गरुडपुराणम्

साधकः नियमानुसारं ओंकारादि वर्णान् पादयोः, जान्वोः, ऊरुषु, उदरे, हृदि, उरसि, मुखे, शिरसि च क्रमशः न्यस्येत्। ततः "नारायणाय नमः" इति उच्चरन्, द्वादशाक्षरमन्त्रेण हस्तयोः क्रमशः प्रतिन्यस्य, पुनः प्रतिलोमक्रमेणापि मन्त्रन्यासं कुर्यात्। प्राणवात् "य" पर्यन्तं वर्णान् अङ्गुष्ठस्य सन्धिषु न्यस्येत्; ओंकारं हृदि स्थापयेत्, मन्त्रं शिरसि प्रतिष्ठापयेत्। ओंकारं भ्रूमध्ये, शिखायाम्, नेत्रयोः, मूर्ध्नि च स्थापयेत्; "ओं विष्णवे नमः" इति मन्त्रन्यासं जपेत्। ततः सर्वशक्तिसम्पन्नं परमात्मानं ध्यानयेत्; हरिः मां पातु, मत्स्यरूपं वारिणि मां रक्षतु। त्रिविक्रमः व्योम्नि, वामनः स्थलमध्ये, नरसिंहः कानने, रामः पर्वते मां पातु। वराहः पृथिव्याम्, नारायणः व्योम्नि, कपिलः बन्धनात् मोचयेत्, दत्तात्रेयः रोगेभ्यः पातु। हयग्रीवः देवगणात्, कुमारः मदनात्, नारदः अन्यपूजाभ्यः, कूर्मः सर्वदा नैऋत्यदिग्बन्धुं पातु। धन्वन्तरिः अमङ्गलात्, नागः क्रोधात्, यज्ञः रोगसंकटात्, व्यासः अज्ञानात् पातु। बुद्धः पाखण्डसमूहात्, कल्किः मलात्, विष्णुः मध्याह्ने, नारायणः प्रातःकाले पातु। मधुसूदनः अपराह्णे, माधवः सायं, हृषीकेशः सन्ध्यायाम्, जनार्दनः प्रातःसन्ध्यायां पातु। श्रीधरः अर्धरात्रे, पद्मनाभः निष्क्रान्तरात्रे पातु; चक्र, गदा, शराः शत्रुराक्षसान् नाशयन्तु। शङ्खः, पद्मः, शार्ङ्गधनुः, गरुडः च शत्रुभ्यः पातु; पार्श्वमणयः बुद्धीन्द्रियमनःप्राणान् रक्षन्तु। शेषः सर्परूपेण सर्वत्र मां रक्षतु; नरसिंहः सर्वदिक्षु च अन्तरदिक्षु च पातु। यः एषं धारयति, यत्किञ्चिदपि पश्यति, स सर्वेश्वरः भवति, पापरोगवर्जितः स्वर्गं प्राप्नोति। धन्वन्तरिरुवाच— अहं गरुडेन यथा उक्तं, कश्यपाय, सुमित्राय, विषहराय गरुडाय च गरुडशास्त्रं प्रवक्ष्यामि। पृथिवी, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः इति पञ्च महाभूतानि; तेषु गणाः, तेषां चक्राधिपाः सन्ति। देवाः पञ्चतत्त्वेषु वसन्ति, विष्णुभक्तैः ते प्राप्यन्ते; दीर्घस्वरविशिष्टाः, नपुंसकलिङ्गरहिताः च। शिवः षडङ्गसम्पन्नः— हृत्, शिरः, शिखा, कवचम्, नेत्रं, अस्त्रं— स्वस्थानानि तत्र न्यस्यन्ते। सर्वसिद्धिदायकस्यान्ते कालाग्निः अधस्तात्, वायुः च; षष्ठस्वरः चन्द्रशेखरः परः। शिवेन यः ऊर्ध्वाधः भेदः उक्तः, स सर्वत्र शरीरस्य तेषु तेषु रकारचिह्निताङ्गेषु विधिवद् न्यासे स्थापनीयः। हृदि, करयोः, शरीरे, कर्णयोः, नेत्रयोः च न्यासं कुर्यात्; मन्त्रजपात् सर्वसिद्धयः ब्रह्मणा सह प्राप्ताः। पृथिवीं विस्तीर्णां चतुर्दलां पिङ्गलवर्णां, इन्द्रदेवतां, मध्ये वारुणचक्रं चिन्तयेत्। मध्ये शीतलचन्द्रशोभितं नीलमणिप्रभं सौम्यं पद्मं वा वह्निचक्रं चिन्तयेत्। स्वस्तिकचिह्नितं त्रिकोणं ज्वलनराशिं, विभक्ताञ्जनसदृशं, वर्तुलरूपं, बिन्दुसंयुक्तं चिन्तयेत्। आकाशं क्षीरतरङ्गसदृशं, शुद्धस्फटिकप्रभं, समग्रजगत् व्याप्य, अमृतरूपेण चिन्तयेत्। वासुकिः शङ्खपालः पृथिवीमण्डले, कर्कोटः पद्मनाभश्च आपमण्डले प्रतिष्ठितौ। वह्निमण्डले कुलिकः तक्षकश्च महापद्मौ; वातमण्डले पञ्चभूतानि स्थापनीयानि। अङ्गुष्ठादारभ्य कनिष्ठपर्यन्तं, क्रमशः प्रतिलोमं च, अङ्गुलिसन्धिषु जयाविजयौ न्यस्येत्। शिववर्णान् मुखादिषु स्वशरीरे, कनिष्ठादारभ्य हृदय, शिखा, हस्तयोः च न्यासं कुर्यात्। सर्वव्यापिनं तत्त्वपूर्वकं मन्त्रं क्रमशः अङ्गुलिसन्धिषु स्थापयेत्; पुनः भूतन्यासं तथा शिवाङ्गन्यासं च कुर्यात्। अन्ते प्रणवाद्युपेतं नाम, तेनैव नाम्ना, सर्वमन्त्रेषु न्यासार्चनेषु एष विधिः उपदिष्टः। तस्य नाम्नः आद्यं वर्णः मन्त्ररूपेण कथितः; अष्टनागानां आवाहनमन्त्रः सः। ओं स्वाहा इति पञ्चभूतपूर्वं क्रमशः, एषः तात्क्ष्य, सर्वकर्मसिद्धिदः स्यात्। स्वरन्यासं कृत्वा, पुनः शरीरे न्यासं कुर्यात्; तेजस्विनं प्राणं चिन्तयेत्, स्वात्मशुद्ध्यर्थम्। अनन्तरं बीजं वर्षान्तं यावत् अमृतरूपेण चिन्तयेत्; पूर्तिं कृत्वा, शिखायां तदधिष्ठापयेत्। पादयोः तप्तहेमसदृशां, सर्वलोकसंयुक्तां, दिक्पालकसमेतां पृथिवीं न्यस्येत्। दिव्यां पृथिवीं आत्मशरीरे स्थापयेत्; कृष्णवर्णां चिन्तयेत्, सा पृथिवी द्विगुणबलप्रदा स्यात्। नाभ्यः कण्ठपर्यन्तं ज्वलदग्निमण्डलत्रिकोणं, ज्वालामालावृतं, ब्रह्माण्डान्तं दग्धुं क्षमं न्यस्येत्। ततो वायुसंयुक्तं तीक्ष्णं सर्वव्यापिनं, विभक्ताञ्जनसदृशं, आत्मरूपेण स्थितं मण्डलं चिन्तयेत्। एवं मन्त्रन्यासादिना साधकः आत्मानं देवत्वेन प्रतिष्ठाप्य, सर्वत्र रक्षितः, सर्वसिद्धिप्रदः, पापरोगवर्जितः, परमं श्रेयः प्राप्नोति।