गरुडपुराणम्

सर्वे ऋषयः, दक्षः, नारदः च, भगवतः उपदेशस्य प्राप्तिं कथं प्राप्तवन्तः इति पृष्टम्। अहं, नारदः, दक्षः, भृगुः अन्ये च, तं भगवन्तं नमस्कृत्य, गरुडपुराणस्य सारं रुद्राय च भगवतः उपदेशं प्राप्तवन्तः। भगवतः हरिः पूर्वं रुद्रं देवैः सह कथं उपदिष्टवान् इति अपि पृष्टम्। ततः अहं इन्द्रेण अन्यैः देवैः सह कैलासशिखरं गतवान्। भगवतः शङ्करं ध्यानयामि वा इति पृष्ट्वा, नमस्कृत्य, सर्वे देवाः तस्य परमसारस्य श्रवणं इच्छन्तः रुद्रः अपि उक्तवान्। विष्णोः उपासनेन, हे पितामह, अहं व्रतानि नियमांश्च आचरामि। जयन्तं पद्मनाभं हरिं देहातीतं विष्णुं, सर्वात्मना अहं तं भगवन्तं आत्मानं इव चिन्तयामि। सर्वगुणाः सृष्टिपतौ सूत्रे मणिगणाः इव विद्यन्ते—सर्वातिसूक्ष्माः, सर्वातिश्रेष्ठाः। यं शब्दाः, जपाः, उपनिषत्-ग्रन्थाः घोषयन्ति, सः पुराणेषु आदिपुरुषः, द्विजेषु ब्रह्मा इति कथ्यते। यस्मिन् सर्वे लोका जलपर्यन्ते पक्षिणः इव दीप्तिमन्तः सन्ति। देवाः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाः तं पूजयन्ति। चन्द्रसूर्यौ तस्य नेत्रे; तं भगवन्तं चिन्तयामि। तस्य श्वासः वायुः; तं चिन्तयामि। तस्य उदरे चत्वारः समुद्राः; तं चिन्तयामि। अनादिः जगतः कारणम्; तं चिन्तयामि। तस्य मुखात् अग्निः उत्पन्नः; तं चिन्तयामि। तस्य शिरसः स्वर्गः उत्पन्नः; तं चिन्तयामि। यस्मात् वंशः परम्परा च प्रवर्तते; तं चिन्तयामि। एवं रुद्रः श्वेतद्वीपवासीं भगवन्तं पुरा सम्बोधितवान्। अस्माकं मध्ये रुद्रः परमेश्वरं सम्बोधितवान्। व्यासः यथा माम् पृष्टवान्, तथा शुभः भवः अपि पृष्टवान्—"हे हरि, देवाधिदेव! को देवः देवतानां, को नियन्ता? केन गुणेन, केन नियमेन, केन धर्माराधनेन? कस्य देवस्य जगत् उत्पन्नम्, कः जगत् धारयति? सृष्टिः, प्रलयः, वंशः, मनवः च—हे हरि, एतत् सर्वं वद, यद्यपि अन्यदस्ति।" ततः अष्टादश विद्याशाखाः हरिः रुद्राय उपदिष्टवान्। हरिः रुद्रं प्राह—"अहं देवतानां देवः, सर्वलोकानां सर्वेशः च। हे रुद्र, यदा मम पूजा क्रियते, तदा परमं पदं ददामि। अहं जगतः बीजम्; शिव, अहं जगत् स्रष्टा। मत्संसारः मत्स्याद्यवतारैः जगत् रक्षितम्। अहं स्वर्गादीनां स्रष्टा; अहं एव स्वर्गादयः। अहं ज्ञाता, श्रोता, चिन्ता, वक्ता, वक्तव्यं च। अहं ध्यानम्, पूजनम्, यन्त्राणि च। हे शम्भो, अहं सर्वविद्या; हे शिव, अहं ब्रह्मणः सारः। अहं प्रत्यक्षं धर्माचरणम्; अहं धर्मः, सत्यं वैष्णवः मार्गः।" एवं भगवतः उपदेशः सर्वेभ्यः ऋषिभ्यः, रुद्राय च, भगवता स्वयमेव प्रदत्तः।