एतेषु दिव्यौषधिद्रव्येषु भगवान् धन्वन्तरिः सुश्रुतं प्रति कथयामास—हरिद्रा, कु्ष्ठं, सैन्धवम्, मेषशृङ्गी, द्विविधा बला, कचूरा, सल्लकी, पाठा, पुनर्नवा, शतावरी च, एवं चाग्निमन्थः, ब्रह्मदण्डी, श्वदंष्ट्रा, एरण्डः, यवः, कोलः, कुलत्थः, कर्षाशी, दशमूलं च—एतानि पृथक् पृथक् संयुक्तानि वा वातरोगान्, पित्तरोगांश्च बहून् नाशयन्ति। शतावरी, विदारी, बालक, शीर, चन्दनं, दूर्वा, वटः, पिप्पली, बदरी, सल्लकी च—एतानि कफरोगनाशकानि। कदली, पद्म, रक्तपद्म, उदुम्बरः, पटोलः, तथैव हरिद्रा, गुडः, कु्ष्ठं च कफनाशनगणः। शतपुष्पी, जाति, व्योष, अरग्वध, लाङ्गली, तैलं, घृतं, वसा, मज्जा—एतेषां स्निग्धद्रव्येषु श्रेष्ठत्वमुक्तम्। घृतं तु बुद्ध्यर्थिनां, स्मृत्यर्थिनां, मेधाविनां, दीपनीयस्य च विशेषेण सिफलं, पित्ताधिके केवलं घृतं दातव्यम्, वाताधिके तु लवणयुतं घृतम्। कफाधिके व्योषक्षारयुतं घृतं प्रयुञ्जीत, गलगण्डनाडीकृमिकफवातमेदोरोगेषु च। तैलं तु काठिन्ये स्नेहे, वातपीडितेषु, सूर्यतोयभारस्त्रीव्यायामक्लिष्टेषु दातव्यम्। शुष्के, क्लिष्टे, कृशे, अतिदीप्ताग्नौ, वातनाड्यावृत्यां, शिरःशूलयोः, योषित्पीडायां च, स्नेहपानं विधीयते। स्नेहपानस्य मात्रा श्रेष्ठे पलेन, मध्यमे त्र्यक्षा, अधमे अर्धपलमित्युक्तम्। स्नेहपाने घृतं जलेन सुस्निग्धं, तैलं पृथग् दातव्यम्; पित्ततृष्णायामुष्णं जलं पातव्यम्। यत्र स्नेहः, अधोगतिर्वायोः, दीप्ताग्निः, शुभवर्णः, तत्र युक्तः स्नेहः; शुष्के स्नेहः, स्निग्धे शोषणं कार्यम्। श्यामाक, कोद्रव, दोष, नाटक, पिण्याक, सकुभि—एतानि वातकफरोगेषु स्वेदनार्थं प्रयुज्यन्ते; अतिक्रशे, शुष्के, दुर्बले, मूर्च्छिते च स्वेदनं न विधेयम्। भगवान् धन्वन्तरिः पुनः प्रोवाच—अधुना घृतस्य तैलस्य च गुणान् वक्ष्ये, शृणु सुश्रुत, रोगनाशन। शङ्खपुष्पी, वचा, सोमा, ब्राह्मी, ब्रह्मसुवर्चला, अभया, गुडूची, अटरूपा, कवागुजी—एतानि समभागानि कृत्वा प्रस्थमेकं घृतं पाचयेत्। कण्टकारीरसक्षीरसमेतेन ब्राह्मीघृतमित्युक्तं, श्रोत्रबुद्धिवर्धनम्। त्रिफला, चित्रक, बला, निर्गुण्डी, निम्बवासक, पुनर्नवा, गुडूची, बृहती, शतावरी—एभिः घृतं सिद्धं सर्वरोगनाशनम्। शतबलामूलक्वाथे, माधूक, मञ्जिष्ठा, चन्दन, उत्पल, पद्मककल्कैः, अर्धाढकं तैलं पाचनीयम्। इलायाः, पिप्पल्याः, कु्ष्ठस्य, त्वचः, एलायाः, अगुरोः, केसरस्य च सूक्ष्मचूर्णैः, गन्धयुक्तैः, जीवन्यौषधिभिः, एकाढकदुग्धेन सह संयोज्य, मन्दाग्निना पाचितम्, शुद्धरजते पात्रे स्थापनीयम्। तत् तैलं सर्ववातनाशनं, सप्तधातुविकारनाशनम्। एतत् तैलं सर्ववातघ्नं, राजप्रियं; शतावरीरसे प्रस्थे, क्षीरे च तुल्ये, शतपुष्पा, देवदारु, मान्सी, शैलेयक, बला, चन्दन, तगर, कु्ष्ठ, मनःशिला, ज्योतिष्मती—एतानि कर्षसममेकत्र कृत्वा, प्रस्थमेकं घृतं पाचयेत्। कुब्ज, वामन, पङ्गु, बधिर, जड, कुष्ठपीडितेषु, वातपीडिताङ्गभङ्गेषु, शुष्कमुखेषु, वृद्धदुर्बलेषु, उदरपीडितेषु च दातव्यम्। एतत् तैलं सर्वरोगनाशनं, त्वक्-नाडी-स्नायुगतेषु वातेषु शीघ्रं नाशयति। नारायणतैलमिदं विष्णुना प्रोक्तं, रोगनाशनम्। पृथक् पृथक् सर्वौषधैः तैलं घृतं च सिद्धं कार्यम्। शतावरी, गुडूची, चित्रक, गोचना, निर्गुण्डी, कण्टकारीरसैः, वर्षाभू, आलय, वासक, त्रिफल, ब्राही, इग्ण्डक, भृङ्गराज, कु्ष्ठ, मुसली, दशमूल, खदिर, वटादिभिः, वटिका, मोदक, चूर्णं वा सर्वरोगेषु हितम्। घृतेन, मधुना, जलैः, शर्करया च, तिक्तलवणैः यथायोग्यं संयोज्य, औषधत्वेन प्रयुज्यते। चित्रक, अर्क, तृवृत्, यवानी, हयमारक, सुधा, बाला, गणिका, सप्तपर्ण, सुवर्चिका—एभिः संयुतं ज्योतिष्मतीं तैलं पाचयेत्; भगन्दररोगे तद्विशेषतः प्रयुञ्जीत। एतत्तैलं शुद्ध्युत्तमं, सर्ववर्णप्रदं, चित्रकाद्यं महातैलं सर्वरोगनाशनम्।