एकदा सूतः मुनिसत्तमाय धर्मस्य सारं कथयितुं प्रवर्तते स्म। स प्रागेव उक्तवान्—यः चतुष्पदं हन्ति, स एकाहं रात्रिं च जपं कुर्यात्; शूद्रवधेन कृच्छ्रं प्रायश्चित्तं चरेत्; वैश्यवधेन अतिकृच्छ्रं; क्षत्रियवधेन चन्द्रायणं; ब्राह्मणवधेन द्वाविंशतिं वा त्रयस्त्रिंशत् वा दिनानि प्रायश्चित्तं कुर्यात्। अनन्तरं स सूतः पुनः उवाच—शृणुत धर्मस्य सारं, यदर्थशास्त्राद्यग्रन्थेभ्यः संगृहीतम्, यत् नृपादीनां हितकरं पुण्यं च, दीर्घायुर्दायकं स्वर्गप्रदं च। यः पुरुषः सिद्धिं इच्छति, स सदा साधुभिः सहवासं कुर्यात्; दुष्टसंगात् हि न किञ्चिद् हितं लोके न परत्र। निरर्थकं भाषणं, दुष्टदर्शनं, मित्रस्य विरोधं, शत्रुभृत्येन सख्यं च सदा परिहरेत्। मूर्खशिष्यस्य शिक्षया, दुष्टभार्यायाः पालनात्, दुष्टसंगेन चापि पण्डितोऽपि नश्यति। बालिशं ब्राह्मणं, युद्धभ्रष्टं क्षत्रियं, मन्दबुद्धिं वैश्यं, तथा शूद्रं योऽक्षरज्ञः—एतान् दूरतः परिहरेत्। समये शत्रुणा सन्धिं कुर्यात्, मित्रेणापि कालेन विग्रहम्; यः पण्डितः, स कालानुसारं आचरेत्। कालः सर्वाणि भूतानि पचति, कालः सर्वाणि भूतानि गृणाति; कालः जागर्ति सर्वेषां सुप्तेषु, कालः हि दुस्तरः। कालेन बलं नश्यति, काले गर्भे स्थितिः; कालः सृष्टिं करोति, काल एव पुनः संहरति। कालः सदा सूक्ष्मं गतिं करोति, स चात्र द्विविधः—स्थूलगत्या च सूक्ष्मगत्या च। एषा नीतिसारः बृहस्पतिना देवानां नाथाय उक्तः, येन इन्द्रः सर्वज्ञः सञ्जातः, दैत्यांश्च हत्वा स्वर्गं प्राप्तवान्। राज्ञः, ऋषयः, ब्राह्मणाश्च देवान् विद्वांसश्च पूजयेयुः; अश्वमेधयज्ञं कुर्यात्, यः महापापं नाशयति। साधुसंगः, विद्वद्भिः संवादः, अलुब्धैः सख्यं च—एषां सहवासेन कदाचित् नाशः न भवति। न कदापि परनिन्दां कुर्यात्, न परस्य लाभाय प्रवर्तेत, न परिहासं सेवेत, न परदारं कामयेत, न परगृहे वसेत्। अपि च परः उपकारी मित्रं, स्वजनः अपकारी परः; शरीरसमुत्थितं व्याधिः रिपुः, वनसमुत्थितं ओषधिः मित्रम्। स एव मित्रं यः हितं करोति; स एव पिता यः पोषणं ददाति; स एव सखा यस्मिन् विश्वासः; सा एव भूमिः यत्र वासः। स एव दासः यः आज्ञाकारी; तदेव बीजं यत् प्रसवति; सा एव भार्या या प्रियं भाषते; स एव पुत्रः यः जीवति। स एव जीवति यस्य गुणाः; स एव जीवति यस्य धर्मः; गुणहीनस्य च धर्महीनस्य जीवितं निष्फलं। सा एव भार्या या गृहे दक्षः, प्रियं भाषमाणा, पतिं प्राणवत् पश्यन्ती, पतिसत्ता च। सा सदा स्नाता, सुरभिः, सदा प्रियं भाषमाणा, अल्पं खादति, अल्पं भाषते, सदा शुभलक्षणा। सा सदा गुणसम्पन्ना, सदा पतिसत्ता, सदा मधुरं भाषमाणा, युक्तकाले सदा संगमं कामयते। एवं गुणवती भार्या सर्वसमृद्धिं वर्धयति; यस्य भार्या एवंविधा, स नराणां मध्ये इन्द्रवत् भवति। या भार्या विकटनेत्रा, अशुचिः, कलहप्रियः, सदा विवादिनी—सा जरां न जरां, किन्तु जरां एव। या परपुरुषं इच्छति, परगृहं कामयते, दुष्टं आचरति, निर्लज्जा—सा जरां न जरां, किन्तु जरां एव। या धर्मज्ञा, पतिसत्ता, अल्पेन तुष्टा—सा प्रिया न प्रिया, किन्तु प्रिया एव। दुष्टा भार्या, छलसखा, प्रत्युत्तरदायकः सेवकः, गृहे सर्पः—एते निश्चितं मृत्युः। दुष्टसंगं परित्यज्य, साधुसंगं सेवेत, दिवा-निशं पुण्यकर्माणि कुर्यात्, सदा च अनित्यतां स्मरेत्। या स्त्री सर्पवत् क्रूरा, कृष्णा, चञ्चला, रक्तलोचना, व्याघ्रवत्, कोपसमये विकटवदना, काकजिह्वा, निर्दया, कपटशिल्पा, परगृहगामिनी, विह्वला, अननुरक्ता—सा न सेव्या। कदाचित् बालके बलं, कृतघ्ने पुण्यं, सुवर्णे शतमग्निः, दैवयोगेन वेश्यासु रागः जायते, कदाचित् न जायते। गृहे सर्पदर्शनसमये, व्याधिना प्रतिकूलता, बाल्ये वा वार्धके वा शरीरे—कः स्थिरः स्यात्? आपदि धनं रक्षेत्, धनस्यापि भार्यां रक्षेत्, आत्मानं तु सदा रक्षेत्, भार्याधनयोः अपि त्यागेन। एकस्य त्यागं कुर्वीत कुलस्य हिताय, कुलस्य त्यागं ग्रामस्य हिताय, ग्रामस्य त्यागं देशस्य हिताय, पृथिव्याः अपि त्यागं आत्मनः हिताय। पातके गृहे न वसेत्, नरके वासः श्रेयः; नरके पापं क्षीयते, पातकिनां गृहे तु न। पण्डितः एकेन पादेन अग्रे गच्छति, अपरपादेन स्थितः; पूर्वस्थानं न परित्यजेत्, यावत् परं न परीक्ष्यते। दुष्टभूमिं, क्लेशपूर्णं वासस्थानं, कृपणं नृपं, छलसखं च त्यजेत्। किं कृपणस्य हस्ते धनं? किं बहुचातुर्ययुक्तं ज्ञानं? किं रूपं गुणवीर्यवर्जितं? किं सखा आपदि विमुखः? समृद्धेः काले अनपश्यन्तोऽपि बहवः मित्राणि भवन्ति; धनपदविनाशे स्वजनाः अपि विपरीते काले शत्रवः भवन्ति। आपदि सखा ज्ञायते, रणाङ्गणे वीरः, एकान्ते शुचिः, धननाशे धर्मपत्नी, दुर्भिक्षे प्रियः अतिथिः। फलरहिते वृक्षे विहङ्गाः त्यजन्ति, शुष्के सरसि बकाः, दरिद्रे पुरुषे वेश्यासः, पतिते नृपे मन्त्रिणः, म्लाने पुष्पे मधुपाः, दग्धे वने मृगाः; सर्वे स्वार्थानुगाः—कः कस्य बन्धुः? कृपणः दानतः तुष्टः, लोभः सत्कारतः, मूर्खः स्तुत्या, विद्वान् सत्येन। एवं सूतः धर्मस्य, नीत्याः, व्यवहारस्य च सारं मुनिसत्तमाय निवेदयामास, यः सर्वेषां हितकरः, पुण्यदायकः च।