श्रीभगवानुवाच— पुरातनकाले, कर्णशूलस्य तीव्रव्यथां निवारयितुम् अतीव श्रेष्ठं औषधं प्रवदन्ति—हिङ्गुना, तुम्बया, शुण्ठ्या च युक्तं तैलं, विशेषतः सरिषपातैलं। तस्य सिद्ध्यर्थं, शुष्कमूलकक्षारं, शुण्ठी, हिङ्गु, हिङ्गुलं, शुण्ठी चतुर्गुणं तक्रं च यथावत् संयोज्य, सम्यक् पाच्यते। एवं सिद्धं तैलं कर्णबधिर्यां, कर्णशूले, कर्णनाडीस्रावे, कृमिषु च, प्रयोक्तव्यं; तेन सर्वे दोषाः विनश्यन्ति। अन्यच्च, शुष्कमूलकं, शुण्ठी, क्षारः, हिङ्गुलं, पिप्पली, शतपुष्पा, वचः, कुष्ठं, देवदारु, स्तिब्रसारसञ्चयः च संयोज्य, कृष्णलवणं, यवक्षारः, सौवर्चललवणं, सैन्धवमपि, ग्रन्थिकं, विदङ्गं, मुस्तकं, मधु च चतुर्गुणं काञ्जिकं च यथाक्रमं दत्त्वा, नारिकेलरसं, कदलीरसं च, तैः सह तैलं पाच्यते। तदिदं तैलं कर्णशूले परमौषधं स्मृतम्। तस्य प्रयोगात् बधिर्यां, कर्णशूलः, नाडीस्रावः, कृमयः च नश्यन्ति। हे शशिसेखर, क्षारतैलस्य त्वरया दोषनाशकत्वं, मुखदन्तमलापहत्वं च कीर्तितम्। ततोऽन्यत् तैलं—चन्दनं, कुंकुमं, जटामांसी, कर्पूरं, जतीपत्रं, जतीफलम्, कण्कोलं, पूगीफलानि, लवङ्गफलानि, अगुरु, कस्तूरी, कुष्ठं, तगरम्, गोरोचनां, प्रियङ्गुं, बालां, नखिं, सरलं, सप्तपर्णं, लाक्षां, आमलकीं, पद्मकं च संयोज्य, तैः तैलं सिद्धं भवति। तत् तैलं स्वेदमलदुर्गन्धकण्डूकुष्ठाद्यपहा; स्त्री यदि वन्ध्या अपि स्यात्, शतरात्रोपयोगेन पुत्रमवाप्नोति, हे रुद्र। अथ, अजमोदा, चित्रकं, धन्याका, त्र्यूषणं, जीरकं, कृष्णलवणं, विदङ्गं, पिप्पलीमूलं, राई च, एभिः एकप्रस्थं सर्पिषः सप्तगुणेन जलसम्भारं दत्त्वा पाच्यते। तत् पाइल्स्, गलगण्ड, श्लेष्म, जठरानलदीपनं च करोति। कृष्णामरिचं, त्रिवृत्, कुष्ठं, हरितालं, मञ्जिष्ठा, देवदारु, हरिद्राद्वयं, कुष्ठं, जटामांसी, चन्दनं, विशालां, करवीरं, अर्कक्षीरं, गोमयरसः, एकैकं कर्षमात्रं, विषार्धपलमपि दत्त्वा, एकप्रस्थं सरिषपातैलं, अष्टगुणं गोमूत्रं च मृद्भाण्डे वा लोहपात्रे वा मन्दाग्नौ पाच्यते। तस्य लेपनात् कुष्ठं, पामा, दद्रु, विस्फोटकं च विनश्यन्ति, त्वक् स्निग्धा भवति। बहुवर्षस्थं श्वित्रमपि तेन तैलनेन अभ्यञ्जनं कृत्वा क्षणेन नश्यति। पाटोलपत्रं, कटुकं, मञ्जिष्ठां, शारिवां, निशां, जातिं, ईशमिनीं, निम्बपत्रं, यष्टीमधु च, तैः सर्पिषि क्वाथः कारयेत्। तस्य लेपनात्, हे शुभे, व्रणरोगदुर्गन्धनाशनं भवति; शङ्खपुष्पी, वचाऽपि, सोमः, ब्राह्मी, ब्राह्मसुवर्चला च, अभयां, गुडूचीं, आतरुषकं, वाकुचीं समभागं सर्पिषा एकप्रस्थेन सम्यक् पाच्यते। कण्टकारीरसं च एकप्रस्थं, सममात्रं क्षीरं च मिश्रयित्वा, तद् ब्राह्मीघृतं स्मृतम्—धारणास्मृतिप्रदं श्रेष्ठम्। अग्निमन्थं, वचां, वासां, पिप्पलीं, मधु, सौवर्चललवणं च, सप्तरात्रं सेवनात्, किन्नरैः प्रशंस्यते। अपामार्गं, गुडूचीं, वचां, कुष्ठं, शतावरीं, शङ्खपुष्पीं, अभयां, सर्पिषः, विदङ्गं च, त्रीन्दिवसेभ्यः सेवनात्, अष्टशतानां श्लोकानां धारणा सिध्यति। वचां जलक्षीरघृतैः मासमेकं सेवनात्, पुरुषः प्राज्ञो भवति, स्मरणशक्तियुतः च। एकपलमात्रां वचां क्षीरयुतां, चन्द्रसूर्यग्रहणे पित्वा, तत्क्षणाद् महान् मेधावी भवति। भूनिम्बं, निम्बं, त्रिफलां, पार्पटं, पाटोलिं, मुस्तकं, वासां च, तैः जलं पाच्यते, तेन रोगनाशः स्यात्। पिडकास्रावे, कटकफलं, शङ्खं, सौवर्चललवणं, त्र्यूषणं, वचां च, तानि सन्देहे न कर्तव्यम्—तेषां प्रयोगात् रोगनाशः। फेनी, रसान्जनं, मधु, विदङ्गं, मनःशिलां च, एषां अञ्जनं कृत्वा, तिमिरारिष्टार्मांशुकनाशनं भवति। द्वौ प्रस्थौ माषकस्य, एकद्रोणेन जले पाच्यते, चतुर्थांशशेषे, एकप्रस्थं तैलं तत्र पाच्यते। एकाधकं काञ्जिकं च, चूर्णितं पुनर्नवां, गोक्षुरं, सौवर्चललवणं, त्र्यूषणं, वचां च, लवणं, सुरदारुं, मञ्जिष्ठां, कण्टकारिकां च यथाक्रमेण संयोज्य, नासायां वा पानं वा कृत्वा, कर्णशूलमपि तीव्रं नाशयति। द्विपलानि सौवर्चललवणस्य, शुण्ठी, पञ्चचित्रकाणि च, तैः अभ्यञ्जनात्, हे महेश्वर, बधिर्यां सर्वरोगाश्च नश्यन्ति। पञ्चप्रस्थानि सौवीरस्य, एकप्रस्थं तैलं च, सम्यक् पाच्यते; तत् रक्तपित्तं, विकृतरसज्ञानं, प्लीहारोगं, सर्ववातव्याधिं च नाशयति। उदुम्बरं, वटं, प्लक्षं, द्वौ जम्बू, अर्जुनं, पिप्पलीं, कदम्बं, पलाशं, लोध्रं, तिन्दुकं, मधूकं, आम्रं, सर्जं, बदारं, पद्मकं पुष्पं, शिरीषबीजं, कटकं च, तेषां क्वाथं तैलेन संयोज्य, दीर्घकालव्रणेष्वपि अभ्यञ्जनात् शीघ्रं चिकित्सां करोति। हरिरुवाच—पलाण्डुं, जीरकं, कुष्ठं, अश्वगन्धां, अजमोदां, वचां, त्रिकटुकं, श्रेष्ठं लवणचूर्णं च, तैः सर्पिषि ब्राह्म्याः स्वरसं दत्त्वा, मधुना च मिश्रयित्वा सप्तरात्रं सेवनं कुर्वीत; तेन मनःशुद्धिः, प्रज्ञा च उत्तमा भवति। सिद्धार्थकं, वचां, हिङ्गु, करञ्जं, देवदारुं, मञ्जिष्ठां, त्रिफलां, विश्वं, शिरीषं, हरिद्राद्वयं च, तैः औषधं सिद्ध्यति। एवं भगवता विविधानि तैलानि, घृतानि, कषायाः चोपदिष्टानि, येषां प्रयोगेण कर्णरोगाः, त्वग्रोगाः, व्रणरोगाः, बुद्धिहानिः, ग्रहणी, प्लीहा, रक्तपित्तं, कुष्ठं, श्वित्रं च, सर्वे दोषाः शीघ्रं निवर्तन्ते। इति भगवतः दिव्यौषधोपदेशः।