एवं भगवतः धन्वन्तरेः उपदेशेन, जलस्य गुणाः प्रथमं निरूप्यन्ते। दिवा सूर्यकिरणैः, निशि चन्द्रकान्तिभिः स्पृष्टं जलं सर्वदोषविनिर्मुक्तं भवति, वर्षाजलसमं च स्मृतम्। तत्रोष्णं जलं ज्वरं, श्वासं, स्थौल्यं, वातं, कफं च हरति; सिक्तं जलं शीतं च सर्वदोषनाशनं, परं स्थगितं जलं हानिकारकं भवति। गव्यं क्षीरं वातपित्तनाशनं, स्निग्धं, गुरु, रसायनं च; महिषीक्षीरं तु अतिस्निग्धतरं, गुरुतरं, अग्निनाशनं च। अजाक्षीरं रक्तातिसार, कास, श्वास, कफनाशनं, नेत्रहितं, स्त्रीपुष्टिकरं, रक्तपित्तेषु हितं च। दधि वातघ्नं बल्यं, परं पित्तकफवर्धनं; तक्रं तु सरं च्छायं च दोषनाशनं, स्रोतःशुद्धिकरं च। नवनीतम् आतिसारार्शःशूलनाशनं, पुराणं तु गुरुत्वात् कुष्ठकरं च। तक्रं तु पाण्डुशोथार्शःपाण्डुत्वातिसारगुल्मेषु श्रेष्ठमुक्तं, त्रिदोषशमनं च। घृतं बल्यं मधुरं, वातपित्तकफनाशनं; गोघृतं मनःप्रसादकरं, नेत्र्यं, सम्यगुपस्कृतं त्रिदोषजित्। सम्यग्पाककृतं घृतं अपस्मारविषोन्मादमूर्च्छानाशनं, अजादीनां घृतं गवां गुणयुक्तं; मूत्रं वातकफनाशनं, कृमिविषनाशनं च। तिलतैलं पाण्डुशोथकुष्ठार्शःशोथगुल्ममेहेषु श्रेष्ठं, वातकफनाशनं, बल्यं, श्रेष्ठतमं च। सर्षपः कृमिपाण्डुनाशनः, कफमेदवातहरः; अणुतैलं नेत्र्यं, पित्तहृद्रोगवातनाशनं। एरण्डतैलं कफपित्तघ्नं, केशवर्धनं, त्वग्कर्णपुष्टिकरं; मधु त्रिदोषनाशनं, वातलम् उच्यते। इक्षु हिक्काश्वासकृमिवमन्मेहत्रिष्णाविषनाशनं, रक्तपित्तहरं, बल्यं, वृष्यं, कफवर्धनं च। गुडः पित्तवर्धनः तीक्ष्णः, सुरा शुक्तं लघु; शर्करा वृष्यं स्निग्धं मधुरं, रक्तपित्तवातजित्। गुडः वातपित्तघ्नः, रूक्षः, वातशमनो, कफकरः; पुराणगुडः पित्तहरः, पथ्यः, रक्तशुद्धिकरः। शर्करा घृतयुतं रक्तपित्तहरं, वृष्यं; मध्यमा शर्करा आम्लत्वात् सर्वपित्तकरा, कफवातजिता च। नवतीक्ष्णं शुक्तं रक्तपित्तकरं; भृष्टतण्डुलोदनं जठराग्निदीपकं, पथ्यं च। पयःपानं लघु वातानुलोमनं, मूत्रशुद्धिकरं; सतक्रार्द्रकदाडिमपिप्पलीगुडमधुसंयुक्तं हितं च। सम्यक् सिद्धं पयःपानं कासश्वासातिसारेषु हितं; पयोधान्नं कफबलवर्धनं, कृषरं वातनाशनं। सुशोधितं, स्रुतं, स्निग्धं, शीतोष्णं, लघु, मूलफलकन्दयुक्तं तण्डुलं पुष्टिकरं, गुरुत्वात्। सुपक्वं सूपं अल्पोष्णं लघु; पक्वशाकं स्नेहयुक्तं पथ्यं च। दाडिमामलकीसूपं जठराग्निदीपकं, वातपित्तहरं; मूलीयुक्तं कफनाशनं, श्वासकासनासरोगहरं च। यवकुलत्थकाकोलसूपं कण्ठ्यं, वातनाशनं; मुद्गामलकीसूपं बन्धनं, कफपित्तहरं च। दधिगुडं वातशमनं; शाक्तवः रूक्षावातलाः; सशकुली घृतपूरिता जठराग्निदीपनी, वृष्या, गुरुत्वात्। मांसोदना पुष्टिकराः; अपूपाः पाच्याः, तैलपक्वाः नेत्र्याः, जलपक्वाः गुरु; अतीवोष्णपानकं पथ्यं, शीतलापूपाः हिताः; भोजनान्ते जलपानं श्रमत्रिष्णादिनाशनं। यथायोग्यं खाद्यपानीयविनियोगेन रोगरहितः भवति; मयूरग्रीवसदृशं, विषं च, नीलिमां जनयेत्। तीक्ष्णगन्धस्पर्शरसाः भोजनकाले मनःप्रदाहं कुर्वन्ति; तद्ग्राहे नेत्ररोगः जायते, यो वैद्यैः अप्यसाध्यः; कम्पः जृम्भा च विषलक्षणानि। एवं ज्वरनिदानं धन्वन्तरिः प्राह—अष्टविधः ज्वरः पृथग्भूतः, द्वन्द्वजः, आगन्तुश्च। तृष्णाज्वरहरणाय तु, मुष्टपर्पटकुशीरचन्दनउडीच्यनागरैः सिद्धं जलं शीतलं पेयम्। नागरदेवदारुधान्यकबृहतिद्वयं ज्वरीनां पाचनं पूर्वं दातव्यम्, यः ज्वरं हन्ति। आरग्वधाभयामुष्टतिक्ताग्रन्थिकैः सिद्धं क्वाथं संग्राहि पाचकं, अजीर्णशूलज्वरे हितम्। मधूकसारसिन्धूत्थवचोषणानि समं कृत्वा, जले मर्दयित्वा, नासायाः प्रयुञ्जीत चेतनाप्रत्यागमाय। त्रिवृट्विशालात्रिफलाकटुकआरग्वधैः क्वाथं सक्षारं सर्वज्वरहरं, रेचनं च। महौषधामृतामुष्टचन्दनुशीरधान्यकैः क्वाथं, शर्करामधुसंयुक्तं, तृतीयकज्वरं जयति। सप्त रक्ता अपामार्गमूलसूत्राणि प्रातः कटीदेशे बद्ध्वा तृतीयकज्वरं नाशयति। गङ्गायाः उत्तरतीरे बालव्रती मृतः चेत्, तस्मै तिलोदकं दत्त्वा द्व्यहिकज्वरं विमोचयेत्। गुडूच्यादिविपलावासकमृद्वीकाबलासिद्धतैलं ज्वरनाशनं। धात्रीशिवाकणावह्निक्वाथः सर्वज्वरनाशनः। अथ ज्वरातिसारहरं औषधं प्रवक्ष्यामि। पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरउत्पलधान्यकपाठेन्द्रयवभूनिम्बमुष्टपर्पटकैः सम्यक्सिद्धं क्वाथं, महौषधैः संयुतं, तीव्रातिसारज्वरे हितम्। नागरातिविषामुष्टभूनिम्बामृतवत्सकैः क्वाथः सर्वज्वरनाशनः, सर्वातिसारनाशनं च। एवं भगवतः धन्वन्तरेः अमृतोपमाः औषधगुणाः, ज्वरातिसारादीनां चोपशमनस्य उपायाः, श्रद्धया श्रोतव्या, यथाशास्त्रं च आचरितव्या।