सर्वेषु कालेषु, भगवतः हरिः शिवं प्रति औषधज्ञानं विस्तरेण प्रतिपादयामास। तत्र प्रथमं, अञ्जनस्य, भल्लातकस्य, विडङ्गस्य च पुष्पैः धूपनं कृत्वा, चतुर्थदिने उत्पन्नं ज्वरं तथा डाकिनीजन्यं ज्वरं निःशेषं नश्यति। बलायाः, सर्जरसायनस्य, सौवीरलवणस्य, सरिषपबीजस्य च धूपनं सर्पाणां, यूका, मक्षिका, मच्छराणां च विनाशाय स्यात्। भूतालापिञ्जरं योनौ पूर्यते चेत्, तस्य संकोचः भवति; तदपि योन्याः संकोचाय उपयुज्यते। हरिः पुनः उवाच—नागरं, घृतं, मधु, लवणं च ताम्रपात्रे क्षीरसमेतं नेत्रशूलनाशनं उत्तमं औषधं भवति। हरितकी, वचा, कुष्ठ, व्योष, हिङ्गु, मनःशिला—एतानि मधुघृतयुतानि श्लेष्मा, श्वास, हिक्कायां हितानि। पिप्पली, त्रिफलापिञ्जरं, मधु च लिलिह्येत्—श्लेष्मा, कासः नश्यन्ति, श्वासः दृढो भवति। चित्रकमूलं, तस्य भस्म, पिप्पलीचूर्णं च मधुना लिलिह्येत्—श्वासकासहिक्कायाः नाशः स्यात्। नीलोत्पलम्, शर्करा, यष्टिमधु, पद्मकं च समं तण्डुलोदके मिश्रं रक्तविकारनाशनं स्यात्। शुण्ठीशर्करयोः मधुना सह भोजनपरिमाणं गुड्डिका ग्राह्या—कुक्कुटस्वरः भवति। हरतालं, शङ्खचूर्णं, कदलीपत्रभस्म च रञ्जनार्थं उपयुज्यते। लवणं, हरतालं, तुम्बिनीफलानि, लाक्षारससमेतानि उत्तमं रोमापनयनं औषधं। चुना, हरतालं, शङ्खभस्म, तांकणं, सैन्धवम् च अजमूत्रे पीड्येत्। तत् त्वरितं लेपं कृत्वा रोमापनयनं भवति; शङ्खः, आमलकपत्रं, धातकीपुष्पं च। एतानि क्षीरसमेतानि पीड्य, सप्तदिनानि मुखे स्थाप्यन्ते—दन्ताः सम, शुभ्राः, उज्ज्वलाः च भवन्ति। हरिः पुनः उवाच—शरद्वसन्तग्रीष्मेषु दधि वर्जनीयम्; हेमन्तशिशिरे वर्षासु दधि ग्राह्यम्। भोजनानन्तरं नवनीतशर्करं पिबेत्—बुद्धिवृद्धिः स्यात्; पुरातनगुडं खादित्वा, बलसम्पन्नः सहस्रनारीषु संयुज्येत्। कुष्ठचूर्णं घृतमधुना रात्रौ ग्राह्यम्—बलवृद्धिः, श्वेतकेशविनाशः। अतसी, मास, गोधूमचूर्णं पिप्पलीसमेतं घृतोदकेन शरीरलेपः—नित्यं कृत्वा, कामसमानः भवति। यवः, तिलः, अश्वगन्धा, मुसली, सरला, गुडः च—एतैः युक्तं भोजनं युवावस्थायाः, बलस्य च कारणं। हिङ्गुलवणशुण्ठ्याः क्वाथं पिबेत्—परिणामवेदना, अपचिः नश्यति। धातकी, सोमराजी च क्षीरसमेतं पीड्येत्—दीनः स्थूलः भवति। बलवान् नवनीतं शर्करमधुना लिलिह्येत्—क्षीरपानं पोषणं बुद्धिवृद्धिं च ददाति। कर्कटकचूर्णं क्षीरसमेतं ग्राह्यम्—क्षयरोगनाशनं स्यात्; भल्लातक, विडङ्ग, यवक्षार, सैन्धवम् च। तांकणं, शङ्खचूर्णं तैलसमेतं पक्त्वा रोमापनयनं स्यात्—नात्र संशयः। मालूररसं ग्राह्य, जालुकं तत्र पीड्य, हस्तेषु लेपः—अग्निस्थम्भनं उत्तमं। शाल्मलीरसं गर्दभमूत्रे स्थाप्य, अग्नौ क्षिप्येत्—अग्निस्थम्भनं स्यात्। गृध्रजठरं, भेकवसा च गुड्डिकां कृत्वा अग्नौ क्षिप्येत्—अग्निस्थम्भनं उत्तमं। मुन्दिपट्टं, वचायाः, मुस्तस्य, कृष्णमरीचस्य, तगरस्य च—चुञ्च्वा, जिह्वया अग्निः क्षिप्रं स्तम्भ्यते। गोमूत्रं, भृङ्गराजचूर्णं च घृतसमेतं दिव्यजलेन मिश्रं स्तम्भनार्थं उपयुज्यते; मन्त्रः—"ॐ अग्निस्थम्भनं कुरु कुरु कुरु।" जलस्थम्भनाय मन्त्रः—"ॐ नमो भगवते, जलं स्तम्भय, सं सं सं, केक केकः, चलं स्थलं।" इति जलं स्तम्भयति। गृध्रास्थि, गोस्थि, देवालयशेषं च शत्रुद्वारे निक्षिप्य शत्रुः मृत्युम् आप्नोति। पञ्च रक्तपुष्पाणि भिन्नजातीयानि, केसरं स्वरक्तं च मिश्र्येत्। पुष्पं एकपलरोजनया सह पीड्य, तिलकं नारीपुरुषयोः आकर्षणाय स्यात्। ब्रह्मदण्डी पुष्पैः सह भोजनपानयुतं ग्राह्यम्—आकर्षणं स्यात्; एकपलमधु तप्तजले पिबेत्। विष्टम्भिका वनस्पति, हृद्रोगः च नश्यन्ति; मन्त्रः—"ॐ ह्रूं जः।" इति सर्वविषनाशनं रुद्राय। पिप्पली, नवनीतं, शुण्ठी, सैन्धवम्, कृष्णमरीचं, दधि, कुष्ठं च नासिकायां वा मुखेन वा ग्राह्यं—विषनाशनं। त्रिफला, शुण्ठी, कुष्ठ, चन्दनं घृतसमेतं पिबेत् वा लेपं कुर्यात्—विषनाशनं। कपोताक्षि, हरतालं, अभ्रकं च विषनाशनं गारुडवत्। सैन्धवम्, त्र्युषणं, दधि, मधु, घृतं च—एतत् लेपं वृशचिकविषनाशनं। ब्रह्मदण्डी तिलसमेतं क्वाथं पिबेत्, त्रिकटुकचूर्णं ग्राह्यं—गुल्मरक्तविघातनं स्यात्। एवं भगवतः हरिः शिवं प्रति विविधौषधज्ञानं, उपचारविधिं, मन्त्रबलं च विस्तरेण प्रकटितवान्।