गरुडपुराणम्

ततः शुद्धां सीतां गृह्य रामः पुष्पकविमानेन वानरैः सह शोभनां अयोध्यां पुनरागच्छत्। तत्र स्वजनवत् प्रजाः पालयन् राज्यं चकार, दशाश्वमेधयज्ञान् अकरोत्, गयाे च पिण्डदानं ददौ। राघवः पितृकार्याणि सम्पाद्य, दानानि दत्वा, कुशं च लवञ्च पुत्रौ दृष्ट्वा तौ राज्येऽभिषेचयत्। रामोऽयं एकादशसहस्रवर्षाणि राज्यं कृत्वा बभूव। शत्रुघ्नश्च लवनं निशाचरं च शैलूषं हत्वा वीर्यं प्रदर्शयामास। सः अगस्त्यादीन् ऋषीन् प्रणम्य, राक्षसानां उत्पत्तिं श्रुत्वा, कृतार्थः सन्, अयोध्यावासिभिः सह स्वर्गं जगाम। ततः ब्रह्मा उवाच—अहं ह्यधुना हरिवंशं कृष्णस्य परमं माहात्म्यं वक्ष्यामि। वसुदेवदेवक्योः वसुदेवबलाभिधानः सुतः जातः। धर्मसंरक्षणाय चाधर्मविनाशाय कृष्णः पूतनायाः स्तनं गाढं पिबित्वा तां नाशयामास। सः शकटं प्रावर्तयत्, यमलार्जुनद्वयं भञ्जयामास, कालियं नागं दमयामास, धेनुकं च निपातितवान्। गोवर्धनगिरिं धारयित्वा, इन्द्रेण पूजितः, हरिः पृथिव्याः भारहरणं कृत्वा स्वव्रतं पूर्णम् अकरोत्। अर्जुनादीनां रक्षार्थं अरिष्टादीन् दानवान् निहत्य, केशिं च हत्वा, गोपालकान् तुष्टवान्। चाणूरं मुष्टिकं कंसं च रंगे निहत्य, हरिः रुक्मिणीसत्यभामाद्यष्टमहिषीः प्राप। षोडशसहस्राण्यन्याः स्त्रियः तस्य महात्मनः आसन्; तासां पुत्रपौत्रादयः शतसहस्रशः अभवन्। रुक्मिण्याः पुत्रः प्रद्युम्नः शम्बरं हत्वा, तस्य पुत्रः अनिरुद्धः, उषाबाणसुता पतिः अभवत्। तदा हरिचन्द्रचूडयोः मध्ये महायुद्धं जातम्, यत्र बाणस्य सहस्रबाहून् छित्त्वा द्वौ केवलं शेषितौ। नरकं हत्वा, पारिजातवृक्षं नीत्वा, बलरामशिशुपालद्विविदवानरान् अपि निहन्ति स्म। अनिरुद्धात् वज्रः जातः, सः हरीणः प्रयाणे पश्चात् राजा अभवत्; सः सन्दीपनिं तं च पुत्रं गुरुं कृत्वा, मथुरायां उग्रसेनं देवतानां रक्षकम् अकरोत्। पुनः ब्रह्मा उवाच—भरताख्यं पृथिव्याः भारहरणं वक्ष्यामि; कृष्णः पाण्डवप्रमुखाणां कृते युद्धं कृत्वा तद् अकरोत्। विष्णुनाभेरब्जात् ब्रह्मा, तस्मात् अत्रिः सुतः, सोमात् बुधः, बुधात् इलायां पुरूरवाः जातः। तस्मात् आयुः, ततः ययातिः, भरतः, कुरुः; कुरुवंशे शान्तनुः, तस्य गङ्गायां पुत्रः अभवत्। स एव भीष्मः सर्वगुणैः सम्पन्नः ब्रह्मवैवर्ते विश्रुतः। शान्तनुसत्यवत्योः द्वौ पुत्रौ जातौ; गन्धर्वेण चित्राङ्गदः हतः, अपरः विचित्रवीर्यः काश्याः कन्यायाः पतिः अभवत्। विचित्रवीर्ये मृते, व्यासात् नियोगेन पुत्राः अभवन्। अम्बिकायाम् धृतराष्ट्रः, अम्बालिकायां पाण्डुः, दासीपुत्रो विदुरः; गान्धार्यां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः। दुर्योधनमुख्याः शतं महाबलिनः; पाण्डोः कुन्तिमद्र्योरपि पञ्च पुत्राः। युधिष्ठिरो भीमसेनोऽर्जुनो नकुलः सहदेवश्च—एते पञ्च महाबलाः। कुरुपाण्डवयोः वैरं दैवयोगात् अभवत्; पाण्डवाः दुर्योधनस्य दुश्चरितेन क्लिश्यमानाः। ते महात्मानः लाक्षागृहदाहे विशुद्धचित्ताः अपलायन्त। ततः एकचक्रायां ब्राह्मणगृहम् प्रविश्य, बकासुरं हत्वा, निवसन्ति स्म। अनन्तरं पाञ्चालदेशे, पाण्डवाः स्वयंवरे द्रौपदीं वीर्यशुल्कां विजित्य प्राप्नुवन्। द्रोणभीष्मसंमत्या धृतराष्ट्रेण तैः सन्धिः कृतः; ततः इन्द्रप्रस्थे अर्धराज्यं प्राप्नुवन्। सभां स्थाप्य, व्रतानुष्ठानपूर्वकं राजसूयमकरोत्; अर्जुनः द्वारकायां कृष्णानुज्ञया सुभद्रां प्रियतमां प्राप, या वसुदेवभगिनी आसीत्। तेन दिव्यं नन्दिघोषरथं, त्रैलोक्यप्रसिद्धं गाण्डीवधनुः, अक्षय्यतूणीं, अजेयकवचं च लब्धम्। तेन धनुषा वीर्यवान् पाण्डवः अर्जुनः कृष्णेन सह जातवेदसे महद् दक्षिणां दत्तवान्। दिशः सर्वाः जित्वा, राज्ञां रत्नानि आदाय, धर्मज्ञाय ज्येष्ठभ्रात्रे युधिष्ठिराय प्रीत्या दत्तवान्। धर्मात्मा युधिष्ठिरः भ्रातृभिः परिवृतः, दुर्योधनकर्णदुःशासनशकुनिसंयुक्तेन द्यूतेन पापेन जितः। ततः द्वादशवर्षाणि द्रौपद्याः, धौम्यस्य, तापसगणैः सहिताः महान् तपः कृतवन्तः। ततः विराटपुरं गत्वा, वेशवेषे स्थित्वा, एकवर्षं गवां गोष्ठे सेवां कृतवन्तः। अनन्तरं स्वराज्यं प्रत्यागत्य, दुर्योधनं नृपं विनयपूर्वकं पञ्च ग्रामान् अर्धराज्यस्य स्थाने याचितवन्तः। न लब्ध्वा, कुरुक्षेत्रे महायुद्धं कृतवन्तः, सप्तैव दिव्यभिः सेनाभिः सहिताः। दुर्योधनादयः एकादश सेनाभिः, सुरासुरयुद्धवत्, घोरं संग्रामं कृतवन्तः। एवं श्रीरामकृष्णपाण्डवानां चरितं पुण्यं, धर्मसंरक्षणाय, पापविनाशाय, पृथिव्याः भारहरणाय च प्रवृत्तमिति।