गरुडपुराणम्

शृणुत, राजर्षिणां पुण्यश्लोकानां वंशक्रमस्य दिव्यां कथाम्। दिवोदासात् महात्मनः पुत्रः मित्रायुः अभवत्, तस्मात् च्यवनः, च्यवनात् सुदासः, सुदासस्य पुत्रः सौदासः। सौदासस्य पुत्रः सहदेवः, सहदेवात् सोमकः, सोमकस्य पुत्रः जन्तुः, अन्यः च महातेजाः पुत्रः पृषतः। पृषतस्य पुत्रः द्रुपदः, द्रुपदात् धृष्टद्युम्नः, धृष्टद्युम्नात् धृष्टकेतुः, अजयमीड्हात् ऋक्षः अभवत्। ऋक्षात् संवरणः, संवरणात् कुरुः, कुरोः पुत्राः सुघनुः, पीक्षिः, जह्नुश्च। सुघनोरपि पुत्रः सुहोत्रः, सुहोत्रात् च्यवनः, च्यवनात् कृतकः, कृतकात् उपरिचर वसुः। उपरिचर वसोरपि पुत्राः बृहद्रथः, प्रत्यग्रः, सत्यादयः च सञ्जाताः। बृहद्रथस्य पुत्रः कुशाग्रः, कुशाग्रात् ऋषभः, ऋषभात् पुष्पवान्, पुष्पवतः सत्यहितः नृपतिः। सत्यहितस्य पुत्रः सुधन्वा, सुधन्वनः पुत्रः जह्नुश्च अभवत्। बृहद्रथात् जरासन्धः, तस्य पुत्रः सहदेवः, सहदेवस्य पुत्रः सोमापिः, सोमापेः पुत्रः श्रुतवान्। भीमसेनात् उग्रसेनाच्च श्रुतसेनः, अपराजितः, जनमेजयश्च सञ्जाताः; जह्नोः सुरथः अभवत्। विदूरथस्य पुत्रः सुरथः, सुरथस्य सर्वभौमः, विदूरथस्य जयसेनः, सर्वभौमस्य पुत्रः अवधीतः। अवधीतस्य पुत्रः अयुतायुः, अयुतायोः पुत्रः अक्रोधनः, अक्रोधनात् अतिथिः, अतिथेः ऋक्षः। ऋक्षस्य पुत्रः भीमसेनः, भीमसेनात् दिलीपः, दिलीपात् प्रतीपः, प्रतीपात् देवापिः। शन्तनुः, बाह्लीकः, अन्यश्च त्रयः भ्रातरः राजर्षयः; बाह्लीकस्य पुत्रः सोमदत्तः, तस्मात् भूः, भूरिश्रवाः च। शन्तनोः पुत्रः शलः, तस्यैव धर्मज्ञः भीष्मः गङ्गायाः सुतः; सत्यवत्याः च शन्तनोरपि चित्राङ्गदः, विचित्रवीर्यः च। विचित्रवीर्यस्य भार्ये अम्बिका अम्बालिके च, ताभ्यां धृतराष्ट्रः पाण्डुश्च जातौ, दासीपुत्रः च विदुरः। व्यासः गान्धार्यां धृतराष्ट्रं जनयामास, तस्य शतपुत्राः, दुर्योधनः अग्रजः; पाण्डोः पञ्च पुत्राः अभवन्। पाण्डवानां प्रत्येकस्य द्रौपद्याः पुत्राः पञ्च—प्रतिबन्ध्यः, श्रुतसोमः, श्रुतकीर्तिः, शतानिकः, श्रुतकर्मा। यौधेया, हिडिम्बा, कौशी, सुभद्रिका, विजयाः, रेणुमती—एषां पञ्चानां भ्रातॄणां मातरः। देवकः, घाः, उत्कचः, सर्वगतः अभिमन्युः, सुहोत्रः, निरमित्रः, अभिमन्येः पुत्रः परीक्षित्। परीक्षितः पुत्रः जनमेजयः, तस्मात् परे राजानः भविष्यन्ति। हरिः उवाच—शतानिकः, अश्वमेधदत्तः, अधिसोमकः, कृष्णः, अनिरुद्धः, उष्णः, चित्ररथः, शुचिद्रथः, वृष्णिमान्, सुपेणः, सुनीथकः, नृचक्षुः, मुखाबाणः, मेधावी, नृपञ्जयः—एते राजानः अभवन्। पारिप्लवः, मेधावी, नृपञ्जयः, बृहद्रथः, हरिस्तिग्मः, शतानिकः, सुदानकः च। उदानः, अह्निनरः, दण्डपाणिः, निमित्तकः, ततो क्षेमकः, अनन्तरं शूद्रः, तस्य पुत्रः पूर्वपिता। बृहद्बलाः, इक्ष्वाकुवंशे जाताः राजानः च कीर्त्यन्ते; बृहद्बलस्य अनन्तरं उरुक्षयः, ततः वत्सव्यूहः, ततोऽन्ये। वत्सव्यूहात् सूर्यः, तस्य पुत्रः सहदेवः, बृहदश्वः, भानुरथः, प्रतीच्यः, प्रतीतकः, मनुदेवः, सुनक्षत्रः, किन्नरः, अन्तरिक्षकः। सुपर्णः, कृतजित्, धर्मात्मा बृहद्भ्राजः, कृतञ्जयः, धनञ्जयः, संजयः, शाक्यश्च। शुद्धोदनः, बाहुलः, सेनजित्, क्षुद्रकः, सुमित्रः, कुडवः, सुमित्रात् मगधाः प्रसिद्धाः। मगधेषु—जरासन्धः, सहदेवः, सोमापिः, श्रुतश्रवाः, अयुतायुः, निरमित्रः, सुक्षत्रः, बहुकर्मकः। श्रुतञ्जयः, सेनजित्, भूः, शुचिः, क्षेम्यः, सुव्रतः, धर्मः, श्मश्रुलः, दृढसेनकः। सुमतिः, सुभलः, नीतः, सत्यजित्, विश्वजित्, इषुञ्जयः—एते बर्हद्रथाः राजानः स्मृताः। तेषां अनन्तरं, अन्ये राजानः अदर्मिष्ठाः शूद्रकुलोत्पन्नाः भविष्यन्ति, ततः भगवान् अनन्तश्रीः नारायणः स्वयं स्वर्गाद्युपादानभूतः, अवतीर्य भवति। कदाचित्, तत्तत्त्वं, प्रलयश्च त्रिविधः; पृथिवी आप्सु लीयते, आपः अग्नौ, अग्निः वायौ। वायुः आकाशे, आकाशः अहंकारे, अहंकारः बुद्धौ, बुद्धिः मनसि, मनः प्राणे, प्राणः अव्यक्ते, अव्यक्तं परे आत्मनि लीयते। स आत्मा परमेश्वरः विष्णुः, एकः नारायणः पुरुषः; सर्वे लोकाः स्वर्गादयः नश्वराः, स तु अव्ययः परमः। एवं राजानां च अन्येषां च विनाशं दृष्ट्वा, पापं त्यक्त्वा धर्मे स्थित्वा, पापस्य परित्यागेन, धर्मनिष्ठया, हरिं प्राप्नोति। ब्रह्मा उवाच—स्वयं हरिः अवतीर्य, मनून् च अन्यांश्च रक्षितवान्, दैत्याचारस्य विनाशाय, वैदिकधर्मस्य रक्षाय च। मत्स्यादिरूपेण अजः भगवाञ् अवतीर्य, मत्स्यरूपेण हयग्रीव नाम दानवं, अश्वमध्ये कंटकं, हत्वा वेदान् पुनः आनयामास। केशवः वेदान् पुनः प्राप्तवान्, मनून् च अन्यांश्च रक्षितवान्; कूर्मरूपेण, स मन्दराचलम् उद्धृत्य, तेषां हिताय स्थितवान्। क्षीरसागरमन्थने, भगवतः धन्वन्तरिः अमृतकुम्भं वहन्, साक्षात् प्रादुर्भूतः। एवं पुण्यश्रवणं वंशचरितं, भगवतोऽवतारकथां च शृणुयात्, धर्मे स्थित्वा मोक्षमार्गं प्राप्नुयात्।