அழைக்கப்படுகின்றன.