शिवस्य समीपे महर्षयः औषधविद्यायाः रहस्यानि पृच्छन्ति स्म। तदा भगवान् शिवः करुणया तेषां हिताय विविधानि ओषधियोजनानि निगदितवान्। शीतलेन जलेन यः लेपनं क्रियते, स तत्क्षणमेव दाहं नाशयति; रक्तपित्तजन्यतापदाहं च शामयति। श्रीकाशैलः, मन्थः, शुण्ठी, पापनः, भेदकः, सौवन्जनः, गोक्षुरः, वरुणत्वक् च—एतेषां मूलानि जलसमेतानि हिङ्गुयुतानि यवक्षारयुतानि च पानरूपेण सेवनानि वातरोगं नाशयन्ति। पिप्पलीः, तस्य मूलं, भल्लातकं च जलेन सिध्दं पीत्वा तीव्रशूलं हन्ति। अश्वगन्धामूलं वल्मीकरजसा सम्यक् मिश्रयित्वा रुद्र! जंघायाः पक्षाघातं मर्दनमात्रेण निवारयति। बृहतीमूलं जलसमेतं पीत्वा वातसञ्चयं भिनत्ति। नवीनतगरमूलं तक्रेण पीत्वा झिञ्झिणीवातं वज्रायुधवत् नाशयति। अस्थिसंधाने तन्नित्यं भोज्ये वा मांसरसयुतं सेवनं कुर्वीत; तेन वातरोगः अस्थिभङ्गश्च विनश्यन्ति। घृतलेपनपूर्वं शुष्कीकृतं, अजदुग्धयुतं, पादेषु लेपनं कृत्वा शोथः क्षयमुपैति; अत्र संशयः नास्ति। मधु, घृतं, सैन्धव, सिक्तक, गुडः, गुग्गुलुश्च, सर्वे सरजारसेन सम्यक् मिश्रिताः, लेपनेन प्लीहां शुद्धयन्ति। तीक्ष्णतेलं निर्गन्धाग्निना तप्तं भूम्ना चावगुण्ठितं पादे यदा लेप्यते, वृषध्वज! तदा स बलवानिव वृषः भवति। सरजारसः, सिक्तकः, जीरकं, हरितकी च घृतपिष्टं दग्धव्रणवेदनां निवारयन्ति। तिलतेलं वह्निना दग्धं यवभस्मयुतं पुनः पुनः लेपनं दग्धव्रणं नाशयति। नवमहिष्याज्यं, दग्धतिलचूर्णं, भल्लातकं च नस्यरूपेण प्रयुक्तं व्रणं शिरोरुगं च हन्ति। हर! कर्पूरघृतयुक्तः प्रहारो, शस्त्रदग्धश्च, श्वेतवर्णः सन्, पूयवेदनां गच्छति, शङ्कर!। आम्रतरुमूलरसः शस्त्रदग्धव्रणे पूर्यते, ततः पश्चात् घृतेन प्रक्षालिते शस्त्रव्रणरहितं भवति। शरपुङ्खा, लज्जालुः, पथामूलानि जलेन पिष्टानि शस्त्रदग्धेषु लेपनेन शमयन्ति। काकजङ्घामूलं त्रिरात्रं शुष्कीकृतं पूयवेदनां नाशयति, व्रणस्य च क्षयाय भवति। तिलतेलं अपामार्गमूलजलं च एकत्र मिश्र्य त्वरया लेप्यते, तदा प्रहारजन्यवेदनां निवारयति। अभया, सैन्धव, शुण्ठी च जलेन पिष्टानि पानरूपेण ग्रहणं शङ्कर! अजीर्णं हन्ति। निम्बमूलं कट्यां बद्धं नेत्रवेदनां नाशयति; शनमूलं पूगयुतं दग्धं च इन्द्रियवेदनां शामयति। पक्वहरिद्रा, श्वेतसर्षपमूलं, मातुलुङ्गबीजानि सप्तदिनानि चूर्णरूपेण सेवनं शरीरं पुष्टिकरं करोति। श्वेतापराजितापत्रं निम्बपत्ररसयुतं नासायां प्रवाहितं डाकिन्यादिभूतग्रहपीडां निवारयति; मधुना च नासिकायां प्रवाह्यते। श्वेतजयन्तीमूलं पुष्यनक्षत्रे संगृहीतं, श्वेतापराजिताचित्रकमूलैः सह गुटिकां कृत्वा, स्त्रीणां वशिकरणे तिलकं कृत्वा प्रयुज्यते। पिप्पली, लौहचूर्णं, शुण्ठी, आमलकी, सैन्धव, शर्करा—एतानि सममिति रुद्र! ज्ञेयम्। अञ्जनफलपरिमाणं सप्तदिनानि सेवनं पुरुषं दृढं करोति, द्विशतवर्षपर्यन्तं जीवयति; “ॐ ठ ठ ठ” इति मन्त्रः सर्ववश्यक्रियायां सर्वकामान् पूरयति। काकनिकेतनं संगृह्य दग्ध्वा, तस्य भस्म छत्रच्छायायाम् शीर्षे स्थाप्यते, रुद्र! तद्व्यपोहति; परमं तन्त्रं शृणु—शल्यवृक्कमलं चर्मणि स्थापितं स्यात्। तद् गुञ्जातन्तुना बद्ध्वा, कृष्णकाकरुधिरलेपितं, इच्छितव्यक्तिनाम्ना लिखित्वा, हरे! पतितपत्रमध्यभागे निक्षिप्यते; तेन स्त्रीपुरुषौ काकसमूहैः ग्रस्यमानौ भवतः। शर्करा, मधु, गोदुग्धं, तिलं, गोक्षुरं च सम्यक् मिश्र्य रुद्र! शत्रुं नाशयति; एष निष्कासनं हरे!। वैरमिच्छता उलूकस्य रक्तं, कृष्णकाकस्य रक्तं, बिल्वफलं च संगृह्य, द्वयोरपि नामानि होमकाले दत्त्वा, तेन महान् वैरभावः जायते—नात्र संशयः। रोहुमत्स्यं मांसं भल्लूकदुग्धेन तैलसमेतं मर्दनाय प्रयुक्तं रोगान् निवारयति; चन्दनजलेन स्नापिते केशः पुनरुत्पद्यते। लाङ्गलीमूलं हस्ते गृहीत्वा शरीरलेपनं कुर्वन् जरा-अहङ्कारं नाशयति। शिव! मयूररुधिरं जीवन्नग्निसंस्थितसर्पस्यापि प्राणहरणाय शक्यते, प्रभो! सर्पः वा अजगरः शवाग्नौ दग्ध्वा तस्य भस्म शत्रुपृष्ठे क्षिप्तं तदनाशनं जनयति। एष मन्त्रः प्रयुज्यते—“ॐ ठ ठ ठ, आगच्छ सर्प, आगच्छ! स्वाहा। ॐ उदरं पालय, पालय, पालय! स्वाहा।”—एतेन शत्रुनाशः भवति। पुष्यनक्षत्रे सुदर्शनपक्षिणः मलं संग्रह्य गृहमध्ये स्थाप्यते चेत्, तत्र सर्पाः न प्रविशन्ति। शिव! अर्कमूलवर्तिः सूर्यतेजसा दीपिता सिद्धार्थतैलेन युक्ता मार्गे सर्पान् नाशयति। मर्कटमलं हरितलयुतं अजमूत्रेण च लेपितं यदा प्रयुज्यते, तदा मूषकः अन्यान् मूषकान् नाशयति। एवं भगवान् शिवः महर्षीणाम् औषधविद्यायाः रहस्यं स्नेहपूर्वकं निवेदयामास।