śṛṇuta, bhaktāḥ, sanātana-dharma-granthānusāriṇo nāmaviśeṣāṇām etāṃ pavitrāṃ kathām! yathā hemābhaḥ nāgakeśara iti nāgākhyeṣu nāmabhiḥ prathitaḥ, tathā asṛkkuṅkumaḥ, kāśmīraḥ, bāhlikaśca nāmnāṃ paryāyair vikhyātāḥ santi. ayo lohaṃ iti khyātaṃ, dhātunāṃ śāstrīyāḥ paryāyāḥ santi, puraḥ, kuṭanaṭaḥ, mahiṣākṣaḥ, palaṅkaṣā ca ete api jñeyāḥ. kāśmarī kaṭphalā iti prasiddhā, śrīparṇaḥ api tathā ucyate; śallakī, gajabhakṣyā, patrī, surabhīstrava ca smaryante. dhātrī āmalakī iti jñeyā, vibhitakaḥ akṣa iti; pathyā abhayā iti, pūtanā harītakī iti ca paricīyate. triphalā phalaṃ iti kathitā, tat trayaṃ phalānāṃ samūhaḥ iti jñeyaḥ, udakīryaḥ dīrghadaṇḍaḥ karañja iti smṛtaḥ. yaṣṭī yaṣṭyāhvaya iti, madukaḥ madhuyaṣṭikā iti khyātaḥ; dhātakī tāmraparṇā, samaṅgā kuñjarā iti paricīyate. sitaṃ śītaṃ malayajaṃ, gośīrṣaṃ śvetacandanaṃ, raktaṃ candanaṃ, dvitīyaṃ raktacandanaṃ iti jñātavyam. kākolī vīrā iti smṛtā, vayasyā arkapuṣpikā iti; śṛṅgī, karkaṭaśṛṅgī, mahāghoṣā ca uktāḥ. tugākṣīrī śubhā vāṃśī vaṃśalocanā iti, mṛdvikā drākṣā, gostanikā ca paricīyate. uśīraḥ, mṛṇālaḥ, sevyaḥ, lāmajjakaḥ, sāraḥ, gopavallī, gopī bhadrā ca smaraṇīyāḥ. dantī, kaṭaṅkaṭerī, dāruniśā jñeyāḥ; haridrā rajanī, pītikā rātrināmikā iti khyātā. vṛkṣādanī, chinnaruhā, nīlavallī, rasāmṛtā, vasukoṭaḥ, vāśiraḥ kāmpilla iti jñeyāḥ. pāṣāṇabhedakaḥ, ariṣṭaḥ, kuṭṭabhedakaḥ, ghaṇṭākaḥ, śuṣkakaḥ, vacā, sūcakaḥ ca paricīyante. suraso, bījakaḥ, pītaśālaḥ, vajravṛkṣaḥ, mahāvṛkṣaḥ, snuhī, snuk, sudhā, guḍā ca smṛtāḥ. tulasī surasā, upasthā iti jñeyā; kuṭherakaḥ, arjunakaḥ, parṇaḥ, saugandhiparṇikraḥ ca uktāḥ. nīlaḥ, sindhuvāraḥ, nirguṇḍī sugandhā, sugandhiparṇotiḥ, vāsantī, kulajaḥ ca paricīyante. kāliyakaṃ pītavṛkṣaṃ, katakaṃ tasyaiva paryāyaḥ; gāyatrī-khadiraḥ, kandaraḥ ca tatra jñeyāḥ. indī uttamā, kuvalayaṃ nīlotpalaṃ, padmaṃ, nilotpalaṃ, saugandhikaṃ, śatadalaṃ, abjaṃ, kamalaṃ ca sarvaṃ padmasya nāmāni. ajavarṇaḥ ūrjā, vājikarṇaḥ aśvakarṇakaḥ; śleṣmāntakaḥ, shelur, bahuvāraḥ ca smṛtāḥ. sunandakaḥ, kakudbhadraḥ, chatrākī, chatrasaṃjñakaḥ, kabarī, kumbhakaḥ, dhṛṣṭaḥ, kṣudvidhaḥ, dhanakṛt ca paricīyante. kṛṣṇārjakaḥ, karālaḥ, kālamānaḥ, prācī, balā, nadīkrāntā, kākajaṅghā, vāyasī ca uktāḥ. mūṣikaparṇaḥ, bhramantī, ākhuparṇikā, viṣamuṣṭiḥ, drāvaṇaḥ, keśamuṣṭiḥ ca jñeyāḥ. kiṃlihī, kaṭukī, antakaḥ āmlavetasaḥ iti, aśvatthaḥ, bahupatrā, āmalakī ca smaraṇīyāḥ. arūṣakraḥ, patraḥ, śūkaḥ, kṣīrī, rājādanaḥ, mahāpatraḥ, dāḍimaḥ, karakaḥ ca uktāḥ. masūrī, vidalī, śaṣpāḥ kālindī iti khyātāḥ; kaṇṭakākhyā, mahāśyāmā, vṛkṣapādī ca paricīyante. vidyā, kuntī, nikumbhā, tribhaṅgī, tripuṭī, trivṛt, saptalā, yavatiktā, carma, carmakasa ca smṛtāḥ. śaṅkhinī, sukumārī, tiktākṣī, akṣipīlukaḥ, gavākṣī, amṛtā, śvetā, girikarṇaḥ, gavādinī ca uktāḥ. kāmpillakaḥ, raktāṅgaḥ, guṇḍā, rocanikaḥ, hemakṣīrī pītā, gaurī, kāladugdhikā iti smṛtāḥ. gāṅgerukī, nāgabalā, viśālā, indravāruṇī, tārkṣyaḥ, śailaḥ, nīlavarṇaḥ, añjanaṃ, rasāñjanaṃ ca paricīyante. śālmalī-śleṣma mocara iti khyātaḥ; pratyakpuṣpī, kharī, apāmārgaḥ, mayūrakaḥ ca jñeyāḥ. siṃhāsyaḥ, vṛṣavāsā, māṭarūṣakaḥ, jīvakaḥ, jīvaśākaḥ, karburaḥ, śaṭī ca smaraṇīyāḥ. kaṭphalaḥ, somavṛkṣaḥ, agnigandhā, sugandhikā, śatāṅgaḥ, śatapuṣpā, miṃsir, madhurikā ca uktāḥ. puṣkara-mūlaṃ, puṣkaraṃ, puṣkarāhvayaṃ, yāsaḥ, dhanvayāsaḥ, duṣparśaḥ, durālabhā ca paricīyante. vākucī, somarājī, somavallī, mārkavaḥ, keśarājaḥ, bhṛṅgarājaḥ ca smṛtāḥ. veda-gajaṃ cakramardaka iti paṇḍitaiḥ ucyate; suraṅgī tagara iti, tasya tantuḥ kalanāśā, vāyasī ca tatra paryāyaḥ. mahākālaḥ bela iti jñeyaḥ; taṇḍulīyaḥ ghanastanaḥ; ikṣvākuḥ tiktaalabu iti smṛtaḥ. dhāmārgavaḥ, koṣātakī, yāminī ca jñeyāḥ; koṣātakyāḥ bhedāḥ kṛtabhedana iti khyātāḥ. tathā jīmūtaḥ khuḍḍākaḥ, devatāḍakaḥ, gṛdhranakhī, hiṅgukākādanī ca paricīyante. aśvāriḥ jñeyā, karavīraḥ aśvamārakaḥ iti; sindhuḥ, saindhavaḥ, sindhūtthaḥ maṇimantha iti nāmāni santi. kṣāraḥ, yavāgrajaḥ ubhau yavakṣāra iti smṛtau; sarjikā, sarjikākṣāraḥ dvitīyabhedaḥ iti jñeyāḥ. evaṃ, etāni nāmāni, paryāyāḥ, guṇāḥ ca, dharmasya mūleṣu, auṣadhīṣu, vṛkṣeṣu ca vidhīyante, yathā smṛtiḥ, yathā śāstraṃ, yathā paramparā. sarveṣāṃ śreyase, hitāya ca, etāṃ nāmakathām anusarata, dharmam avāpnuta, iti śāstravāṇī!