श्रीवत्सचिह्नकौस्तुभमणिभूषितं वनमालाविभूषितं तं परमेश्वरं विष्णुं ध्यायन्, “अहं विष्णुः” इति मनसा सञ्चिन्त्य, शुद्ध्यादिकर्माणि सम्यगनुष्ठाय, ततोऽण्डं सृष्ट्वा, प्रणवाक्षरेण तद्भिनत्ति। अनन्तरं, शुभधूपपुष्पादिभिः आत्मनः पूजां सम्यक् कुर्यात्। तत्र, हे महादेव, शृणु शङ्कर, एतान् मन्त्रान्—“ॐ अच्युताय सर्वपरिवारसमेताय नमः। ॐ सृष्टिकर्त्रे नमः। ॐ यमुनायै नमः। ॐ पद्मपतये नमः। ॐ उग्राय नमः। ॐ धारिण्यै नमः। ॐ अनन्ताय नमः। ॐ धर्माय नमः। ॐ वैराग्याय नमः। ॐ अधर्माय नमः। ॐ अवैराग्याय नमः। ॐ सत्त्वाय नमः। ॐ तमसे नमः। ॐ नलाय नमः। ॐ सूर्यमण्डलाय नमः। ॐ वह्निमण्डलाय नमः। ॐ उद्धर्त्रे नमः। ॐ कर्मणे नमः। ॐ नम्रतायै नमः। ॐ ईशानीyai नमः।” एभिः मन्त्रैः चन्दनपुष्पादिभिः तेषां पूजनं विधाय, मण्डले भगवन्तं आवाह्य, हे रुद्र, परं परमेश्वरं सम्पूजयेत्। यथा आत्मन्यङ्गन्यासादिकं कुर्यात्, तथा देवतायामपि प्रारम्भे एव कुर्यात्। ततोऽभिषेकं, वस्त्रार्पणं, आचमनीयदानं च सम्यगाचरेत्। अनन्तरं, मन्त्रं जपित्वा प्रदक्षिणं कृत्वा तत्रैव समर्पयेत्। एषा क्रिया, हे वृषध्वज, देवतायाः मूलमन्त्रेणैव कर्तव्या। तत्र, “ॐ हाँ हृदयाय नमः। ॐ हूं शीर्षाय नमः। ॐ हौं त्रिनेत्राय नमः। ॐ श्रीये नमः। ॐ पद्मायै नमः। ॐ गदायै नमः। ॐ कौस्तुभाय नमः। ॐ पीताम्बराय नमः। ॐ मुसलाय नमः। ॐ अङ्कुशाय नमः। ॐ शराय नमः। ॐ नारदाय नमः। ॐ भागवताय नमः। ॐ परमाचार्याय नमः। ॐ अग्नये तेजस्विने वाहनसमेताय नमः। ॐ निरृतये राक्षसेश्वराय वाहनसमेताय नमः। ॐ वायवे प्राणेशाय वाहनसमेताय नमः। ॐ ईशानाय विद्येशाय वाहनसमेताय नमः। ॐ ब्रह्मणे लोकनाथाय वाहनसमेताय नमः। ॐ शक्तये हुं फट्। ॐ खड्गाय हुं फट्। ॐ ध्वजाय हुं फट्। ॐ त्रिशूलाय हुं फट्। ॐ पद्माय हुं फट्।” इति मन्त्रैः, हे महादेव, अङ्गादीनि पूजयेत्। एवं स्तुत्वा, अक्षरब्रह्मणः अव्ययमूर्तिं हृदयमध्ये ध्यायेत्। अथवा, यो जनः मूलमन्त्रं जपति, स हरिं प्राप्नोति। एषा परा गुह्यतमविद्या, भोगमोक्षप्रदा; यः शृणोति वा पठति वा, स विष्णोः लोकं गच्छति। ततः, शङ्खचक्रगदाधरं प्रति – “पञ्चतत्त्वपूजां मे कथय” इति प्रश्नः कृतः। तस्मै शङ्कराय व्रतानुष्ठानपराय, पञ्चतत्त्वपूजां प्रवक्ष्यामि इति प्रतिज्ञाय, “शृणु महादेव, एषा शुद्धा कलिकृतदोषनाशिनी च” इत्युक्त्वा, वासुदेवः नित्यः शुद्धः सर्वगतः निर्मलश्चेति निर्दिष्टः। स एव विष्णुः लोकानुग्राहकः, सर्वपापविनाशकः। स एव प्रद्युम्नरूपेण, अनिरुद्धनाम्ना च स्थितः। एतान् देवतानाम् अभिधानानि मन्त्रांश्च शृणु, हे वृषध्वज—“ॐ आं संकर्षणाय नमः। ॐ अनिरुद्धाय नमः।” इति। पञ्च मन्त्राः एते देवतानाम् अभिधानानि। अथ, पञ्चतत्त्वपूजाविधिं प्रवक्ष्यामि। प्रथमं स्नानं कुर्यात्; ततः सन्ध्यावन्दनं समाचरेत्। आचम्य, यथेष्टासनं स्थाप्य, तत्रोपविशेत्। आसनं स्थिरं सम्यग् स्थापयित्वा, पात्रं निर्माय, वासुदेवं पीताम्बरधरं जगन्नाथं हृदयपद्मे सम्यक् ध्यायेत्। ततो प्रद्युम्नं, अनिरुद्धं, श्रीनारायणं च चिन्तयेत्। अनन्तरं, हस्तयोः न्यासं कृत्वा, अङ्गमन्त्रैः पूजां कुर्यात्। तत्र, “ॐ ईं शिरसे नमः। ॐ ऐं कवचाय नमः। ॐ अः अस्त्राय फट्।” इति मन्त्रैः पूजनं विधाय, पञ्चतत्त्वपूजनं सम्यगाचरेत्। एवं, शास्त्रविहितेन विधिना, श्रद्धया भक्त्या च, परमात्मनः पूजां, ध्यानं, स्तुतिं च कृत्वा, भक्तो विष्णोर्लोकं प्राप्नोति, मोक्षं च लभते।