गरुडपुराणम्

एतेषु दिव्येषु औषधिषु, पिप्पली तु विद्वद्भिः एवं वर्ण्यते, तस्य मूलं ग्रन्थिका इति प्रसिद्धम्। ऊषणं मरीचं नाम्ना ज्ञायते, शुण्ठी तु सर्वत्र महौषधम्। व्योषं त्रीणि तीक्ष्णानि, त्र्युषणं च उच्यते; लाङ्गली हलीनी, चेयसी गजपिप्पली इति कथ्यते। त्रायन्ती त्रायमाणा, उत्साया सुवहा इति, चित्रकः शिखी, वह्नि, अग्नि नामभिः विख्यातः। षड्ग्रन्था उग्रा च वचा इति प्रसिद्धा; श्वेता हेमवती; कुटजः, वृक्षकः, शक्रः, वत्सकः, गिरिमाल्लिका च नामानि। कलिङ्गः, इन्द्रयवः, आरिष्टः—एषां बीजानि विज्ञेयानि; मुस्तकः मेघनामाः, कौन्ती हरेणुका इति। एला बहुला, सूक्ष्मेला तु त्रुटि; पद्मा, भार्ङ्गा, काञ्जी, ब्राह्मणयष्ठिका च ज्ञेयाः। मूर्वा मधुरसा, तेजनी तिक्तवल्लिका; महानिम्बः बृहन्निम्बः, दीप्यकः यवानिका इति। विडङ्गः कृमिवैरी, रामठः हिङ्गु, अजाजी जीरकः, कारवी उपकुञ्चिका इति। कटुका, तिक्ता, कटुरोहिणी च विज्ञेयाः; तगरः प्रवृत्तः, वक्रः वक्रः, चोका त्वचवराङ्गकः इति। उदीच्या बालकः, ह्रीबेरः जलनाम्ना विख्यातः; पत्रकः दलसंज्ञा, चारकः तस्करः इति। हेमाभः नागकेशरः नागनाम्ना, असृक्कुङ्कुमः, काश्मीरः, बाह्लिकः च। अयो लोहः, धातुनाम्ना प्रसिद्धः; पुरः, कुटनटः, महिषाक्षः, पलङ्कषा च ज्ञेयाः। काश्मरी कट्फला, श्रीपर्णः तदनाम्ना; शल्लकी, गजभक्ष्या, पत्री, सुरभीस्त्रवः च। धात्री आमलकी, विभितकः अक्षः; पथ्या अभया, पूतना हरितकी इति। त्रिफला तु फलं, त्रयः फलाः; उदकीर्यः दीर्घदण्डः करञ्जः इति। यष्टी यष्ट्याह्वया, मदुका मधुयष्ठिका; धातकी ताम्रपर्णा, समङ्गा कुञ्जरा इति। सितः मलयजः शीतलः, गोशीर्षः श्वेतचन्दनः; रक्तः चन्दनः, द्वितीयः रक्तचन्दनः इति। काकोलि वीरा, वयस्या अर्कपुष्पिका; श्रिङ्गी, कर्कटश्रिङ्गी, महाघोषा च। तुगाक्षीरी शुभा वंशालोचना, मृद्विका द्राक्षा, गोस्तनिका तद्वत्। उशीरा, मृणालः, सेव्या, लामज्जकः; सारः, गोपवल्ली, गोपीभद्रा च। दन्ती, कटङ्कटेरी, दारुनिशा; हरिद्रा रजनी, पीतिका रात्रीनामिका इति। वृक्षादनी, छिन्नरुहा, नीलवल्ली, रसामृता; वसुकोटा, वाशिरः काम्पिल्ल इति। पाषाणभेदकः, अरिष्टः, कुट्टभेदकः; घण्टाकः, शुष्ककः, वचा, सूचकः च। सुरसो, बीजकः, पीतशाला; वज्रवृक्षः, महावृक्षः, स्नुही, स्नुक्, सुधा, गुडा च। तुलसी सुरसा, उपस्था इति; कुटेरकः, अर्जुनकः, पर्णः, सौगन्धिपर्णिक्रा च। नीलः, सिन्धुवारः, निर्गुण्डी सुगन्धः; सुगन्धिपर्णोति, वासन्ती, कुलजः च। कालियकः पीतवृक्षः, कतकः तदन्यः; गायत्रीखदिरः, कन्दरः तद्व्याख्यातः। इन्दी उत्तमा, कुवलयः नीलोत्पलः, पद्मः, नीलोत्पलः; सौगन्धिकः, शतदलः, अब्जः, कमलः—एते पद्मनामानि। अजवर्णः ऊर्जा, वाजिकर्णः अश्वकर्णकः; श्लेष्मान्तकः, शेलुरः, बहुवारः च। सुनन्दकः, ककुद्भद्रः, छत्राकी, छत्रसंज्ञकः; कबरी, कुम्भकः, धृष्टः, क्षुद्विधः, धनकृत् च। कृष्णार्जकः, करालः, कालमानः; प्राची, बला, नदीक्रान्ता, काकजङ्घा, वायसी च। मूषिकपर्णः, भ्रमन्ती, आखुपर्णिका; विषमुष्टि, द्रावणः, केशमुष्टि च। किंलिही, कटुकी, अन्तकः आम्लवेतसः; अश्वत्थः, बहुपत्रा, आमलकी च। अरुषक्रः, पत्रः, शूकः, क्षीरी, राजादनः; महापत्रः, दाडिमा, करकः च। मसूरी, विदली, शष्पा कालिन्दी; कण्टकाख्या, महाश्यामा, वृक्षपादी च। विद्याः, कुन्ती, निकुम्भा, त्रिभङ्गी, त्रिपुटी, त्रिवृत्, सप्तला, यवतिक्ता, चर्मा, चर्मकसा च। शङ्खिनी, सुकुमारी, तिक्ताक्षी, अक्षिपीलुका; गवाक्षी, अमृता, श्वेता, गिरिकर्णः, गवादिनी च। काम्पिल्लकः, रक्ताङ्गः, गुण्डा, रोचनिका; हेमक्षीरी पीता, गौरी, कालदुग्धिका इति। गाङ्गेरुकी, नागबला, विशालः, इन्द्रवारुणी; तार्क्ष्यः, शैलः, नीलवर्णः, अञ्जनः, रसान्जनः च। शाल्मली रेजः मोचरः; प्रत्यक्पुष्पी, खरी, अपामार्गः, मयूरकः च विज्ञेयाः। एवं महर्षिभिः निर्दिष्टानि औषधीनि, तेषां नामानि, रूपाणि, गुणाः च भगवत्कृपया प्रकटितानि।