गरुडपुराणम्

कथायाः आरम्भे, साधकः मध्यभागे द्वौ बीजाक्षरौ स्थापयति, ततः तान् पुनः अङ्गेषु न्यस्यति। तानि बीजाक्षराणि बाहुषु, हस्तेषु, जानुषु, पादेषु च विन्यस्यन्ति। तत्र सर्वेश्वरं परमं निर्मलतत्त्वं मनसा चिन्तयेत्। अनन्तरं शिरसि, नेत्रयोः, वङ्क्षु, ग्रीवायाः, हृदयस्य च स्थलेषु बीजाक्षराणि स्थापयेत्। षड्विधं बीजाक्षरं हस्तयोः विन्यस्य, ततः सर्वाङ्गे तानि स्थापयेत्। हस्तमध्यभागे नेत्रस्य बीजाक्षरं स्थाप्यते, अङ्गन्यासस्य क्रमः एषः। शिरसि जटां स्थापयेत्, सर्वाङ्गे कवचं विन्यस्येत्। तेन दिशः बद्ध्वा, विधिवत् पूजनं कुर्यात्। तत्र धर्मः, ज्ञानम्, वैराग्यम्, ऐश्वर्यं च—एतानि क्रमशः अङ्गेषु विन्यस्य, शरीरं तस्य पूजायाः आसनम्, तत्त्वं च कुर्यात्। ततः अष्टपत्रं उत्पन्नं कमलं विज्ञायेत्, यस्य प्रत्येकं पत्रं एकैकस्य दिशायाः प्रतिनिधित्वं करोति। वेदादिभिः चिन्तयित्वा, सूर्यचन्द्राग्नितत्त्वेषु ध्यानं कुर्यात्। ततः पूर्वादिदिक्षु केशवक्षेत्रे शक्तयः स्थापयन्ति। एवं ध्यानं पूजनं च कृत्वा, योगासनं अनन्तरं स्थाप्यते। हृदयादिभिः चतुर्दिक्षु, पूर्वादिदिशः, पत्रैः संयुतं कुर्यात्। संकर्षणादीनां बीजाक्षराणि पूर्वादिदिशः क्रमशः न्यस्यन्ति। दक्षिणद्वारे सहस्रारं सुधर्शनं स्थापयेत्। उत्तरद्वारे गदां, कोणेषु शङ्खं विन्यस्येत्। एवं खड्गं चक्रं च द्वयोः पार्श्वयोः स्थापयेत्। अन्यानि आयुधानि, वज्रादीनि, तद्वत् विन्यस्येत्। सर्वं ध्यानं पूजनं च कृत्वा, मुद्राः दर्शयेत्। हृदयसम्पृक्तया श्रद्धामुद्रया, दक्षिणहस्तं उत्तोल्य, कर्तव्यं। तस्य वामहस्तस्य अङ्गुष्ठः उन्नतः इति कथ्यते। कनिष्ठादिभिः अष्टमुद्राः क्रमशः निर्मीयन्ते। अङ्गुष्ठात् कनिष्ठापर्यन्तं त्रयः अङ्गुल्यः नमयेत्। वामहस्तं उत्तोल्य, शनैः घूर्णनं कुर्यात्। उभयमुष्टिप्रसारितं, एकैकं रेखायां विमोचयेत्। ततः उभयमुष्टिं बद्ध्वा, तद्वत् अनुक्रमेण कुर्यात्। प्रथमं, द्वितीयं, अन्त्यपूर्वं, अन्त्यं अक्षरम्। मन्त्राः—प्रणवः, तत्, सत्, हुं, क्षौं, भूः। वर्णाः—श्वेतः, रक्तः, पीतः, नीलः, श्यामः, लोहितः। बीजाक्षराणि—कं, टं, पं, शं, गरुडः, स्य, जं, खं, वं, सुधर्शनः। घं, ढं, भं, ङं, श्रीः, गं, जं, वं, शं, पुष्टिका। चं, डं, पं, यं, कौस्तुभः, अनन्तः, अहं च। गरुडः पद्मसदृशः, गदा श्यामरूपा। शङ्खः पूर्णचन्द्रसदृशः, कौस्तुभः रक्तवर्णदीप्तः। हारः पञ्चवर्णः, अनन्तः मेघसदृशः। तत्र अर्घ्यं, पाद्यं, आदिकं, पद्मनयनस्य मन्त्रेण समर्पयेत्। पूजनक्रमस्य सिद्ध्यर्थं, पूजनस्य क्रमः इदानीं प्रकाशितः। यं, रं, वं, लं—एवं शरीरशुद्धिः क्रियते।