ஸ்திரா விதாரிகந்தா ச ஶாலபண்யஶுமத்யபி । லாங்கலீ கலஸீ சைவ க்ரோஷ்டுபுச்சா குஹா மதா ॥ ௧,௨௦௪.
ஸ்திரா, விதாரிகந்தா, சாலபண்யா, சுமதி, லாங்கலி, கலசி, க்ரோஷ்டுபுச்சா, குகா ஆகியவை இவை எனக் கருதப்படுகின்றன.
புநர்நவாத பர்ஷாபூஃ கடில்யா காருணா ததா । ஏரண்டஶ்சோருவூகஃ ஸ்யாதாமர்தோ வர்தமாநகஃ ॥ ௧,௨௦௪.
புனர்நவா, பர்ஷாபூ, கடில்யா, காருணா, எரண்டம், உருவூகம், ஆமர்தம், வர்த்தமானகம் என்பன அறியப்படுகின்றன.
சஷா நாகபலா ஜ்ஞேயா ஶ்வதம்ஷ்ட்ரா கோக்ஷுரோ மதஃ । ஶதாவரீ வரா பீரு பீவரீந்தீவரீ வரீ ॥ ௧,௨௦௪.
ஜஷா என்பதையே நாகபலா என்றும், சுவதம்ஷ்ட்ரா என்பதையே கோக்ஷுரம் என்றும் அழைப்பர்; சதாவரி, வரா, பீறு, பீவரி, இந்தீவரி, வரி ஆகியவையும் அறியப்படுகின்றன.
வ்யாக்ரீ து ப்ரு'ஹதீ க்ரு'ஷ்ணா ஹம்ஸபாதீ மதுஸ்த்ரவா । தாமநீ கண்டகாரீ ஸ்யாத்க்ஷுத்ரா ஸிம்ஹீ நிதிக்திகா ॥ ௧,௨௦௪.
வ்யாக்ரி என்பதையே ப்ருஹதி, கிருஷ்ணா, ஹம்ஸபாதி, மதுஸ்த்ரவா, தாமனி, கண்டகாரி, க்ஷுத்ரா, சிம்ஹி, நிதிக்திகா என்றும் அழைப்பர்.
வ்ரு'ஶ்சிகா த்ர்யம்ரு'தா காலீ விஷக்நீ ஸர்பதம்ஷ்ட்ரிகா । மர்கடீ சாத்மகுப்தா ஸ்யாதார்ஷேயீ கபிகச்சுகா ॥ ௧,௨௦௪.
விருச்சிகா, திரயம்ருதா, காலி, விஷக்னி, சர்ப்பதம்ஷ்ட்ரிகா, மர்கடி, ஆத்மகுப்தா, ஆர்ஷேயி, கபிகச்சுகா என்பன பெயர்களால் அழைக்கப்படுகின்றன.
முத்கபர்ணோ க்ஷுத்ரஸஹா மாஷபர்ணோ மஹாஸஹா । த்யஜா பரா ச மஹா ஜ்ஞேயா தண்டயோந்யங்கஸம்ஜ்ஞயா । ந்யக்ரோதஸ்து வடோ ஜ்ஞேயஃ அஶ்வத்தஃ கபிலோ மதஃ ॥ ௧,௨௦௪.
முத்கபர்ணம் என்பது க்ஷுத்ரசகா என்றும், மாஷபர்ணம் என்பது மகாசகா என்றும், த்யஜா, பரா ஆகியவை மகா என்றும், தண்டயோனி, அங்கசஞ்ச்ஞா என்றும், ந்யக்ரோதம் என்பது வட்டம் என்றும், அஸ்வத்தம் என்பது கபிலம் என்றும் அறியப்படுகின்றன.
ப்லக்ஷோऽத கர்தபாண்டஃ ஸ்யாத்பர்கடீ ச கபீதநஃ । பார்தஸ்து ககுபோ தந்வி விஜ்ஞேயோர்ऽஜுநநாமபிஃ ॥ ௧,௨௦௪.
ப்லக்ஷம் என்பது கருதபாண்டம் என்றும், பர்கடி என்பது கபீதனம் என்றும், பார்த்தம் என்பது ககுபம், தன்வி என்றும், அர்ஜுனம் என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகின்றன.
நந்தீவ்ரு'க்ஷஃ ப்ரரோஹீ ஸ்யாத்புஷ்டிகாரீதி சோச்யதே । வஞ்ஜுலோ வேதஸோ ஜ்ஞேயோ பல்லாதஶ்சாப்யருஷ்கரஃ ॥ ௧,௨௦௪.
நந்திவிருக்ஷம் என்பது பிரரோஹி என்றும், புஷ்டிகாரி என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; வஞ்சுலம், வேதசம், பல்லாதம், அருஷ்கரம் ஆகியவை அறியப்படுகின்றன.
லோத்ரஃ ஸாரவகோ த்ரு'ஷ்டஸ்திரீடஶ்சாபி கீர்திதஃ । ப்ரு'ஹத்பலா மஹாஜம்பூர்ஜ்ஞேயா பாலபலா பரா ॥ ௧,௨௦௪.
லோத்ரம், சாரவகம், த்ருஷ்டம், திரீடம் ஆகியவை குறிப்பிடப்படுகின்றன; ப்ருஹத்பலா என்பது மகாஜம்பு என்றும், பாலபலா என்பது வேறொரு வகை என்றும் அறியப்படுகின்றன.
த்ரு'தீயா ஜலஜம்பூஃ ஸ்யாந்நாதேயீ ஸா ச கீர்திதா । கணா க்ரு'ஷ்ணோபகுஞ்சீ ச ஶௌண்டீ மாகதிகேதி ச ॥ ௧,௨௦௪.
மூன்றாவது ஜலஜம்பு என்றும், அதையே நாடேயி என்றும் அழைப்பர்; கணா, கிருஷ்ணோபகுஞ்சி, சௌண்டி, மாகதிகா என்பன அறியப்படுகின்றன.
கதிதா பிப்பலீ தஜ்ஜ்ஞைஸ்தந்மூலம் க்ரந்திகம் ஸ்ம்ரு'தம் । ஊஷணம் மரிசம் ஜ்ஞேயம் ஶுண்டீ விஶ்வம் மஹௌஷதம் ॥ ௧,௨௦௪.
பிப்பலி என்று அறிந்தவர்கள் கூறுகின்றனர்; அதன் வேர் கிரந்திகம் என்று அழைக்கப்படுகிறது; ஊஷணம் என்பது மரிச்சம் என்றும், சுண்டி என்பது எல்லா நோய்க்கும் சிறந்த மருந்து என்றும் அறியப்படுகின்றன.
வ்யோஷம் கடுத்ரயம் வித்யாத்த்ர்யூஷணம் தச்ச கீர்த்யதே । லாங்கலீ ஹலிநீ ச ஸ்யாச்சேயஸீ கஜ பிப்பலீ ॥ ௧,௨௦௪.
வ்யோஷம் என்பது மூன்று காரமானவை என்றும், அதையே திரியூஷணம் என்றும் அழைப்பர்; லாங்கலி என்பது ஹலினி என்றும், சேயசி என்பது கஜபிப்பலி என்றும் அறியப்படுகின்றன.
த்ராயந்தீ த்ராயமாணா ஸ்யாதுத்ஸாயா ஸுவஹா ஸ்ம்ரு'தா । சித்ரகஃ ஸ்யாச்சிகீ வஹ்நிரக்நிஸம்ஜ்ஞாபிருச்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
த்ராயந்தி என்பது த்ராயமாணா என்றும், உத்சாயா என்பது சுவஹா என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; சித்ரகம் என்பது சிகி, வஹ்னி, அக்னி என்ற பெயர்களாலும் அறியப்படுகிறது.
ஷட்க்ரந்தோக்ரா வசா ஜ்ஞேயா ஶ்வேதா ஹைமவதீதி ச । குடஜோ வ்ரு'க்ஷகஃ ஶக்ரோ வத்ஸகோ கிரிமால்லிகா ॥ ௧,௨௦௪.
ஷட்கிரந்தம் என்பது உக்ரா, வசா என்றும் அறியப்படுகிறது; சுவேதா என்பது ஹைமவதி என்றும், குடஜம், விருக்ஷகம், சக்ரம், வத்சகம், கிரிமாலிகா என்பனவும் பெயர்களால் அழைக்கப்படுகின்றன.
கலிங்கேந்த்ரயவாரிஷ்டம் தஸ்ய பீஜாநி லக்ஷயேத் । முஸ்தக்தோ மேகநாமா ஸ்யாத்கௌந்தீ ஜ்ஞேயா ஹரேணுகா ॥ ௧,௨௦௪.
கலிங்கம், இந்த்ரயவம், ஆரிஷ்டம் ஆகியவற்றின் விதைகள் அறியப்பட வேண்டும்; முஸ்தகம் என்பது மேகநாமா என்றும், கவுந்தி என்பது ஹரேணுகா என்றும் அறியப்படுகின்றன.
ஏலா ச பஹுலா ப்ரோக்தா ஸூக்ஷ்மைலா ச ததா த்ருடிஃ । பத்மா பார்ங்கோ ததா காஞ்ஜீ ஜ்ஞேயா ப்ராஹ்மணயஷ்டிகா ॥ ௧,௨௦௪.
ஏலா என்பது பஹுலா என்றும், சூக்ஷ்மேலா என்பது த்ருடி என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; பத்மா, பாரங்கா, காஞ்சி, பிராமணயஷ்டிகா என்பன அறியப்படுகின்றன.
மூர்வா மதுரஸா ஜ்ஞேயா தேஜநீ திக்தவல்லிகா । மஹாநிம்போ ப்ரு'ஹந்நிம்போ தீப்யகஃ ஸ்யாத்யவாநிகா ॥ ௧,௨௦௪.
மூர்வா என்பது மதுரசா என்றும், தேஜனி என்பது திக்தவல்லிகா என்றும், மகானிம்பம் என்பது ப்ருஹன்னிம்பம் என்றும், தீப்யகம் என்பது யவானிகா என்றும் அறியப்படுகின்றன.
விடங்கம் க்ரிமஶத்ருஃ ஸ்யாத்ராமடம் ஹிங்குருச்யதே । அஜாஜீ ஜீரகம் ஜ்ஞேயா காரவீ சோபகுஞ்சிகா ॥ ௧,௨௦௪.
விடங்கம் என்பது புழுக்களுக்கு பகை என்றும், ராமடம் என்பது ஹிங்கு என்றும் அழைக்கப்படுகிறது; அஜாஜி என்பது ஜீரகம் என்றும், காரவி என்பது உபகுஞ்சிகா என்றும் அறியப்படுகின்றன.
விஜ்ஞேயா கடுகா திக்தா ததா கடுகரோஹிணீ । தகரம் ஸ்யாந்நதம் வக்ரம் சோசம் த்வசவராங்ககம் ॥ ௧,௨௦௪.
கடுகா, திக்தா, கடுகரோஹிணி ஆகியவை அறிந்து கொள்ளப்பட வேண்டும். தகரம் சாய்ந்தது, வக்கிரம் வளைந்தது, சோசம் என்பது த்வசவராங்ககமாகும்.
உதீச்யம் பாலகம் ப்ரோக்தம் ஹ்ரீபேரம் சாம்புநாமபிஃ । பத்ரகம் தலஸம்ஜ்ஞாபிஶ்சாரகம் தஸ்கராஹ்வயம் ॥ ௧,௨௦௪.
உதீச்சியம் பாலகம் என அழைக்கப்படுகிறது; ஹ்ரீபேரம் நீருடன் தொடர்புடைய பெயர்களால் அறியப்படுகிறது. பத்ரகம் என்பது தளத்தின் பெயரால் அழைக்கப்படுகிறது; சாரகம் தஸ்கரமாக அழைக்கப்படுகிறது.
ஹேமாபம் நாகஸம்ஜ்ஞாபிர்நாககேஶர உச்யதே । அஸ்ரு'க்குங்குமமாக்யாதம் ததா காஶ்மீரபாஹ்லிகம் ॥ ௧,௨௦௪.
ஹேமாபம் நாகம் என்ற பெயர்களால் நாககேசரம் என அழைக்கப்படுகிறது. அசிர்க்குங்குமம், காஷ்மீரம், பாஹ்லிகம் ஆகியவை அவ்வாறே அழைக்கப்படுகின்றன.
அயோ லோஹம் ஸமுத்திஷ்டம் யௌகிகைர்லோஹநாமபிஃ । புரம் குடநடம் வித்யாந்மஹிஷாக்ஷஃ பலங்கஷா ॥ ௧,௨௦௪.
அயோ என்பது இரும்பு என அறியப்படுகிறது, அது உலோகங்களுக்கான பெயர்களால் அழைக்கப்படுகிறது. புரம், குடணடம், மகிஷாக்ஷம், பலங்கஷா ஆகியவற்றையும் அறிந்து கொள்ள வேண்டும்.
காஶ்மரீ கட்பலா ஜ்ஞேயா ஶ்ரீபர்ணோ சேதி கீர்திதா । ஶல்லகீ கஜபக்ஷ்யா ச பத்ரீ ச ஸுரபீ ஸ்த்ரவஃ ॥ ௧,௨௦௪.
காஷ்மரி என்பது கட்பலா என அறியப்படுகிறது; ஸ்ரீபர்ணம் என்பதும் அவ்வாறே அழைக்கப்படுகிறது. சல்லகி, கஜபக்ஷ்யா, பத்ரி, சுரபீஸ்திரவம் ஆகியவை குறிப்பிடப்படுகின்றன.
தாத்ரீமாமலகீம் வித்யாதக்ஷஶ்சைவ விபீதகஃ । பத்யாபயா ச விஜ்ஞேயா பூதநா ச ஹரீதகீ ॥ ௧,௨௦௪.
தாத்ரி என்பது ஆமலகி என அறியப்படுகிறது; விபீதகம் அக்ஷம் எனவும் அழைக்கப்படுகிறது. பத்யா என்பது அபயா, பூதனா என்பது ஹரீதகி என அறியப்பட வேண்டும்.
த்ரிபலா பலமேவோக்தா தச்ச ஜ்ஞேயம் பலத்ரிகம் । உதகீர்யோ தீர்கவ்ரு'ந்தஃ கரஞ்ஜஶ்சேதி கீர்திதஃ ॥ ௧,௨௦௪.
திரிபலா என்பது பழம் என கூறப்படுகிறது; அது மூன்று பழங்களின் தொகுப்பாக அறியப்பட வேண்டும். நீண்ட தண்டு உடைய உதகீர்யம் கரஞ்சம் என அழைக்கப்படுகிறது.
யஷ்டீ யஷ்ட்யாஹ்வயம் ப்ரோக்தம் மதுகம் மதுயஷ்டிகா । தாதகீ தாம்ரபர்ணோ ஸ்யாத்ஸமங்கா குஞ்ஜரா மதா ॥ ௧,௨௦௪.
யஷ்டி என்பது யஷ்ட்யாஹ்வயம் என அழைக்கப்படுகிறது; மதுகம் என்பது மதுயஷ்டிகா. தாதகி என்பது தாம்ரபர்ணம், சமங்கா என்பது குஞ்சரா என கருதப்படுகிறது.
ஸிதம் மலயஜம் ஶீதம் கோஶீர்ஷம் ஸிதசந்தநம் । வித்யாத்ரக்தம் சந்தநம் ச த்விதீயம் ரக்தசந்தநம் ॥ ௧,௨௦௪.
சிதம் என்பது மலயஜம், அது குளிர்ந்தது; கோஷீர்ஷம் என்பது வெள்ளை சந்தனம். ரக்தம் என்பது சந்தனம், இரண்டாவது ரக்தசந்தனம் என அறியப்பட வேண்டும்.
காகோலீ ச ஸ்ம்ரு'தா வீரா வயஸ்யா சார்கபுஷ்பிகா । ஶ்ரு'ங்கீ கர்கடஶ்ரு'ங்கீ ச மஹாகோஷா ச கீர்திதா ॥ ௧,௨௦௪.
காகோலி வீரா என நினைவில் கொள்ளப்படுகிறது; வயஸ்யா என்பது அர்கபுஷ்பிகா. ச்ரிங்கி, கர்கடச்ரிங்கி, மகாகோஷா ஆகியவை குறிப்பிடப்படுகின்றன.
துகாக்ஷீரீ ஶுபா வாம்ஶீ விஜ்ஞேயா வம்ஶலோசநா । ம்ரு'த்விகா ச ஸ்ம்ரு'தா த்ராக்ஷா ததா கோஸ்தநிகா மதா ॥ ௧,௨௦௪.
துகாக்ஷீரி, நல்ல வாஞ்சி, வஞ்சலோசனா என அறியப்பட வேண்டும். மிருத்விகா என்பது திராட்சை, கோஸ்தனிகா என்றும் கருதப்படுகிறது.
ஸ்யாதுஶீரம் ம்ரு'ணாலஞ்ச ஸேவ்யம் லாமஜ்ஜகம் ததா । ஸாரஞ்ச கோபவல்லீ ச கோபீ பத்ரா ச கத்யதே ॥ ௧,௨௦௪.
உஷீரம், மிருநாளம், சேவியம், லாமஜ்ஜகம் ஆகியவை அறியப்பட வேண்டும். சாரம், கோபவல்லி, கோபி, பத்ரா ஆகியவையும் குறிப்பிடப்படுகின்றன.