śṛṇuta, bhagavantaḥ, idānīṃ guhyāni auṣadhānāṃ rahasyāni pravakṣyāmi, yathā śāstreṣu nirdiṣṭam asti. phalatrikāyāḥ, amṛtāyāḥ, tiktāyā bhūnimba-nimbayoḥ ca kaṣāyaḥ, madhu-samyuktaḥ, kāmalā-pāṇḍuroga-nāśanaḥ bhavati. trivṛt-triphalā-śyāmā-pippalī-śarkarā-madhu-sambhūtaḥ modakaḥ, raktapitta-jvarān, saṃkīrṇa-vikārān ca nāśayati. yadā vāsaḥ śarīre tiṣṭhati, prāṇo'pi vidyamānaḥ, tarhi raktapitta-kṣaya-kāsena pīḍitaḥ janaḥ katham durbalaḥ bhavati? āṭarūpa-dṛkṣā-pathyāyāḥ kaṣāyaḥ, śarkarā-madhunā saha, kāsa-śvāsa-raktapitta-vyādhiṃ hanti. vāsārasasya rasaḥ śarkarāyāḥ saha pītaḥ raktapittaṃ jayati. sallakī-badarī-jambu-priyāla-āmra-arjuna-dhava, kṣīra-madhu-samyuktāḥ pṛthak pṛthak pītāḥ raktasrāvaṃ nivārayanti. nirguṇḍī-mūla-phala-patra-rasaṃ ghṛte sādhu paktvā, yaḥ kṣayena pīḍitaḥ, sa rogāt muktaḥ bhavati, devavat prakāśate. harītakī-pippalī-śuṇṭhī-marīca-guḍa-sambhūtaḥ modakaḥ, kāsaṃ, tṛṣṇāṃ, aruciṃ ca nāśayati. kaṇṭakārī-guḍūcī-rasasya triṃśat-dvi-palaṃ, prastha-mātraṃ ghṛtam, pṛthak pṛthak sādhu paktvā, kāsaṃ hanti, agniṃ ca dīpayati. kākamācī-āmalaka-śvetī-śuṇṭhī-madhu-samyuktāḥ, hikkā-śvāsaṃ nāśayanti; bhārṅgaṃ viśvāyā saha uṣṇodakena pītvā śreyaskaram. svara-vikāre, tailena lepitam khādiram mukhe dhārayet, vā pathyāṃ pippalī-samyuktāṃ, vā śuṇṭhī-samyuktāṃ. viḍaṅga-trilā-cūrṇaṃ madhunā saha, athavā āmra-jambu-kaṣāyaḥ madhunā yuktaḥ, chardiṣu peyaḥ. triphalā madhunā pītā, sarvāḥ chardīḥ, tṛṣṇāṃ, bhramaṃ, mūrcchāṃ ca nāśayati. pañcagavyam pītvā apasmāra-bhūta-vyādhiṣu hitaṃ; kūṣmāṇḍa-rasaḥ śālyā saha tadartham upayujyate. purāṇa-ghṛtam, brahmī-vacā-kuṣṭha-śaṅkhapuṣpī-samyuktam, unmāda-bhūta-apasmāra-nāśanam. aśvagandhāyāḥ kaṣāyaṃ, vā caturguṇa-kṣīre sādhu paktvā, ghṛtena saha lepam, sā vātaṃ śamayati, vīryaṃ vardhayati, putrān dadāti. nīlī-muṇḍī-cūrṇaṃ madhughṛtasamyuktam, chinnā-kaṣāyena pītaṃ, ghoraṃ vātaraktam api nāśayati. pañca pathyā-guḍa-samyuktāḥ, rasa-lepa-cūrṇa-kaṣāya-rūpeṇa, kuṣṭha-arśas-vāta-vyādhiṣu śreṣṭhāḥ. kālāguḍūcī-kaṣāya-lepaḥ vātaraktam hanti; ghṛta-kṣīra-samyuktaḥ kuṣṭha-vraṇa-ādiṣu śamanaḥ. triphalā-gugguluḥ vātarakta-mūrcchā-haraḥ; gugguluḥ gomūtrena ūru-stambhaṃ nāśayati. śuṇṭhī-gokṣura-kaṣāyaḥ vāta-sāmavāta-śūlaṃ śamayati; daśamūla-amṛta-eraṇḍa-rāsnā-nāgara-dāru-samyuktaḥ api. marīca-guḍa-kaṣāyaḥ mahāśothaṃ hanti; leham api kāsa-tṛṣṇā-haraṃ, agniṃ vardhayati. kaṇṭakārī-guḍūcī-rasaḥ dvātriṃśat-palaṃ, prastha-ghṛte sādhu paktvā, kāsaṃ hanti, hṛdayaṃ dīpayati. kṛṣṇā-dhātrī-śarkarā-śuṇṭhī-marīca-sauvīra-lavaṇa-kaṣāyaḥ, eraṇḍa-taila-samyuktaḥ, guru-vātaṃ balavat nāśayati. balā-punarnavā-eraṇḍa-bṛhatī-dvaya-gokṣura, hiṅgula-varṇitāḥ, pītāḥ vāta-śūlaṃ śamayanti. triphalā-nimbā-yaṣṭī-kaṭukā-aragvadha-kaṣāyaḥ madhunā saha, dāha-śūla-haraḥ. triphalā-yaṣṭī-jalaṃ ajīrṇa-śūlaṃ hanti; śuddha-maṇḍūraṃ triphalā-cūrṇena, madhughṛtena līḍham, tridoṣa-śūlaṃ nāśayati. trivṛt-kṛṣṇā-harītakī, dvau-catur-pañca-mātrāḥ, guḍa-piṇḍa-sadṛśāḥ gulikāḥ, vibandhaṃ vyādhiṃ ca nāśayanti. harītakī-yavakṣāra-pippalī-trivṛt-cūrṇaṃ ghṛtena saha, udāvarta-nāśanam. trivṛt-harītakī-śyāmāḥ, snuhī-dugdhena sādhu paktvā, mūtreṇa saha gulikāḥ, vibandha-bhedane śreṣṭhāḥ. tryūṣaṇa-triphalā-dhanyā-viḍaṅga-cavyā-citraka-lepaḥ ghṛte sādhu paktvā, vāta-gulma-haraḥ. nāgara-mūlaṃ dugdhena sādhu paktvā, hṛd-śūlaṃ śamayati; tadardhaṃ saindhava-lavaṇaṃ, śiva-ghṛtaṃ ca pātavyam. kaṇā-pāṣāṇabheda-śilājatu-cūrṇaṃ śāli-guḍa-samyuktam, mūtrakr̥cchraṃ hanti, prāṇān punar dadāti. vāta-vyādhinā pīḍitaḥ, śūla-mūtrakr̥cchra-yuktaḥ, amṛtā-nāgarī-dhātrī-vājigandhā-trikantaka-kaṣāyaṃ pītvā śreyān bhavati. yavakṣāraḥ śarkarā-sadṛśaḥ, sarva-mūtrakr̥cchraṃ hanti; nidigdhikā-rasaḥ madhunā saha tadvat. lavaṇaṃ triphalā-lepa-samyuktam, mūtra-saṅgrahe hitam; mūtrāvarodha-sthāne karpūra-cūrṇaṃ nālīkāyāṃ dāpayet. śigru-mūla-kaṣāyaḥ, uṣṇa-kaṭuḥ, mūtraṃ pravartayati; dhātrī-rasaḥ madhunā haridrāyā saha sarva-mūtrakr̥cchraṃ hanti; triphalā-dāru-dārvī-aṣṭaka-kaṣāyaḥ madhunā yuktaḥ mūtrāmayān nāśayati. sthūlatvaṃ hātuṃ icchan, śanaiḥ jāgaraṇaṃ, brahmacaryaṃ, vyāyāmaṃ, dhyānaṃ ca vardhayet, atiyogaṃ tyajet. yava-śyāmāka-bhakṣaṇaṃ, kṛśatva-kāri, madhu-jalaṃ, uṣṇa-bhojanaṃ yūṣayuktaṃ ca piban kṛśo bhavati. cavyā-jīraka-vyoṣa-hiṅgu-sauvarcala-āmalaka-cūrṇāni madhunā saha, raktam śodhayanti, medaḥ nāśayanti, agniṃ sarvathā vardhayanti. citraka-khaṇḍāni caturguṇa-toye, dviguṇa-mūtre sādhu paktvā, lepam kṛtvā, prastha-ghṛtam kṣīreṇa saha pītvā udarāmayān hanti. evaṃ, mahatī śāstrīya-vaidya-paramparā, auṣadhānāṃ guhyārthāḥ, anukramāt prakāśitāḥ, hitāya sarvajanānām.