बृहस्पतिः सुरपतये नीतिसारं प्रवदन् उपदिष्टवान्, येन इन्द्रः सर्वज्ञत्वं प्राप्य दानवान् निहत्य स्वर्गं प्राप्तवान्। तेनोक्तं यत् राजानः, ऋषयः, ब्राह्मणाश्च देवान् पण्डितांश्च पूजयेयुः; अश्वमेधयागः च महापापविनाशकः कर्तव्यः। यः श्रेष्ठैः सह संगच्छति, विदुषां सह संवादं करोति, लोभशून्यैः मित्रत्वं वर्धयति, सः कदापि न नश्यति। कदापि न कर्तव्यं परनिन्दनं, नापि परार्थाय कर्म, न परिहासः, न परदारकाङ्क्षा, न परगृहे वासः। यः परजनः अपि उपकारी सः बान्धवः, स्वजनः अपि अहितकारी परजनः; शरीरसमुत्थितं व्याधिं शत्रुम्, अरण्यसमुत्थितं औषधं मित्रं मन्यते। यः हिताय प्रवर्तते स एव मित्रम्; यः पोषयति स एव पिता; यत्र विश्वासः तदेव मित्रम्; यत्र वासः शक्यते सा एव भूमिः। यः आज्ञाकारी स एव दासः; यत् बीजं प्ररोहति तदेव बीजम्; या प्रियतया भाषते सा एव पत्नी; यः जीवति स एव पुत्रः। गुणयुक्तः जीवति, धर्मयुक्तः जीवति; गुणधर्मविहीनस्य जीवितं निष्फलम्। या गृहकार्यकुशला, प्रियवादिनी, पतिं जीवितं मन्यते, पतिसंनिष्ठा च सा एव पत्नी। या नित्यं स्नाता, सुरभिगन्धिनी, सदा प्रियं भाषमाणा, अल्पभोजिनी, अल्पभाषिणी, सदा शुभलक्षणयुक्ता च। या नित्यं गुणसम्पन्ना, पतिसंनिष्ठा, सदा मधुरभाषिणी, यथाकालं सायुज्ये सदा रता। या एवंगुणयुक्ता सा सर्वसमृद्धिं वर्धयति; यस्यां पत्नी एवंविधा स इन्द्रवत् पुरुषेषु भवति। या कुपितनेत्रा, अशुचिः, कलहप्रियः, सदा वादिनी—सा जरा, न तु जरा, अपि तु साक्षात् जरा। या परपुरुषसङ्गिनी, परगृहकामिनी, दुष्टाचारा, निर्लज्जा—सा जरा, न तु जरा, अपि तु साक्षात् जरा। या धर्मज्ञा, पतिसंनिष्ठा, अल्पेन तुष्टा—सा प्रिया, न तु प्रिया, अपि तु साक्षात् प्रिया। दुष्टा पत्नी, विश्वासघातिनी मित्रम्, प्रत्युत्थायी सेवकः, गृहे सर्पः—एते नूनं मृत्युः, न संशयः। दुष्टसङ्गं परित्यज्य साधुसङ्गं सेवेत, दिवा रात्रौ पुण्यकर्माणि कुर्यात्, नित्यं च अनित्यतां स्मरेत्। या स्त्री सर्पवत् क्रूरा, कृष्णवर्णा, चञ्चला, रक्तलोचना, व्याघ्री, क्रोधे भीषणमुखी, काकजिह्वा, निर्दया, कपटशालिनी, परगृहगामिनी, चञ्चलचित्ता, अनुरागरहिता—सा न सेव्या। बालके शक्तिः, कृतघ्ने धर्मः, सुवर्णे शतगुणाग्निः, वेश्यासु कदाचित्कामः, कदाचित् न च—एतत् दैवात्। गृहे सर्पदर्शनं, रोगे प्रतिकाराभावः, बाल्ये वा वार्धके वा देहदुःखम्—कः स्थिरः तिष्ठति कालेन? सुत उवाच—आपद्भ्यः सम्पत्तिं रक्षेत्, सम्पत्त्या दारं रक्षेत्, आत्मानं तु दारेणापि सम्पत्त्या वा नित्यं रक्षेत्। एकस्य त्यागो कुलस्यार्थे, कुलस्य ग्रामस्यार्थे, ग्रामस्य देशस्यार्थे, देशस्य आत्मार्थे भूमेः अपि त्यागः। दुष्टाचारगृहे न वसति—नरकवासः श्रेयः; नरके पापक्षयो भवति, दुष्टगृहे तु न। पण्डितः एकेन पादेन गच्छति, अन्येन तिष्ठति; यावत् अग्रं न परीक्ष्य, पूर्वस्थानं न परित्यजेत्। दुष्टभूमिं, क्लेशपूर्णं गृहम्, कृपणं राजानम्, विश्वासघातिनं मित्रं च त्यजेत्। किमर्थं कृपणस्य वित्तम्? किमर्थं बहुकपटयुक्तं ज्ञानम्? किमर्थं सौन्दर्यं गुणवीर्यविहीनम्? किमर्थं आपद्गते मित्रं? शक्तिमन्तं पुरुषं पूर्वं अदृष्टाः अपि मित्रत्वं कुर्वन्ति; सम्पत्तिहीनस्य, पदच्युतस्य च स्वजनाः अपि विपरीते शत्रवः भवन्ति। आपदि मित्रं ज्ञायते, संग्रामे वीरः, एकान्ते शुद्धः, वित्तक्षये धर्मपत्नी, दुर्भिक्षे प्रियातिथि। फलहीने वृक्षे विहङ्गाः त्यजन्ति, शुष्कसरोवरात् बकाः, दरिद्रं पुरुषं वेश्यासु परित्यजन्ति, पतितं राजानं मन्त्रिणः, म्लानपुष्पात् भृङ्गाः, दग्धवनात् मृगाः च; स्वार्थेनैव जनाः प्रवर्तन्ते—कः कस्य प्रियः? कृपणः दानेन तुष्यति, लोभी सत्कारैः, मूर्खः स्तुत्या, पण्डितः सत्यमेव। देवा, साधवः, द्विजाश्च आर्जवेन तुष्यन्ति; अन्ये अन्नपानेन; पण्डिताः पूजार्घ्यदानेन। श्रेष्ठान् प्रणम्य उपसेवेत, कपटिनं भेदेन, हीनं लघुदानेन, समं समबलम्। बुद्धिमान् स्वभावं ज्ञात्वा हितं वदेत्, शीघ्रं वशे कुर्यात्। कदापि न विश्वासः कर्तव्यः नद्याः, नखिनः, शृङ्गिनः, शस्त्रपाणिनः, स्त्रियः, राजगृहेषु। बुद्धिमान् न प्रकाशयेत् वित्तनाशं, मनोव्यथां, गृहदोषं, कपटं, लज्जां, अपमानं वा। हीनजनसंगः, अतीववियोगः, परगृहस्नेहः, दुष्टास्त्रीसंगः—एते सदाचारं नाशयन्ति। कस्य कुलं विना दोषं? कः रोगरहितः? कः न आपद्ग्रस्तः? कस्य समृद्धिः नित्यं? कः वित्तवान् न गर्वितः? कः न आपद्ग्रस्तः? कस्य चित्तं स्त्रीभिः न विक्षिप्तम्? कः नित्यं राजप्रियः? कः कालस्य न वशे? कं धनं न लज्जाहीनम्? कः पापकपाशे पतित्वा सुरक्षितः? यो न मित्रं, न बान्धवः, न च बुद्धिः, यस्य कर्मणि अपि निष्फलं, आपदि च महादुःखितः—सः कथं आचरति? या भूमिः यत्र न मानः, न स्नेहः, न बान्धवः, न विद्योपार्जनसाधनम्—सा भूमिः परित्याज्या।