धातकी तथा सोमराजी इति औषधद्वयं क्षीरयुक्तं चूर्णीकृत्य सेवनं कर्तव्यं—येन दुर्बलः जनः स्थूलः भवति, अन्यः विचारः न आवश्यकः। यः बलवान् स्यात्, तेन नवनीतं शर्करया मधुना च मिश्रितं लालयितव्यं; एवं क्षीरस्य सेवनात् पुष्टिः अतुला बुद्धिः च लभ्यते। कृमिचूर्णं क्षीरयुक्तं पीत्वा क्षयरोगः निवार्यते; भल्लातकं, विदङ्गं, यवक्षारं, सैन्धवम् च—एतानि चूर्णीकृत्य। ताम्रक्षारं शङ्खचूर्णं च तैलेन पक्वं यदा उपयुज्यते, तदा केशः नश्यति—एषा निःसन्देहं। मालूरस्य रसः ग्राह्यः, तस्मिन् रसः जलेषः पीड्यः, ततः हस्तयोः लेपनं कर्तव्यम्—अग्निनिवारणं उत्तमं। शाल्मलीरसः गाढे गधायाः मूत्रे स्थाप्यः, ततः अग्नौ क्षिप्तः—अग्निनिवारणस्य श्रेष्ठं उपायः। गृध्रजठरं, मण्डूकवसा च संग्रहीत्वा, गोलिका कृत्वा अग्नौ क्षिप्तव्या—एतद्विधिना अग्निः उत्तमं स्थम्भितः भवति। मुण्डीचर्म, वच, मुस्त, कृष्णमरिच, तगरः—एतानि चर्वित्वा, जिह्वया अग्निः शीघ्रं निवार्यते। गोमूत्रं, भृङ्गराजचूर्णं च समं घृतं मिश्रयित्वा दिव्यजलयुक्तं मन्त्रेण पठित्वा अग्निस्थम्भनं साध्यते—"ॐ अग्निस्थम्भनं कुरु कुरु।" जलस्थम्भनाय मन्त्रः—"ॐ नमो भगवते, जलं स्थम्भय, सं सं सं, केक केकः, चलं अचलम्"—एषः मन्त्रः जलं स्थम्भयति, शिव। यदि गृध्रास्थि, गोस्थि, देवालयशेषं च रिपोः द्वारि निक्षिप्यते, तदा रिपुः मृत्युम् अप्नोति। पञ्च रक्तपुष्पाणि, पृथक् प्रकाराणि, केसरं स्वरक्तं च संयोज्य। पुष्पं एकपलरोचनया चूर्णीकृत्य, रुद्र, तिलकं स्त्रीपुरुषयोः कर्तव्यम्—आकर्षणस्य उपायः। ब्रह्मदण्डी पुष्पैः सह मिश्र्य भोजनपानयोः उपयुज्यते—आकर्षणाय; मधुचूर्णं एकपलं उष्णजले पक्वं पानं कर्तव्यम्। विष्ठम्भिकायाः औषधं हृदयवेदना च निवार्यते, महेश्वर; "ॐ ह्रूं जः" इति मन्त्रः, रुद्र, सर्वं विषं वृश्चिकजन्यं नाशयति। पिप्पली, नवनीतं, शुण्ठी, सैन्धवः, कृष्णमरिचः, दधि, कुष्ठम्—एतानि नासिकायाः प्रवेशनं वा मुखेन सेवनं विषनाशकं। त्रिफला, शुण्ठी, कुष्ठ, चन्दनं घृतयुक्तं—पानेन वा लेपनं विषं नाशयति, शिव। कपोतनेत्रं, हरितालं, अभ्रकम्—एषां संयोजनात् विषं नाशयति, गरुडः सर्पान् यथा। सैन्धवः, त्र्यूषणम्, दधि, मधु, घृतम्—एषः लेपः, वृषध्वज, वृश्चिकविषं नाशयति। ब्रह्मदण्डी तिलैः पक्वा, त्रिकटुकचूर्णं पानं, रुद्र, गुल्मः शोणितगति च नाश्यते। क्षीरं मधुना मिश्र्य पानात् रक्तप्रवाहः स्थग्यते; आटरूपकस्य मूलं योन्यां नाभौ च लेपनं स्त्रियाः सुलभप्रसवाय—अन्यः विचारः न आवश्यकः। शर्करं मधुना मिश्र्य तण्डुलोदके पानं, वृषध्वज, अतिरक्तप्रवाहः शम्यते। हरिः उवाच—कृष्णमरिचः, शुण्ठी, कुटजचर्म—पानेन अजीर्णं नाश्यते, शशिशेखर। पिप्पली, मूलं, कृष्णमरिचः, तगरः, वच, देवदारु, पाथा—एतानि क्षीरे चूर्णीकृत्य। तेन अतिसारः नाश्यते; कृष्णमरिचं तिलपुष्पैः चूर्णीकृत्य नेत्रलेपः पाण्डुरोगं निवारयति। हरितकी गुडेन मधुना मिश्र्य रेचनं, रुद्र, निःसन्देहं। त्रिफला, चित्रक, चित्रा, कटुकरोहिणी च—एषः उत्तमं रेचनं जंघापार्श्ववातं निवारयति। हरितकी, शुण्ठी, देवदारु, चन्दनं अजक्षीरे अपामार्गमूलं वा जयन्ती च सप्तरात्रे जंघापार्श्ववातं निवारयति। अनन्तः शुण्ठी च चूर्णीकृत्य, गुग्गुलुं गुडसमानं गोलिकां कृत्वा, नाड्यां स्थितं वातं अजीर्णं च नाशयति। शंखपुष्पी पुष्पपत्रमूलसहितं अजक्षीरे पानं कृत्वा अपस्मारः निवार्यते। अश्वगन्धा अभया च जले पानं कृत्वा रक्तपित्तादि निवार्यते—अन्यः विचारः न आवश्यकः। हरितकी कुष्ठचूर्णं मुखे स्थाप्य शीतलं जलं पानं कृत्वा सर्वं वान्तिं निवारयति। गुडूची, पद्मक, अरिष्ट, धन्यक, रक्तचन्दनम्—एषः उपायः पित्तकफज्वरं, वान्तिं, दाहं, तृष्णां निवारयति, अग्निं दीपयति। ॐ हुं नमः। शंखपुष्पीं कर्णे बन्धित्वा मन्त्रेण ज्वरः निवार्यते—"ॐ जम्भिनी स्थम्भिनी, सर्वरोगान् मम वज्रेन मोहनं कुरु त्थ त्थ, सर्वरोगान् मम वज्रेन मोहनं कुरु फट्"। एकपञ्चाशत् जपं पुष्पे कृत्वा, नखं हस्ते स्पृष्ट्वा, चतुर्थदिने ज्वरः रुद्र, अन्ये ज्वरा अपि निवार्यन्ते। जम्बुफलम्, हरिद्रा, नागफणः—एतैः धूपनं कृत्वा सर्वं ज्वरं विशेषतः चतुर्थदिने निवार्यते। करवीरः, भृङ्गपत्रं, लवणं, कुष्ठकर्कटं च—एतानि चतुर्गुणं मूत्रे पक्वं तैलं लेपनं कृत्वा—कुष्ठं, श्वित्रं, पाण्डु, वृणं च निवार्यते। पिप्पलीं मधुना पानं कृत्वा मधुरं भोजनं कृत्वा, वृषध्वज, प्लीहा नाश्यते, सुरणेन अपि। पिप्पलीं हरिद्रां गोमूत्रे मिश्र्य गुदे लेपनं कृत्वा, अर्शः निवार्यते। अजक्षीरं शुण्ठी च पानं कृत्वा प्लीहाविकारः नाश्यते; सैन्धवः, विदङ्गः, सोमराजी, सरिषपबीजं च अपि। एवं भगवतः हरिशिवयोः उपदेशेन विविधाः औषधयः, मन्त्रः, योगः च निरुक्ताः; यैः मनुष्यः रोगान्, विषं, अग्निं, रक्तप्रवाहं, ज्वरं, अर्शः, प्लीहाविकारं, अपस्मारं च निवारयति, तथा पुष्टिः, बुद्धिः, आकर्षणं, स्थम्भनं च साध्यते।