गरुडपुराणम्

शृणु, धर्मप्रिय, गारुडमहापुराणस्य पूज्ये पूर्वखण्डे आचारखण्डनाम्नि विभागे यत् पवित्रं गायत्र्याः न्यासविधिप्रकारं च सन्ध्योपासनाविधानं च गायत्र्याः साधनविशेषं च भगवान् व्याख्यातवान्। आदौ ब्रह्मशीर्षा, रुद्रशिखा, विष्णोः हृदयमिति त्रयाणि स्थापनीयानि। एतानि त्रैलोक्यस्य आधाररूपेण भूम्याः गर्भे स्थितानि विज्ञेयानि। त्रिपदं अष्टाक्षरं रूपं, चतुर्पदं षडक्षरं च तत्र ज्ञेयम्। एषां न्यासे, जपे, ध्यानं, होमे, पूजायां च सम्यग्विधानम्। एतानि न्यासस्थानानि—अङ्गुष्ठे, गुल्फमध्यभागे, जानुयुग्मे, ऊरुषु, उरस्योपरि, हृदि, कण्ठे, ओष्ठयोः, मुखे, तालु, स्कन्धयोः, शिरःपृष्ठे, शिखायाम् इत्यादिषु वर्णितानि। अक्षराणि तत्र स्थापनीयानि यथोक्तं मया। वर्णा अपि—श्वेता, विद्युत्समप्रभा, तारकाभा, कृष्णा, रक्तवर्णा, शङ्खसन्निभा, पाण्डुका, पुनः रक्तवर्णा, सुरासमानवर्णा च क्रमशः। यत् हस्तेन स्पृश्यते, यत् चक्षुषा दृश्यते, तस्यापि पवित्रता गायत्र्याः न्यासेन स्यात्। एवं पवित्रेऽस्मिन् गारुडमहापुराणे पूर्वखण्डे आचारखण्डे पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः—"गायत्र्याः न्यासव्याख्या"—इति समाप्तः। अथ शृणु, हे रुद्रपापविनाशन, अहं सन्ध्यायाः विधिं विस्तरेण कथयामि। प्रणवेन, व्याहृतिभिः, गायत्र्या च सह शिरसा सह यथाविधि। द्विजातीनां मनसः, वाचः, कर्मणां दोषान् प्राणायामेन दग्ध्वा शुद्धिः करणीयाः। सायं अग्निं समाश्रित्य, प्रातः सूर्यं दृष्ट्वा, जलं पातव्यम्। ऋच "आपोहिष्ठ" इति कुशोदकेन शुद्धिकर्म कर्तव्यम्। जागरण, स्वप्न, सुषुप्त्याः रजस्तमःमलाः जायन्ते। तस्मात् जलं हस्तेन उद्धृत्य मन्त्रम् उच्चार्य भूमौ क्षिपेत्। "उदुत्यं" "चित्रम्" इति मन्त्राभ्यां सूर्यपूजा विधेया। प्रातः जपः स्थित्वा, सायं उपविष्टः कर्तव्यः। दशजन्मकृतपापानि, शतवारं कृतानि अपि, गायत्रीजपेन नश्यन्ति। गायत्री रक्तवर्णा, सावित्री श्वेतवर्णा। "ॐ भूः" इति हृदि, "ॐ भुवः" इति शिरसि स्थापनीयम्। द्वितीयं कवचस्थले, नेत्रयुग्मे च स्थापयेत्। सन्ध्यायाः काले एवं न्यासं कृत्वा वेदमातुः जपः करणीयः। त्रैविध्या गायत्री ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः च। सर्वपापविनिर्मुक्तः स ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। यः सन्ध्योपासना न करोति, तं सूर्यः विनाशयति। छन्दः देवता च गायत्र्याख्या, परमात्मा तत्र देवता। एवं षट् त्रिंशत्तमोऽध्यायः—"सन्ध्योपासनविधिः"—आचारखण्डे समाप्तः। अथ गायत्री परा देवी, भोगमोक्षप्रदा च। अहं गायत्र्याः साधनं वक्ष्यामि, यत् भोगमोक्षदं भवति। यः त्रिसन्ध्यां शतवारं जपति, स ब्रह्मलोकवासी जलं पिबेत्। "भूर्भुवः स्वः" इति मन्त्रे द्वादश नामभिः संयुत्य सावित्र्यै सरस्वत्यै नमः कर्तव्यम्। वेदमातरे, संकृत्यै, ब्राह्मण्यै, कौशिक्यै च क्रमशः नमः कर्तव्यम्। सम्यग्भावेन समिद्धे अग्नौ समिधं घृतं हविः च समर्पयेत्। धर्मार्थकामादिसिद्धये सर्वेषु कर्मसु हवनं कार्यम्। नियमानुसारं शतसहस्रं जपं कृत्वा, क्षीरं, मूलानि, फलानि, आर्षं च योजयेत्। या गायत्री उत्तरगिरेः उत्पन्ना, या भूमौ पर्वते वा वसति, सा पूज्या। एवं सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः—"गायत्रीसाधनव्याख्या"—आचारखण्डे समाप्तः। एवं भगवता गायत्र्याः न्यासः, सन्ध्योपासनविधिः, गायत्रीसाधनं च क्रमशः निर्दिष्टम्। तेन यः श्रद्धया चरति, स पवित्रः, पुण्यश्लोकः, मोक्षलाभी च भवति।