श्रीवत्सचिह्नितं, यं देवकी देवी वसुदेवात् अभ्यजजन, यः श्रीनिवासः, श्रीपतिः, हरिः, संसारस्य आधारः, तस्मै नमः। पृथिव्याः ब्रह्मणः च रक्षार्थं, ब्रह्मस्वरूपाय तस्मै पुनः पुनः नमः। तस्य नामानि जपित्वा, मोक्षार्थं पुनः प्रार्थयेत् — "रक्ष मां, देवेश, हे हरि, संसारसागरात्! रक्ष मां, पापनाशन, दुःखसागरात्, स्वामिन्!" "हे देवकीसुत, श्रीपतिः, हे हरि, संसारसागरात्! हे विष्णो, दुष्टानपि स्मरणमात्रेण पुनः पुनः रक्षसि।" "अहं देवातिरिक्तं दुष्टाचरितः, दुःखसागरात् रक्ष मां, कमलनयन! यज्ञज्ञानसिन्धौ निमग्नः अस्मि।" "रक्ष मां, देवाधिदेव, देवेश! त्वत्सम्मुखात् अन्यः रक्षकः नास्ति। मम जन्म वसुदेवसुत, गोब्राह्मणहिताय।" "लोकहितार्थं पुनः पुनः कृष्णाय, गोविन्दाय नमः। शान्तिः, शुभता, कीर्तिः, ऐश्वर्यं च भवतु।" ब्रह्मा उवाच — यः जनः अष्टमीदिने वर्षान्तपर्यन्तं अन्नत्यागं कृत्वा, गोदानं कुर्यात्, स इन्द्रपदं प्राप्नोति; एषः शुभभाग्यव्रतं। पौषमासस्य शुक्लपक्षे अष्टमी, सा महारुद्रः कथ्यते। मम तुष्ट्यर्थं, हे देवि, तस्य फलं सहस्रगुणितम्। यदा अष्टमी बुधवासरे युत्ते भवति, तदा तस्य व्रतस्य कथा च आचर्येत। तस्मिन दिने यः नियमं आचरति, तस्य धनं न क्षीयते। द्वयङ्गुलं त्यक्त्वा, अष्टमुष्टिकं तण्डुलं योजयेत्। मोक्षकामः जनः श्रद्धया आम्रपत्रे, कुशेन, भोजनं कुर्यात्। आम्लकलम्बिकया मिश्रितं, यत् फलं इच्छति, तत् लभ्यते। पंचोपचारैः जलस्थले बुधं पूज्य, यथाशक्ति कुम्भं तण्डुलेन दत्वा, बुधमन्त्रं 'बुं बुधाय स्वाहा' पद्मादिभिः जपेत्। कृष्णवर्णः धनुष्बाणधारी, पत्रमध्ये अङ्गेषु। बुधाष्टमीवृत्तान्तं पुण्यं, बुध्यमानैः श्रोतव्यम्। पाटलिपुत्रे वीरः नाम ब्राह्मणः आसीत्। तस्य पत्नी रम्भा, पुत्रः कौशिकः। तस्य कन्या विजयाय नाम्ना, गोपः वृशः। कौशिकः तं गृहीत्वा, ग्रीष्मे गङ्गां गतः, रमणीयं कृतवान्। वृशः गोपैः चौरैः क्रीडायां बलात् गृहीतः। गङ्गात् उत्थाय, वनं भ्रमन्, दुःखितः। विजयाय जलार्थं गता, भ्राता च तया सह गतः। पिपासितः, पद्मनालार्थं सरः प्राप्तः। तत्र दिव्यस्त्रीणां पूजादिकं दृष्ट्वा, विस्मितः अभवत्। ताः समीपं गत्वा, 'अहं भूक्तुम् इच्छामि, भ्राता च मम' इति उवाच। स्त्रियः ऊचुः — 'व्रतं कुरु, भोजनं दास्यामः।' ताः पतिसंपदर्थं बुधं पूजितवतीः। द्विपत्रं गृहीत्वा, यद् भोजनं दत्तं, तद् भुक्त्वा, स्त्रियः निर्गता; तौ धनं प्राप्य, धनं पीतवन्तौ। चौरैः दत्तं गृहीत्वा, रात्रौ गृहं प्रत्यागतः, दुःखितं वीरं नमस्कृत्य, सुखेन निद्रां कृतवान्। युवतीं कन्यां दृष्ट्वा, 'कस्य कन्यां ददामि?' इति चिन्तितवान्। दुःखात्, व्रतस्य फलं स्मृत्वा, 'यमाय ददामि' इति उक्तवान्। मातापितरौ स्वर्गं गतौ, कौशिकः राज्यार्थं व्रतं कृत्वा, अयोध्यायाः महाराज्यं दत्त्वा, भगिनीं यमाय दत्त्वा। यमः तां उवाच — 'मम नगरे गृहिणी भूत्वा वस।' यमः अन्यत्र गतः, सा द्वारं न उद्घाटितवती। निजां मातरं पाशेन बद्धां, बन्धनस्थां दृष्ट्वा। तदा, चिन्तिता, कौशिकेन उक्तं व्रतं, यद् मोक्षदं, ज्ञात्वा, तद् आचर्य, मुक्तिः प्राप्ता; अतः, तद् व्रतं आचर्येत्। व्रतस्य पुण्येन, सा स्वर्गं गत्वा, सुखेन तत्र वासं कृतवती। ब्रह्मा उवाच — यः जनः चैत्रमासस्य शुक्लाष्टम्यां पुनर्वसुनक्षत्रे अशोकस्य अष्टकलिकाः पिबति, तस्य दुःखं न भवति। "हे अशोक, हरप्रिय, वसन्ते जातः, दुःखार्तः तव सेवनं करोतिस्म; दुःखं सदा हर।" एवं अशोकाष्टमीव्रतं। ब्रह्मा पुनः उवाच — आश्वयुजमासस्य शुक्लनवम्यां उत्तराषाढायुत्ते, सा महा नवमी; स्नानं, दानं, आदि, अक्षयपुण्यं। शुद्धनवम्यां दुर्गां पूज्येत; एषः महाव्रतं, महाफलम्, शङ्करादिभिः आचरितम्। षष्ठ्यादारभ्य, न प्रश्नं कृत्वा, शत्रुविजयाय, कन्यां सदा भोज्यं, जपहोमसमेतम्। पूजा विधौ मन्त्रः — "हे दुर्गे, हे दुर्गे, हे रक्षिणि, स्वाहा।" नवदेवीः दीर्घाक्षरैः, नमः अन्ते पूज्यन्ते। षड्वाक्यैः — "नमः, स्वाहा, वषट्," इत्यादि, हृदयादारभ्य, कनिष्ठान्ते, शिवाय विधिं कुर्यात्। अष्टमीदिने नवकाष्ठगृहाणि वा एकं कुर्यात्; तत्र देवी स्थाप्यते, सुवर्णरजतादिना। शूले, खड्गे, पुस्तके, वसने, यन्त्रे, कपालशूलघण्टामणिदर्पणाङ्गुष्ठधनेन पूज्यते। ध्वजं, डमरुं, पाशं वामहस्ते; शूलं, मुद्गरं, त्रिशूलं, वज्रं, खड्गं, अंकुशं दक्षिणे। बाणचक्रदण्डैः दुर्गा शस्त्रैः शोभिता; शेषरूपाणि षोडशबाहूनि, काजलडमरुं विना। रुद्रचण्डा, प्रचण्डा, चण्डोग्रा, चण्डनायिका, चण्डा, चण्डवती, चण्डरूपा, अतिवीरा चण्डिका — एताः देवीः।