गरुडपुराणम्

अयुतायोः पुत्रः आसीद् अक्रोधनः। अक्रोधनात् अतिथिः, अतिथेः ऋक्षः अभवत्। ऋक्षस्य पुत्रः भीमसेनः, तस्मात् दिलीपः, दिलीपात् प्रतीपः, प्रतीपात् देवापिः अभवत्। शान्तनुः, बाह्लीकः, अपरः च इति त्रयः भ्रातरः राजानः आसन्। बाह्लीकात् सोमदत्तः, तस्मात् भू‍रिः भू‍रिश्रवाः च। शान्तनोरपि शलः पुत्रः, गङ्गायाः महात्मा धर्मज्ञः भीष्मः च अभवत्। सत्यवत्याः तु शान्तनोरपि चित्राङ्गदः विचित्रवीर्यः च जातौ। विचित्रवीर्यस्य भार्ये अम्बिका अम्बालिका च आस्ताम्। ताभ्यां धर्मात्मा धृतराष्ट्रः पाण्डुः च उत्पन्नौ, दासीपुत्रः च विदुरः। व्यासः गान्धार्यां धृतराष्ट्रं जनयामास, तस्य शतं पुत्रान्, तेषां प्रथमः दुर्योधनः। पाण्डोः तु पञ्च पुत्राः अभवन्। द्रौपद्याः पञ्च पुत्राः प्रतिबन्ध्यः, श्रुतसोमः, श्रुतकीर्तिः, शतानिकः, श्रुतकर्मा च, पाण्डवानां प्रत्येकात् एकः एकः जातः। यौधेयः, हिडिम्बायाः, कौष्याः, सुभद्रिकायाः, विजयायाः, रेणुमत्याः च पञ्चानां भ्रातॄणां पुत्राः अभवन्। देवकः, घः, उत्कचः, सर्वव्यापी अभिमन्युः, सुहोत्रः, निरमित्रः, अभिमन्योरपि परीक्षित् अभवत्। परीक्षितः पुत्रः जनमेजयः, तस्मात् परे राजानः शृणु। शतानीकः, अश्वमेधदत्तः, अधिसोमकः, कृष्णः, अनिरुद्धः, उष्णः, चित्ररथः च अभवन्। शुचिद्रथः, वृष्णिमान्, सुपेणः, सुनीथकः, नृचक्षुः, मुखाबाणः, मेधावी, नृपञ्जयः च तत्रासन्। पारिप्लवः, मेधावी, नृपञ्जयः, बृहद्रथः, हरिस्तिग्मन्, शतानीकः, सुदानकः च तदनन्तरम्। उदानः, अह्निनरः, दण्डपाणिः, निमित्तकः, क्षेमकः, ततो शूद्रः, तस्य पुत्रः पूर्वपिता च अभवन्। बृहद्बलाः, तदनु इक्ष्वाकुवंशे जाताः राजानः, बृहद्बलस्योत्तरं उरुक्षयः, ततः वत्सव्यूहः, ततोऽन्ये। वत्सव्यूहात् सूर्यः, तस्य पुत्रः सहदेवः, बृहदश्वः, भानुरथः, प्रतीच्यः, प्रतीतकः, मनुदेवः, सुनक्षत्रः, किन्नरः, अन्तरिक्षकः च। सुपर्णः, कृतजित्, धर्मात्मा बृहद्भ्राजः, कृतञ्जयः, धनञ्जयः, संजयः, शाक्यः च अभवन्। शुद्धोदनः, बाहुलः, सेनजित्, क्षुद्रकः, सुमित्रः, कुङ्कवः, सुमित्रात् मगधाः प्रसिद्धाः। जरासन्धः, सहदेवः, सोमापिः, श्रुतश्रवाः, अयुतायुः, निरमित्रः, सुक्षत्रः, बहुकर्मकः च अभवन्। श्रुतञ्जयः, सेनजित्, भू‍रिः, शुचिः, क्षेम्यः, सुव्रतः, धर्मः, श्मश्रुलः, दृढसेनकः च। सुमतिः, सुबलः, नीतिः, सत्यजित्, विश्वजित्, इषुञ्जयः — एते बर्हद्रथाः राजानः स्मृताः। तेषां पश्चात् अधर्मिष्ठाः शूद्रजातीयाः राजानः भविष्यन्ति। ततः भगवाँस्स्वयं नारायणः, स्वर्गाद्युत्पत्तिस्थानम्, अवतरीष्यति। त्रिविधः संहारः — नैमित्तिकः, प्राकृतः, आत्मसंहारश्च। पृथिवी आप्सु, आपः अग्नौ, अग्निः वायौ लीयते। वायुः व्योमनि, व्योम अहङ्कारः, अहङ्कारः बुद्धौ, बुद्धिः चित्ते, चित्तं प्राणे, प्राणः अव्यक्ते, अव्यक्तं परमात्मनि लीयते। आत्मैव परः प्रभुः, विष्णुः, एको नारायणः पुरुषः। सर्वं जगत् स्वर्गादिकं विनश्वरं, स तु अविनाशी परः। अतः राजादयः अपि नश्यन्ति, तस्मात् पापं परित्यज्य धर्मे स्थित्वा हरिं प्राप्यते। ब्रह्मा उवाच— हरिः स्वयम् अवतीर्य मनून् चान्यान् च रक्षति, दैत्याचारविनाशाय वेदधर्मपरिपालनाय च। मत्स्याद्याकारं कृत्वा अजः अवतीर्य, मत्स्यरूपेण हयग्रीवं दानवं, अश्वेषु कंटकं, हत्वा वेदान् पुनः आनयामास। केशवः वेदान् पुनः आनयित्वा मनून् च रक्षितवान्। कूर्मरूपेण मन्दरगिरिं धारयामास। क्षीरसागरमन्थने धन्वन्तरिः अमृतकलशं गृहीत्वा प्रादुरासीत्। सुष्रुताय अष्टाङ्गायुर् वेदं उपदिश्य, हरिः मोहिनीरूपेण देवेषु अमृतं दत्तवान्। ततः वराहरूपेण हिरण्याक्षं हत्वा पृथिवीं उद्धृत्य देवताः रक्षितवान्। ततः नरसिंहरूपेण हिरण्यकशिपुं दैत्यशत्रुं हत्वा वेदान् धर्मं च रक्षित्वा दैत्यान् विनाशयामास। ततः परशुरामः जमदग्निसुतः, लोकनाथः, एकविंशतिः कृत्याः क्षत्रियान् क्षितिं चकार। कर्तवीर्यं च युद्धे हत्वा कश्यपाय पृथिवीं दत्वा महेन्द्रपर्वते वासं कृतवान्। ततः रामः दुष्टनाशकः चतुर्विधरूपेण प्रादुर्भूतः, दशरथस्य पुत्रः रामः, भ्राता भरतः, लक्ष्मणः, शत्रुघ्नः, पत्नी जानकी च। रामः पितुः वचनपालनाय मातॄणां हिताय कर्म अकरोत्। सः श्रृङ्गवेरपुरं, चित्रकूटं, दण्डकारण्यं च गतवान्। तत्र शूर्पणखायाः नासिकां छित्वा खरदूषणौ च हत्वा। रजनिचरं सीताहरणकृतं रावणं लङ्कायां भ्रातरं च हत्वा विभीषणं स्थापयामास। राक्षसाधिपतौ विभीषणे स्थापिते, सुग्रीवहनूमद्भ्यां सहितः, पत्न्या सीतया सह, पुष्पकविमाने आरूढः रामः स्वगृहं प्रतस्थे।