गरुडपुराणम्

पाञ्चरात्रविदां श्रेष्ठाः स्वयमेव नैवेद्यं भजन्ते स्म। एवं वर्षान्ते विशेषभक्त्या पूजनं कर्तव्यम्। ततः भक्तः भगवन्तम् अच्युतं प्रार्थयन् उवाच—"नमस्ते, नमस्ते अच्युत! मम पापानि विनश्यन्तु, पुण्यम् अनवरतं वर्धताम्, धनं श्रीश्च न कदापि क्षीयेत, कुलं च मम अनवच्छिन्नं भूयात्। यथा त्वं परात्परः ब्रह्मस्वरूपः, तथा त्वं अपरिमितः पापनाशनः सदा मम अभिलषितान् कामान् पूरय। अच्युत! अनन्त! गोविन्द! दयां कुरु—यद् यद् अभिलषितं तत् अव्यग्रं वरं मे प्रयच्छ।" यः पुरुषः सप्तवर्षाणि एकादश्यष्टम्यां चतुर्दश्यां च उपवासं कुर्वन् नियमं पालयति, स दीर्घायुः, श्रीमान्, परमां गतिं च प्राप्नोति। सप्तमे दिवसे विष्णुं, दुर्गां, शम्भुं, सूर्यं च क्रमशः पूजयेत्; स तेषां लोकान्, सर्वान् शुद्धान् कामांश्च, शुद्धिं च प्राप्नोति। सर्वदेवताभिः एकचित्तेन भक्त्या, रात्रौ उपवासेन, याचिताहारं वा शाकाद्यैः वा पूजनं कुर्वन् पुण्यभाग् भवति। यः सर्वेषु तिथिषु एतान् उपवासान् आचरति, स भोगं च मोक्षं च प्राप्नोति। प्रतिपदि कुबेरं वह्निं च अश्विनौ च पूजयेत्। द्वितीयायां लक्ष्मीं यमं च, पञ्चम्यां पार्वतीं श्रीं च, षष्ठ्यां नागान्, सप्तम्यां कार्त्तिकेयं सूर्यं च धनदायकौ पूजयेत्। दुर्गाष्टम्यां दुर्गां मातृगणांश्च, नवम्यां तक्षकं, दशम्यां इन्द्रं, एकादश्यां कुबेरं महर्षींश्च पूजयेत्। द्वादश्यां हरिं, त्रयोदश्यां कामं महेश्वरं च, चतुर्दश्यां पञ्चदश्यां च ब्रह्माणं पितॄंश्च पूजयेत्। एवं व्रतानां समापनं सम्प्राप्तम्। श्रीहरिः उवाच—"राजवंशानां वंशक्रमं इतिहासांश्च वक्ष्यामि। विष्णोः नाभिकमलात् ब्रह्मा जातः, तस्य अङ्गुष्ठात् दक्षः। तस्मात् पितरः, तेषां पुत्रः विवस्वान्। विवस्वतः पुत्रात् मनुः, तस्मात् इक्ष्वाकुः, शर्यातिः, नृगः, धृष्टः, प्रशध्रश्च। नरिष्यन्तः, नाभागः, दृष्टः, शशकश्च अभवन्। मनोः कन्या इला नाम्ना, तस्याः सुतः सुद्युम्नः। बुधात् च इलायाम् उदपद्यत पुरूरवाः रुद्रस्य पुत्रः। सुद्युम्नात् त्रयः पुत्राः—उत्कलः, विनता, गयश्च। गोवधात् अभृश्रद्धः, मनोः पुत्रः पृषध्रः। करूषात् कारूषा नाम क्षत्रियाः अभवन्। दृष्टस्य पुत्रः नाभागः वैश्यः अभवत्, तस्य पुत्रः भलन्दनः, तस्मात् वत्सप्रीतिः। ततो पांशुः, ततः खनित्रः, ततः भूपः, तस्मात् क्षुपः, तस्मात् विंशः, तस्य पुत्रः विविंशकः। विविंशात् खनीनेत्रः, तस्य पुत्रः विभूतिः, तस्मात् करन्धमः, तस्मात् अविक्षितः। अविक्षितात् मरुत्तः, तस्मात् नरिष्यन्तः, तस्मात् तमः, तस्मात् राजवर्धनः। राजवर्धनात् सुधृतिः, तस्मात् नरः, तस्मात् केवलः, तस्मात् धुन्धुमान्। धुन्धुमानतः वेगवान्, तस्मात् बुधः, तस्मात् तृणबिन्दुः, कन्या काञ्या च चैलविला च। अलम्बुसायाम् तृणबिन्दोः विषालः जातः, तस्मात् हेमचन्द्रः, तस्मात् चन्द्रकः। चन्द्रकात् धूम्राश्वः, तस्मात् सृञ्जयः, तस्मात् सञ्जयः, तस्य पुत्रः सहदेवः, तस्य पुत्रः कृष्णाश्वः। कृष्णाश्वात् सोमदत्तः, तस्मात् जनमेजयः, तस्य पुत्रः सुमन्तिः—एते वैशालीपतयः। शर्यातेरपि सुकन्या जाता या च्यवनस्य भार्या अभवत्। शार्यातेः अनन्तः, अनन्तात् रेवतः। रेवतात् रैवतः, रैवतस्य कन्या रेवती। धृष्टात् धार्ष्टकाः, तेषां देशः वैष्णवः। नाभागस्य पुत्रः नेष्ठः, तस्य पुत्रः अम्बरीषः, तस्मात् विरूपः, तस्मात् पृषदश्वः। तस्य पुत्रः रथीनरः, स वासुदेवभक्तः। इक्ष्वाकोः त्रयः पुत्राः—विकुक्षिः, निमिः, दण्डकः। विकुक्षिः इक्ष्वाकोः पुत्रः शशादः इति ख्यातः, यः शशकं भक्षयामास। शशादात् पुरञ्जयः, तस्य पुत्रः ककुत्स्थः। ककुत्स्थात् अनेना, तस्मात् पृथुः, तस्य पुत्रः विश्वरात्, तस्मात् आर्द्रः। आर्द्रात् युवनाश्वः, तस्मात् शावस्तः, तस्मात् बृहदश्वः, तस्य पुत्रः कुवलाश्वः। धुन्धुमारः ख्यातिमान् अभवत्, तस्मात् दृढाश्वः, तस्मात् चन्द्राश्वः, कपिलाश्वः, हर्यश्वश्च। हर्यश्वात् निकुम्भः, तस्मात् हिताश्वः, तस्मात् पूजाश्वः, तस्मात् युवनाश्वः। युवनाश्वात् मान्धातृ, तस्य बिन्दुमत्यां त्रयः पुत्राः—मुचुकुन्दः, अम्बरीषः, पुरुकुत्सश्च। पंचाशद् कन्याः अपि तस्य, याः सौभरिमुनेः भार्याः अभवन्। युवनाश्वात् अम्बरीषः हरितः, युवनाश्वात् अम्बरीषः अपि जातः। पुरुकुत्सात् नर्मदायाम् त्रसदस्युः पुत्रः, तस्मात् अनरण्यः, तस्मात् हर्यश्वः। तस्य पुत्रः वसुमानः, तस्मात् त्रिधन्वन्, तस्मात् त्रय्यारुणः, तस्मात् सत्यरथः। तस्य पुत्रः त्रिशङ्कुः, तस्मात् हरिश्चन्द्रः, तस्मात् रोहिताश्वः, तस्मात् हरितः। हरितस्य पुत्रः चञ्चुः, तस्मात् विजयः, तस्मात् रुरुकः, तस्मात् वृकः। एवं राजर्षीणां वंशपरम्परा भगवान् हरिः कथयति स्म, सर्वे च पुण्यशीलाः धर्मनिष्ठाश्च आसन्।