गरुडपुराणम्

भगवत्स्वरूपे गुणाः, मणिगुच्छाः सूत्रे यथा, परमसूक्ष्माः परममहतः च, प्रभोः सत्तायां सन्ति। तं परमेश्वरं वाचः, जपाः, उपनिषत्सु निरूप्यन्ति। स एव पुराणेषु आदिपुरुषः संज्ञायते, द्विजेषु च ब्रह्मेत्यपि कथ्यते। यस्मिन्सर्वे लोकाः सलिलेषु विहगाः इव प्रकाशन्ते। तं देवा यक्षा राक्षसाः नागाश्च उपासते। चन्द्रसूर्यौ तस्य नेत्रे, तं देवमहम् चिन्तयामि। यस्य वायुः प्राणः, तं देवमहम् चिन्तयामि। यस्य उदरे चत्वारः सागराः, तं देवमहम् चिन्तयामि। अनाद्यादिकारणं जगतः, तं देवमहम् चिन्तयामि। यस्य मुखात् वह्निः जातः, तं देवमहम् चिन्तयामि। यस्य शीर्ष्णः स्वर्गः उत्पन्नः, तं देवमहम् चिन्तयामि। यस्मात् वंशः परम्परा च प्रवृत्ते, तं देवमहम् चिन्तयामि। एवं पुराकाले रुद्रः श्वेतद्वीपवासिनं संबोधितवान्। अस्माकं मध्ये रुद्रः परमेश्वरं पप्रच्छ। यथा व्यासः मां पृष्टवान्, तथा भगवाँश्च भवः अपि पप्रच्छ। स रुद्रः हरिं प्रार्थयामास—"भगवन् हरि! देवदेव, ब्रूहि, कः देवेषु देवः, कः ईश्वरः? केन पुण्येन, केन नियमेन, केन वा धर्म्येन पूजनेन सः प्राप्यते? कस्मात् देवात् जगत् जातम्? कः जगतः धारकः? सृष्टिः संहारः वंशः मन्वन्तराणि च कथं सन्ति? एतत् सर्वं ब्रूहि, यच्चान्यदस्ति तत् अपि।" ततः हरिः अष्टादशविद्याः रुद्राय प्रोवाच। हरिः उवाच—"नूनं अहमेव देवेषु देवः, सर्वलोकाधिपतिः च। हे रुद्र! यदा मया पूज्ये, तदा परं पदं ददामि। अहमेव जगतः बीजं, अहमेव सृष्टिकर्ता। मत्संभावनाद् मत्स्याद्यवतारैः अहं जगत् रक्षामि। अहमेव स्वर्गादीनां स्रष्टा, स्वर्गादिकं च अहमेव। अहमेव ज्ञाता, श्रोता, चिन्ता, वक्ता, वक्तव्यं च। अहमेव ध्यानं, पूजनं, यन्त्राणि च। हे शम्भो! अहमेव सर्वविद्या, हे शिव! अहमेव ब्रह्मणः सारः। अहमेव प्रत्यक्षं धर्माचरणं, धर्मः, स एव वैष्णवः पन्थाः। हे रुद्र! अहमेव संयमः, नियमः, व्रतानि च। पूर्वं गरुडः पक्षिराजः पृथिव्यां तपसा मां उपास्त। मम माता विनता, हे हरि, सर्पैः दासी कृतासीत्। अहं तां दास्यत् मुक्त्वा यथा तव वाहनत्वं प्राप्तवान्। यथा अहं पुराणसंहितानां कर्ता, तथा त्वमपि आचर—इति विष्णुर्वचः। त्वं अपि मातरं विनतां सर्पदास्यत् विमोक्ष्यसि। त्वं बलवान् वाहनः विषविनाशकः च भविष्यसि। यद्रूपं मम निर्दिष्टं, तत् रूपं तवापि प्रकटिष्यते। यथा अहं देवभाग्यश्रीः प्रसिद्धः, तथा त्वमपि, हे विनतासुत, पूज्यः भविष्यसि। यथा अहं स्तुत्यः, तथा त्वमपि गरुडरूपेण स्तुत्यः।