संसारस्य शुभारम्भे, यत्र यज्ञविधानं विधेयम्, तत्र सर्वप्रथमं मण्डलं सामान्यं स्थाप्यते। द्वारे सृष्टिकर्ता, व्यवस्था-कर्ता, गङ्गा, यमुनाः, महती नदी च सम्यक् स्थाप्यन्ते। द्वारस्थले श्रीदेवीं, दण्डं, तीव्रं वास्तुपुरुषं च पूजयेत्; मध्ये तु आधारशक्तिः, कूर्मः, अनन्तः च पूजनीयाः। पृथिवीं, धर्मं, ज्ञानं, वैराग्यं, ऐश्वर्यं च पूजनीयम्; अधर्मस्य चतुर्वर्गं, काण्डं, कमलं च पूजयेत्। बीजकोषं, सूत्रं, सत्त्वं, रजः, तमः गुणान्, सूर्यादि मण्डलानि, शुद्धशक्त्यादीनि च पूजयेत्। चतुर्दिशासु दुर्गां, गणान्, सरस्वतीं, क्षेत्रपालं च पूजयेत्। आसनं, प्रतिमां च पूजयित्वा, वासुदेवस्य बलं स्मरन्ति। अनिरुद्धं महात्मानं, नारायणं, हृदयाद्यङ्गानि, शङ्खादि आयुधानि च पूजयेत्। एकदा ब्रह्मा उवाच—माघमासे, शुक्लपक्षे, सूर्यराशिसंयुक्ते, भीमः एकादशीव्रतम् अचरत्। तस्य अद्भुतं व्रतं कृत्वा, पितृऋणात् विमुक्तः अभवत्; भीमद्वादशीति प्रसिद्धा, सर्वजनानां पुण्यवृद्धिकारी। नक्षत्रं विना अपि, ब्रह्महत्यादिपापं नाशयति; महान् पापं अपगच्छति, यथा दुष्टराजा राज्यं नाशयति। यथा दुष्टपुत्रः कुलं नाशयति, पापपत्नी पतिं, अधर्मः धर्मं, मिथ्यामन्त्री राजा च नाशयति। यथा अज्ञानं ज्ञानं, अशौचं शौचं, श्रद्धाविहीनता श्रद्धां, मिथ्या सत्यम् नाशयति। यथा शीतं ऊष्णेन, दारिद्र्यं धनसञ्चयेन, दानं घोषणया, तपः विस्मयेन नाशयति। यथा पुत्रः विद्यारहितः, गाः दूरस्थाः, शान्तिः क्रोधेन, धनं वृद्धिहीनता नाशयति। यथा ज्ञानं बुद्ध्या, फलम् वैराग्येन लभ्यते, एवं शुभा द्वादशी पापनाशिनी घोषिताः। ब्रह्महत्यादि, सुरापानं, स्तेयं, गुरुपत्नीगमनं च—त्रिपुष्करव्रतेन अपि न नश्यन्ति। नैमिष, कुरुक्षेत्र, प्रभासक्षेत्रे, कालिन्दी, यमुनायां, गङ्गायां, सरस्वत्यां वा तानि पापानि न नश्यन्ति। सर्वतीर्थानि एकादशीसमाः न, दानं, जपः, होमः, अन्यः पुण्यकर्म च न तुल्यः। एकस्मिन पाशे भूमिदानम्, अपरस्मिन हरिदिनम्; ततोऽपि उत्तमा एकादशी, पुण्यवृद्धिकारी। तस्मिन दिने वराहरूपं सुवर्णमयं निर्माय, नूतनपात्रे घटे वा ताम्रपात्रे स्थाप्येत्। सर्वबीजैः सह, शुक्लवस्त्रैः आच्छाद्य, सुवर्णदीपैः अन्यैः च सम्यक् पूजनं कुर्यात्। चरणयोः वराहाय नमः, कटीस्थले वराहरूपाय, नाभौ गंभीरनादेन, वक्षसि श्रीवत्सचिह्नाय नमः। सहस्रशीर्षभुजयोः, सर्वेश्वरग्रीवाय, सर्वात्मनः मुखाय, सर्वशक्तिस्रोतसि ललाटे पूजनं कुर्यात्। शतसूर्यरश्मियुक्तं केशं च पूजयेत्, चक्रपाणेः दिव्यं केशं; विधिवत् पूजनं कृत्वा, रात्रौ जागरणं कुर्यात्। देवस्य माहात्म्यं पुराणं श्रुत्वा, प्रातः ब्राह्मणाय योग्याय दद्यात्। सुवर्णवराहसहितं, यथायोग्यं दत्त्वा, पश्चात् व्रतपरिपालनं कृत्वा, अल्पसन्तुष्टः उपवासं भङ्क्ति। एवं कृत्वा, जनः विद्वान् भवति, पुनः स्तन्यपानं न भवति; पुण्यएकादशीव्रतं कृत्वा, त्रिणृणात् विमुक्तः, सर्वव्रतानि कृत्वा, इच्छितं फलम् लभते। ब्रह्मा पुनः उवाच—हे व्यास, व्रतानि वक्ष्यामि, येन हरिः सर्वदातृ प्रसन्नः भवति। शास्त्रविहितं नियमं व्रतं, तद् एव तपः इति कथ्यते। व्रते विशेषनियमाः आत्मसंयमादयः; त्रिः स्नानं, भूमिशयनम्, इन्द्रियनिग्रहः च कर्तव्यः। स्त्रीभिः, शूद्रैः, पतितैः च संभाषणं वर्जयेत्; पञ्चगव्यं यथाशक्ति दद्यात्। धर्मात्मा सर्वाणि तपांसि कुर्यात्; केशरक्षणाय द्विगुणं व्रतं पालनीयम्। उपवासी कांस्यपात्रं, माषः, मसूरः, चणकः, रागः, शाकं, मधु, अन्यं च अन्नं वर्जयेत्। पुष्पं, भूषणं, वस्त्रं, धूपं, सुगन्धिलेपनं, दन्तधावनं, अञ्जनं च उपवासेन दूष्यन्ति। गोपञ्चगव्यनिर्मितदन्तकाष्ठं उपयुज्य, प्रातः व्रतं कुर्यात्; वारं वारं जलपानं, ताम्बूलसेवनं व्रतभङ्गः। दिवास्वप्नं, मैथुनं च उपवासं दूषयन्ति; क्षमा, सत्यता, दया, दानं, शौचं, इन्द्रियनिग्रहः विधानम्। देवपूजा, अग्निहोमः, सन्तोषः, स्तेयनिवृत्तिः—एते दश धर्माः सर्वव्रतेषु समानाः। नक्षत्रदर्शनं, रात्रौ वा दिवा भोजनं, एक पलं गोमूत्रं, अर्धाङ्गुलं गोमयं दानं विधानम्। सप्तपलानि क्षीरस्य, त्रिपलानि दध्नः, एकपलं घृतस्य, एकपलं कुशोदकस्य दानम्। गायत्रीजपेन, गन्धेति स्तोत्रेण, दध्ना, 'तेजोऽसि' इत्युक्त्वा ब्रह्मकूर्चव्रतं कुर्यात्। अग्निस्थापनं, दीक्षा, यज्ञव्रतं, वेदव्रतं, वृषोत्सर्गः, मुण्डनं, उपवीतं च विधानम्। अशुद्धमासे शुभकर्माणि, अभिषेकं च वर्जयेत्; अमावास्यायाः आरभ्य चन्द्रमासः त्रिंशत् दिवसाः भवति। एवं विधिना, श्रद्धया, विधिवत्, एकादशीव्रतादि कृत्वा, जनः पावनः, पुण्यवृद्धिकारी, सर्वकामफलप्रदः भवति।