गरुडपुराणम्

सदेव, भगवन्, शृणु। देवाः सत्पुरुषाश्च द्विजाश्च, सत्येन तुष्यन्ति; अन्ये तु भोजनपानेन, पण्डिताः सत्कारदानात् सन्तुष्टिम् आप्नुवन्ति। श्रेष्ठान् सम्यक् श्रद्धया उपस्मरेत्, मायाविनः भेदेन, नीचान् लघुदानेन, समांश्च समबलतः समाचरेत्। यः प्राज्ञः स्वभावं ज्ञात्वा सर्वस्य हितं वदेत्, शीघ्रमेव तमात्मवशं नयेत्। कदापि न विश्वास्याः स्युः नद्यः, नखिनः, शृङ्गिनः, शस्त्रपाणयः, स्त्रियः, राजगृहाणि च। प्राज्ञः न कदापि वदेत् धनहानिं, चित्तविक्षेपं, गृहदोषं, मायां, अपमानं, वा तिरस्कारम्। हीनजनसंसर्गः, अतीववियोगः, परगृहस्नेहः, दुष्चरित्रया सह वासः—एते शीलनाशकाः सन्ति। कस्य कुलं न दोषयुक्तम्? कः रोगैः न बाध्यते? कः नापदं न प्राप्नोति? कस्य संपद् अखण्डिता? कः धनं प्राप्य न गर्वितः? कः कदापि क्लेशं न प्रपद्यते? कस्य मनः स्त्रीभिः न चञ्चलितम्? कः नृपाणां सदा प्रियः? कः कालस्य न वशगः? कं धनं न लज्जां त्यजति? कः पापकृत्पाशात् विमुक्तः सुस्थले गच्छति? यः न मित्रं, न बान्धवं, न बुद्धिं आत्मनि पश्यति, यस्य कृत्येऽपि न फलं दृश्यते, दुःखे च महतीं पीडां प्राप्नोति—सः कथं आचरितुं शक्नोति? तं देशं वर्जयेत्, यत्र न मानः, न स्नेहः, न बान्धवः, न विद्यावसरः। यद् धनं नृपचौरभयविहीनं, मृत्युना च न नश्यति, तादृशं धनमेव सम्पादयेत्। यत् प्राणक्षये प्राप्तं, तदुत्पन्ने मृत्यौ दायादैः विभज्यते; यच्च लोभेन पापं कृतं, तदेव दोषदुःखस्य दायं भवति। यत् धनं सञ्चितं, पुनः पुनः स्पृष्टं, तद् कर्कशस्य मूषिकनिधिवत् केवलं दुःखहेतुः। नग्नाः, दुःखार्ताः, कटोराः, खट्वाङ्गहस्ताः, लोके ददर्शयन्ति अदातारं यथाफलम्। दरिद्राः शिक्षयन्ति, याचन्ते च—"देहि, देहि" इति; अदातारं पदं मा प्राप्नुयाः। यत् धनं न शतयज्ञेषु युज्यते, न याचमानाय योग्याय दीयते, तद् कर्कशैः रक्षितं धनं चौराणां वा नृपाणां वा गेहे विनश्यति। कर्कशस्य धनं न देवेषु, न ब्राह्मणेषु, न बान्धवेषु, न आत्मनि; अग्नौ, चौराणां, नृपाणां वा गच्छति। धनं न अतीव श्रमेण, न धर्मविप्रतिपत्त्या, न शत्रवे प्रणम्य सम्पादयेत्। विद्याया हानिः अभ्यासाभावात्, स्त्रीणां मलिनवस्त्रधारणात्, रोगाणां शुष्कभोजनात्, शत्रोः प्रकाशनात्। चौरस्य दण्डः मृत्यु:, मिथ्यामित्रस्य स्वल्पवचनम्, स्त्रीणां पृथग्वासः, ब्राह्मणस्य अनाह्वानम्। दुष्टाः, शिल्पिनः, दासाः, पापकर्णिकाः, स्त्रियश्च—एते ताडनात् शान्ताः भवन्ति, न तु पूजार्हाः। कर्मणि सेवकान्, आपदि बान्धवान्, क्लेशे मित्राणि, धनहानौ भार्यां परीक्षेत्। स्त्रीणां द्विगुणं तृप्तिः, चतुर्गुणा बुद्धिः, षड्गुणं उत्साहः, अष्टगुणं कामः इति श्रूयते। न स्वप्नेन निद्रा जय्यते, न स्त्री कामेन; न अग्निः इन्धनेन, न तृष्णा सुरया। स्त्रीणां कामः जागर्ति मांसयुक्तेन भोज्येन, मधुरपानेन, सुरभिगन्धविलेपनैः, रम्यवस्त्रैः, सुगन्धमालाभिः। धर्मेऽपि स्त्रीणां कामोद्भवः स्वीक्रियते; सुन्दरं नरं दृष्ट्वा गर्भः कम्पते। सुसज्जितं नरं दृष्ट्वा, स भ्राता वा सुतो वा, स्त्रीणां गर्भः कम्पते—एष सत्यम्, सत्यमेव, शौनक। नद्यः स्त्रियश्च स्वच्छन्दगामिन्यः; जलैः दोषैर्वा, तटं वा कुलं वा नाशयन्ति। नदी तटं नाशयति, स्त्री कुलं; उभे स्वच्छन्दम् लीलया गच्छतः। अग्निः काष्ठेन न तृप्यति, समुद्रः नदीनां जलैः न तृप्यति, मृत्युर्भूतैः न तृप्यति, स्त्रियः पुरुषैः न तृप्यन्ति। न विदुषां तृप्तिः, न सत्कृतानां, न मधुरवाचिनां, न कामिनां, न पुत्रेषु, न जीवनस्य, न कामानां। नृपः न धनसञ्चयेन तृप्यति, न समुद्रः नदीनां जलैः, न पण्डितः भाषणेन, न नेत्रं नृपदर्शनात्। स्वधर्मनिष्ठाः, शास्त्रपत्नीपरायणाः, जितेन्द्रियाः, अतिथिपूजकाः—तेषां गृहेऽपि मोक्षः सुलभः, नृपश्रेष्ठ। यस्य मनः सुन्दराभरणभूषितास्त्रीषु रमते, यः राजप्रासादे वसति, तस्य पुण्यकर्मभिः स्वर्गः लभ्यते। न दानेन, न मान्येन, न सत्येन, न वृद्ध्या, न शस्त्रेण, न शास्त्रेण—स्त्रियः सर्वथा दुर्जयाः। ज्ञानं शनैः लभ्यते, धनं शनैः सञ्चीयते, पर्वतः शनैः आरोह्यते, कामः धर्मश्च शनैः प्राप्यते—एते पञ्च शनैः लभ्यन्ते। देवतार्चनं नित्यं, ब्राह्मणेषु दानं नित्यं, गुणयुक्तं ज्ञानं नित्यं, सखा च सदा नित्यः। ये बाल्ये न पठन्ति, यौवने दरिद्राः, न धनं न भार्यां लभन्ते—ते शोच्याः, मर्त्यलोके पशुवद् विचरन्ति। शास्त्रार्थी न भोजने न पाठे चित्तं स्थापयेत्; यत्र यत्र विद्या स्यात्, तत्र शीघ्रं गच्छेत् गरुडवत्। ये बाल्ये न पठन्ति, यौवने कामेन धनं हरन्ति, वृद्धे तु निन्दिताः, दुःखार्ताः, शिशिरे पद्मवद् दुर्मनाः भवन्ति। एवमेतानि धर्मशास्त्रस्य गूढानि रहस्यानि, महर्षे, सत्यम् अवबोध्य, जीवनमार्गे विचरितव्यम्।