गरुडपुराणम्

हरिः परमेश्वरः सर्वविद्याशाखाः अष्टादश रुद्राय प्रोवाच। हरिः उवाच—"अहं हि देवानां देवो लोकाधिपतिः सर्वलोकानां स्वामी चास्मि। यः मां पूजयति, स उच्चतमं पदं प्राप्नोति। अहमेव जगतः बीजं, शिव, अहमेव विश्वस्य स्रष्टा। मत्संभावनात् मत्स्याद्यवतारैः अहं संसारस्य रक्षणं करोमि। स्वर्गादीनां स्रष्टा चाहं, स्वर्गादयोऽपि अहमेव। अहं ज्ञाता, श्रोता, चिन्तिता, वक्ता, वक्तव्यं च। अहं ध्यानं, पूजानुष्ठानं, यन्त्राणि च साक्षात्। शम्भोः, अहमेव सर्वविद्या; शिव, अहं ब्रह्मणः सारः। अहं धर्माचारः, धर्मः, वैष्णवमार्गः च। रुद्र, अहं यमः, नियमः, विविधव्रतानि च। पूर्वं गरुडः पक्षिराजः मम पृथिव्यां तपसा पूजनं चकार। तस्य माता विनता, हे हरि, सर्पैः दासी कृताऽभूत्। अहं तां दास्यबन्धनात् मोक्षयिष्यामि, यथा तव वाहनत्वं प्राप्तवानस्मि। यथा अहं पुराणसंहितानां कर्ता, तथा त्वमपि कर्तव्यम्" इति विष्णुर्वचनं ददौ। "त्वं अपि तव मातरं विनतां सर्पदास्यबन्धनात् मोक्षयिष्यसि। त्वं बलवान् वाहनश्च विषविनाशकश्च भविष्यसि। मम यः कश्चन रूपवर्णनं कृतं, तत् तवापि प्रादुर्भविष्यति। यथा अहं देवानां श्रीरिति प्रसिद्धः, तथैव त्वमपि, हे विनतासुत। यथा अहं स्तुत्यः, तथा त्वमपि गरुडरूपेण स्तुत्यः।" एवं उक्ते, गरुडः कश्यपं पप्रच्छ, हे रुद्र, स च ज्ञाननिष्ठया अन्यं पुनरजीवयत्। तदा, हे रुद्र, गरुडेनोक्तं गरुडोपदेशं शृणु, यः मम स्वरूपमेव। एवं स ऋषिः ब्रह्मणः शुश्राव पद्मजन्मनः रुद्रविष्ण्वादीनां चरितानि। मुनिषु शृण्वत्सु, सृष्ट्यादौ देवपूजनस्य वर्णनं कृतम्। वर्णाश्रमधर्माः, दानधर्माः, राजधर्माः च प्रोक्ताः। अङ्गानि, प्रलयः, धर्मकामार्थानां परमविद्या च निरूपिता। एतत्सर्वं भगवता गरुडेनेदं गरुडपुराणे निगदितम्। हरिवाहनत्वेन सृष्ट्यादिकारणत्वं च प्राप्तवान् स गरुडः। तस्य जठरे हर्यण्डाण्डग्रहणं क्षुधया कृतम्। कश्यपः अपि गरुडोपदेशबलात् दग्धं वृक्षं पुनरुत्थापयत्। स शुभः पुण्यदः गरुडोपदेशः सर्वकामदः त्वया पठनीयः। सृष्टिः, प्रलयः, वंशाः, मन्वन्तराणि चोच्यन्ते। शृणु रुद्र, सृष्ट्यादिकं पापनाशकं वक्ष्यामि। दिव्यौ नारनारायणौ, वासुदेवः, निर्मलः च निरूप्यन्ते। एतत्सर्वं व्यक्ताव्यक्तरूपेण, पुरुषरूपेण, कालरूपेण च विद्यते। व्यक्तं विष्णुः, अव्यक्तं पुरुषः, कालः अपि। स्रष्टा अनादिरनन्तः परमपुरुषः। तस्मात् बुद्धिः, बुद्धेः मनः, ततः आकाशः, ततः वायुः। हिरण्यगर्भः रुद्रः, तत्रैव स एव स्थितः। चतुर्मुखो ब्रह्मा सदा रजोगुणप्रधानः।