सूतः कथयति—छन्दोविचारस्य महत्त्वं प्रकटयन्, विविधा छन्दःरूपाणि यथाक्रमं निर्दिशति। रणसैयोगेन हलमुखी छन्दः, नौ महः स्त्रीप्रसवाय, बृहती छन्दो नाम, स्मौ जगौ तस्य शोभमानं रूपम्। पणवः मनयगैः, ततो मयूरसारिणी निर्मिता; रजा रगा च योगेन, रुक्मवती छन्दः भवति, भमौ सगौ च। पङ्क्ति छन्दः वर्ण्यते—मधुराक्षरैः शोभिता पङ्क्तिः, ‘म’, ‘भ’, ‘ग’ शब्दैः संयुता, जनानां गोभ्यः च रम्या। तत्र ग, वि, इन्द्र, जकारारम्भा छन्दः गुपपूर्विका इति प्रसिद्धा। अन्याः छन्दः उपजात्यन्ताः—सुमुखी, नजजा, लघौ; भभभा, गौ च दोधकः; शालिनी मतता, गगौ। जलवायुविभागः ममता गगौ इति, श्रीभतौ, ननगा पञ्चषष्ठाक्षरयुक्ता उच्यते। मगना, गो मधुमक्षिका-लीलायाः नाम्नि; रथोद्धता, अर्णौ रलगा; स्वागत, रणभा गगौ। वृत्ता, ननौ, सगौ, गः सममितिः; रजराः, ल्गौ श्येनिका; जसता, गौ शिखण्डिता; त्रिष्टुभ् छन्दः महापिङ्गलः कथितः। रणौ, भसौ, चन्द्रवर्त्मा वंशस्थे; जातौ, जरौ; जराः, इन्द्रवंशा वेदसैस्तोटकः; न्भौ, भ्रौ द्रुतविलम्बिता; पुटः ननौ, मयौ। वसु वेदः उपशान्तिं करोति, हर्षपूर्णमुखी नयनाः नाम्ना, ननररा इति। विविधपुष्पशोभिता, जलनिवृत्तिरिव, स्त्रग्विणी छन्दः, प्रत्येकपङ्क्तौ चतुर् जसाौ। भुजङ्गप्रयातः चतुर्वर्णः; मणिमाला प्रयंवदा, नभज्रै, तयो, तयो च। गुहवक्त्रसमेत्य, सन्निद्रा ललिता, तभौ, जरौ; उज्ज्वला सममिताक्षरयुक्ता, सजससै, ननौ, भरौ। ममौ, ययौ वैश्वदेवी; पञ्चाश्वयुक्ता यति; मभौ, समौ जलधरमाला, अब्ध्या, यति। नौ, ततो, गः क्षमावृत्तिः; अश्वरसयुक्ता यति; प्रहर्षिणी मनौ, ज्रौ, गः, दशाग्नियुक्ता यति। जभौ, सजौ, गः रुचिरा; चतुर् ग्रहयुक्ता यति; मत्तमयूरः मतयाः, सगौ, दिव्यग्रहयुक्ता यति। मञ्जुभाषिणी सजसै, ज्गौ; सुनन्दिनी सजसा, मगौ; ननौ, ततो, चन्द्रिका गः, सप्तरसयुक्ता यति। असम्बाधा मतनसा, गगौ, बाणग्रहयुक्ता यति; ननराः लघुगुरु, स्वरयुक्ता अपराजिता। ननौ, भनौ, प्रहरणकलिका लघौ; वसन्ततिलका, सिंहोन्नता, तभ्जा जगौ गुरु। भजौ, सनौ, गगाविन्दु वदनाथ, सुकेशरम्; नरणा, रलगा, पादे, शर्करी इति व्याख्यातम्। चतुर्दशाक्षरयुक्ता छन्दः श्रेष्ठा, चन्द्रकलासहिताः; रसग्रह छन्दः, स्रक्स्रा, वसुषैल छन्दः अपि। मणिगुणसमूहः मालिनी छन्दः, ननमा; वसुस्वर छन्दः, नजौ, भज्रा, प्रभद्रकः अपि। एला, सयौ, ननौ—अष्टचित्रलेखयुक्तः; मरौ, मयौ—एवं शर्करी छन्दः। स्वरात् खं, वृषभ, गज, जृम्भित, भ्रनना, नगौ; नजभजराः, वाणिनी, गः, पिङ्गलः छन्दः अष्टयुक्तः। रसरुद्रयुक्ता शिखरिणी छन्दः, यमौ, नसभला, गुरु; वसुग्रयति छन्दः पृथ्वी, जसौ, जसयला, गुरु। दशनोटयुक्ता वंशपत्र छन्दः, भ्रौ न्भा लघु; षड्वेदाश्वयुक्ता हरिणी छन्दः, नसमा, रसला, गुरु। मन्दाक्रान्ता छन्दः षड्नगयुक्ता, मभना, तटगा, गुरु; नर्दाटक, नजभजा, जलौ, गो छन्दः। सप्तर्त्व छन्दः, कोकिल, कमत्यष्टि पूर्ववत्; भूतर्त्व, अश्वयुक्ता, कुसुमितलता, म्तौ, न्यौ, ययौ, धृति। रसर्त्व, अश्वयुक्ता, यमौ, नसौ, रौ, मेघविस्फूर्जित छन्दः, रगौ; शार्दूलविक्रीडित छन्दः, महः, सूर्याश्व, सजसता, स्तगौ। अतिधृति छन्दः, ततः कृति; सप्ताश्व, ऋतुयुक्ता, सुवदना, भ्रौ, मनौ, यभला, गुरु। वृत्त छन्दः, राजौ, राजौ पादे, राजौ, गो, लः, कृति; त्रिसप्तयुक्ता स्नग्धरा, प्रकृति, म्नभनैस्त्रियैः। दिगर्कयुक्ता भद्रक छन्दः, भ्रौ, न्रौ, नरणा, गो, स्वरूपानुसारम्; नजौ, भश्वाश्व, ललिता, जभौ, जबलगा छन्दः। मत्ताक्रीडा अष्टबाणदशयुक्ता, मौ, तनौ, ननौ; नलौ, गुरु, विकृति छन्दः, छिन्ना संकृति। पञ्चाश्व, अर्कयुक्ता, भतौ, तन्वी, नसभा, भनया, गणाः; क्रौञ्चपाद, बाण, शर, वसुषैल, भमौ, सभौ। नौ, नौ, गो—अतिकृति छन्दः; उत्कृति छन्दः; वस्वी, ईश, अश्व, ममतनैः, भुजङ्गविजृम्भित छन्दः। ननरस, लघुयुक्ता अपवाहाख्यक छन्दः; षड्गुहा, रस, बाण, मोना, षड्सगगा, गणाः। चण्ड छन्दः, प्रपात, दण्डक, नौ, ततः अगरा; रफे, वृद्धान्त, अन्येषु, व्याल, जीमूत, अन्याः। सूतः पुनः कथयति—यदि सससलगा विषमपादे, उपचित्रक छन्दः; समपादे, भौ, भगगा द्रुतमध्या, भभौ, भगौ। विषमपादे गः दृश्यते; अन्यत्र नजौ, ज्यौ, गणौ स्मृताः। गः विषमछन्दसि शीघ्रः; समछन्दसि भौ, भो, गगौ, गणाः। विषमपादे तजौ, रो, गः; समछन्दसि मसौ, जगौ, गरुः। भद्रविराट्केतुमती विषमछन्दसि सजौ। एवं सूतः विविधान् छन्दःरूपान्, गणान्, स्वरान्, यथाक्रमं, यथाशास्त्रं, भक्तिपूर्वकं वर्णयति।