गरुडपुराणम्

सर्वे देवाः सदा विषहरणं च रोगनिवारणं हिताय प्रजायाः उपदिशन्ति। तत्र किल महाकालस्य मूलं, अम्लपर्णेन मिश्रितं भूमौ पीडितं च, लेपनरूपेण यदा उपयुज्यते तदा वोड्रादुण्डुभयोः विषं नश्यति। तण्डुलीयकस्य मूलं तु तण्डुलोदकेन पीडितं घृतसहितं पानं कृत्वा सर्वविषं नाशयति। नील्याः लज्जालुकस्य च मूलं तण्डुलोदकेन कृत्वा पानं यदा क्रियते तदा द्वयोः दंशविषं एकदोषेण एव विनश्यति। कूष्माण्डस्य ताजस्रं रसः गुडेन शर्करया च मिश्रितं पयसा पानं कृत्वा दंशविषं नाशयति। एवं कोद्रवमूलं भ्रमं नाशयति; यष्टिमधुना शर्करया च मिश्रितं पानं कृत्वा तस्य प्रभावः दृश्यते। पयसा त्रिरात्रं पानं कृत्वा मूषकविषं नाशयति; वा त्रिः शीतलजलपानं विषनाशाय प्रयुज्यते। ताम्बूलदग्धमुखस्य जिह्वायाः प्रवाहः नास्ति; घृतं शर्करया पानं कृत्वा मद्यविषं न भवति। कृष्णाङ्कोलमूलं सुपक्वं जलं पानं कृत्वा गरसविषं त्रिरात्रे विनश्यति, महेश्वर। ऊष्णं गोघृतं सैन्धवेन मिश्रितं वृश्चिकदंशवेदनां नाशयति, महादेव। कुसुभं, कुङ्कुमं, हरितालं, अभ्रकं, करञ्जं, अर्कमूलं च सङ्कलितानि, शङ्कर, यदा उपयुज्यन्ते तदा मानवेषु विषं नश्यति; प्रदीपतेलस्य लेपनं कीटदंशविषं नाशयति। खरजूरविषं अपि निःसन्देहं विनश्यति। वृश्चिकदंशस्थले शुण्ठी तगरस्य लेपनं मधुमक्षिका विषं नाशयति; लेपनं कृत्वा विषं नश्यति। शतपुष्पा, सैन्धवः, घृतं च लेपं कृत्वा, शिरीषबीजं पयसा मर्दितं उपयुज्यते। एतस्य लेपनस्य प्रभावात् श्वदंषविषं नाशयति, महादेव; अग्निना तप्तं जलं छिन्नं कृत्वा भेकविषं अपि नाशयति। यदा विषं व्रणात् धत्तूरकृष्णरजः मिश्रितं भवति, तदा पयः गुडं वा पानं कृत्वा, शशिचूड, विषं विनश्यति। वटनीमशमीचालस्य तवक् जलं सुसिद्धं मुखदन्तविषवेदनां प्रक्षालनं कृत्वा नाशयति। देवदारुं रक्तमृत्तिका वा लेपं कृत्वा, नागकेसरं दारिद्रं मञ्जिष्ठा च, हर, कृमिविषं विनश्यति, उमापते। करञ्जबीजं वरुणत्वक् तिलं सरषपं च विषं नाशयन्ति, निःसन्देहं। घृतं कुमारीपत्रेण लवणेन मिश्रितं अश्वदंशकण्डूं नाशयति। हरिः उवाच—चित्रकस्य अष्टभागः, शूरणस्य षोडशभागः, शुण्ठ्याः चतुर्भागः, कृष्णमरीचस्य द्विभागः गृह्यते। पिप्पलीमूलस्य त्रिभागः, विदङ्गस्य चतुर्भागः, मुसलीस्य अष्टभागः, त्रिफलायाः चतुर्भागः—एतानि सर्वाणि गुडद्विगुणं मिश्र्य लेहं कुर्यात्। एतस्य सेवनात् अजीर्णं पाण्डुं कामलां अतिसारं मंदाग्निं प्लीहविकारं च नाशयति। बिल्वः, अग्निमन्थः, श्योनाकः, पाटलः, परिभद्रः, प्रसारणी, अश्वगन्धा, बृहती, काँटकारी, बला, अतिबला, रसनाः, श्वदंष्ट्रा, पुनर्नवा, एरण्डः, शारीवा, पर्णः, गुडूची, कपिकच्छुः—एतेषां दशपलानि शुद्धजले सिध्यन्ति। चतुर्थांशे शेषे तैलपात्रे पक्वं कुर्यात्। चतुःपादं अजदुग्धं वा गोदुग्धं तैलस्य समं शतावरी सैन्धवं च योज्यते। शतपुष्पा, देवदारु, बला, पर्णा, वचा, अगुरु—एतानि चूर्णयेत्। कुष्ठं, मानसी, सैन्धवः, एकपलः, पुनर्नवा च—एतत् तैलं पानं, नस्यं, अभ्यङ्गं च कार्यम्। हृद्रोगं पार्श्ववेदनां गलशोथं अपस्मारं वातरक्तं च नाशयति, पुरुषं बलवन्तं करोति। यदा तैलं खच्चरीं गर्भिणीं करोति, तदा नारीं किं वक्तव्यम्, हे हर? अश्वानां वातविकारः, गजानां मानवेषु च सर्ववातविकारेषु तैलं उपयुज्यते। हिङ्गुं तुम्बं शुण्ठ्यं तैलं कृत्वा, विशेषतः सरषपतैलं प्राचीनं श्रेष्ठं तैलं, तीव्रकर्णवेदनां नाशयति। शुष्कमूलकं शुण्ठ्यं हिङ्गुं हरतालं शुण्ठ्यं च चतुर्गुणं तक्रं पक्वं तैलं कुर्यात्। कर्णबधिर्यं, कर्णवेदनां, कर्णपूयप्रवाहं, कृमीनां च तैलस्य प्रयोगेण नाशयति। शुष्कमूलकं शुण्ठ्यं, क्षारं, हरतालं, पिप्पलीं, शतपुष्पां, वचां, कुष्ठं, देवदारुं, अञ्जनरसं, कृष्णलवणं, यवक्षारं, सैन्धवं, ग्रंथिकं, विदङ्गं, नागरं, मधु, चतुर्गुणं अम्लपर्णं—चूष्णी, कदलीरसं च—एतैः तैलं पक्वं कर्णवेदनाय उत्तमं भवति। कर्णबधिर्यं, कर्णनादं, तीव्रपूयप्रवाहं, कृमीनां च तैलस्य प्रयोगेण नाशयति। एतानि त्वरितं नश्यन्ति, शशिचूडधर; क्षारतैलं उत्तमं मुखदन्तमलानां विनाशनं कुर्यात्। चन्दनं कुङ्कुमं जटामांसीं कर्पूरं नागपत्त्रं जातीं कंकोलं सुपारीं लवङ्गफलानि, अगुरुं कस्तूरीं कुष्ठं तगरं गोरचनं प्रियङ्गुं बला नखीं च—एतैः सर्वैः तैलं सिद्धं भवति। एवं देवाः विविधैः औषधैः, तैलैः, लेपैः, पानैः च, विषं रोगं च नाशयन्ति; मानवः, पशवः, सर्वे सुखमायुः प्राप्नुवन्ति।