एकदा भगवतः सन्निधौ विविधरोगनिवारणाय औषधोपायाः प्रदर्शिताः। अश्वगन्धाभययोः संयोजनं जलसंयुक्तं पानं रक्तपित्ताद्युपद्रवान् विनाशयति, अन्यत् चिन्तनं न आवश्यकम्। हरितकीकुष्ठयोः चूर्णं कृत्वा तेन मुखं पूरयित्वा शीतलं जलं पीत्वा सर्वप्रकारस्य वमनस्य निवारणं सिध्यति। गुडूच्यादीनि—पद्मकं, अरिष्टं, धन्यकं, रक्तचन्दनं—एतेषां योगः पित्तकफज्वरं, वमनं, दाहं, तृषां च प्रशमयति, जठराग्निं च दीपयति। शंखपुष्प्याः मूलं कर्णे बद्ध्वा मन्त्रस्य जपेन—"ॐ जम्भिनि स्तम्भिनि, वज्रेण सर्वरोगान् मम मोहनं कुरु, ठ ठ, वज्रेण सर्वरोगान् मम मोहनं कुरु, फट्"—ज्वरः प्रशम्यति। पुष्पे एकशताष्टवारं मन्त्रं जप्त्वा तेन नखं स्पृशेत्; चतुर्थकज्वरः, रुद्रज्वरश्च तेनैव नश्यतः। जम्बुफलं, हरिद्रा, सर्पत्वक्—एषां धूपनं सर्वान् ज्वरान्, विशेषतः चतुर्थकज्वरं, निवारयति। करवीरभृङ्गपत्रलवणकुष्ठकर्कटाः चत्वारिगुणमूत्रे पाच्याः, तेन तैलं कृत्त्वा कुष्ठपामा-कुष्ठव्रणादीन् अभ्यञ्जनेन विनाशयति। पिप्पलीं मधुना सह पीत्वा, मधुरान्नं भुञ्जानः, रुद्र, प्लीहामपि नाशयति, सुरणस्योपयोगेनापि। पिप्पलीहरिद्रे गव्यमूत्रे संयोज्य गुदे लेपनं कृत्वा अर्शः निवार्यते। अजदुग्धं, शुण्ठी, शिलाजतु पीत्वा प्लीहाविकारः नश्यति; सैन्धवविदङ्गसोमारजिराजिकाः अपि तत्रोपकारीणि। द्वौ भागौ हरिद्राविषयोः गव्यमूत्रे मर्दयित्वा लेपनं कृत्वा कुष्ठं नश्यति, निम्बपत्राद्युपयोगेनापि। हरिद्राकदलीस्तम्भयवक्षारचूर्णस्य लेपनं श्वेतकुष्ठं निवारयति; तस्यैकं भागं पथ्याद्वयेन संयोज्योष्णजले पानं कटिपीडां शमयति। अभयासार्पिषशर्करापिप्पलीयोगः पानाय अर्शः निवारयति, अन्यत् चिन्तनं न आवश्यकम्। आतरोषकपत्रैः सर्पिषा मृद्वग्निना पाच्यं, चूर्णीकृत्य तस्य लेपः अर्शः प्रशमयति। गुग्गुलुत्रिफलायुक्तकषायपानात् भगन्दरः नश्यति; अजाजीशृङ्गवेरयुतं यवागू चापि योज्या। लवणसंयुक्तं पानं मूत्रकृच्छ्रं निवारयति; यवक्षारशर्करयोः योगः अपि मूत्ररोगं हन्ति। श्मशानभस्म, गोधिकापूय, अश्वफेन, सौभाञ्जनं, वासनेत्रं च—एतेषां धूपनं कृत्वा स सर्वैर्देवैः अदृश्यः भवति, किं पुनः मनुष्यैः, शुभे। यवानीं तिलतैले दग्ध्वा मस्यं कृत्वा तेन सह तैलं योजयेत्; अग्निदग्धः तेन सुखं लभते। लज्जालुशरपुङ्खयोः कल्कं सर्पिषा युक्तं दग्धव्रणं नाशयति; मन्त्रेण—"ॐ भगवते नमः ठ ठ छिन्धि छिन्धि, दीप्तिं कुरु, ज्वल ज्वल, विनाशय विनाशय, हुं फट्"—सिद्धिः। निर्गुण्ड्याः मूलं हस्ते बन्धनात् शीघ्रं ज्वरः नश्यति; श्वेतगुञ्जामूलं सप्तधा विभज्य हस्ते बन्धनात् अर्शः निवार्यते, विष्णुक्रान्तामूत्रेण च चौरव्याघ्रादिभ्यः रक्षां करोति। ब्रह्मदण्ड्याः मूलं सर्वकार्यसिद्धिदं; त्रिफलाचूर्णं सर्पिषा संयोज्य कुष्ठं नाशयति। पुनर्नवाबिल्वपिप्पलीयुक्तं सर्पिषः पानात् हिक्काश्वासकासानां निवारणं, स्त्रीणां गर्भाधानं च सिध्यति। नारिबीजं क्षीरसर्पिषा पाच्यं, शर्करासर्पिषा मिश्रितं भुञ्जानः शुक्रं अक्षय्यं भवति। विदङ्गमधुकपथमांसिसर्जरसरहरिद्रात्रिफलापामार्गमनःशिलाः—एतेषां योगः। उदुम्बरधातकी तिलतैलेन पिष्ट्वा योनिलिङ्गयोः लेपनं स्त्रीपुरुषयोः परस्परसुखदं भवति। "नमः वरदाय आकर्षकाय आर्षकाय सुन्दरि स्वाहा"—एतस्य तैलस्य लेपात्, शङ्कर, योनिलिङ्गयोर् विशेषचिह्नानि जायन्ते। पुनर्नवामृतदूर्वासुवर्णेन्द्रावरुणीनां बीजानां रसं कृत्वा मध्यस्थां मूसायाम् स्थाप्य धातुना सह भस्मीकृत्य मधुसर्पिषक्षीरैः संयोज्य योजनेन झरझरितं केशपाण्डुत्वं च नश्यति। मधुसर्पिषगुडताम्रकारवेल्लरसैः संयोज्य दग्ध्वा रजतम् उत्पद्यते; ततो हेमकरणं शृणु। धत्तूरपुष्पं सीसकं च तुल्यं, लाङ्गलिकाशाखां च दग्ध्वा हेमोत्पत्तिः सिध्यति। धत्तूरबीजातैले दीपं प्रज्वाल्य ध्यानस्थः जनः आकाशेऽपि न दृश्यते। मण्डूकं मृण्महिषे बद्ध्वा तं संयोज्य शंखांशैः धूपितं कृत्वा सः महिषवत् शब्दं करोति, विचित्रं चाचरति—न संशयः। रात्रौ सरिष्पिः तैलं, खाद्यो नाम कीटश्च, तयोः दीपप्रज्वालनात् ज्वाला वह्निसमा भवति। चुचुन्दरीचूर्णं दग्ध्वा रुद्रेण सह लेपनं कृत्वा त्वरितं दग्धव्रणं शम्यते; चन्दनस्य पानलेपनाभ्यां सुखं लभ्यते। गजमदेन नेत्रान् अञ्जयित्वा संग्रामे विजयः, महावीर्यं च लभ्यते। दुन्दुभासर्पदन्तं मुखे स्थाप्य जले प्रविश्य जलस्थः अपि स्थले यथावत् सुखमस्ति। मकरनेत्रदंष्ट्रास्थिस्नायुभिः स्नेहतैलेन संयोज्य लेपनं कृत्वा त्रिदिनानि जले स्थातुं शक्यते। मकरनेत्रकूर्महृदयं मूषिकस्नेहास्थि शिशुमारस्नेहं च संयोज्य लेपेन जले यथागृहे स्थातुं शक्यते। लौहचूर्णं तक्रेण पानं पाण्डुरोगं निवारयति; तण्डुलीयमूलं गोक्षुरं च क्षीरेण युक्तं हितकरम्। एवं भगवतः सन्निधौ विविधौषधयोगानां महिमा, तेषां प्रयोगेण रोगनिवारणं, आयुष्यम्, बलं च सम्पद्यते।