गरुडपुराणम्

कदाचित् याज्ञवल्क्येन गाणपतिपूजाविधेः वर्णनं प्रवृत्तम्। तत्र प्रथमं मृत्तिकां पितां चन्दनानि गन्धांश्च गुग्गुलुं च जले स्थापयेत्। ततः शुभेऽसने, अरुणवर्णेऽयुक्तमृगचर्मणि, तद्वस्तु स्थापनीयम्। तेन जलमिश्रेण त्वां अभिषिञ्चामि, शुद्धयन्तु त्वां पावकाः इत्यनुष्ठानं क्रियते। भगः, इन्द्रः, वायुः, सप्तर्षयश्च सौभाग्यं दत्तवन्तः इति स्मर्यते। आपः सदा तव ललाटकर्णनेत्रेषु दुष्टं दुरितं च निवारयन्तु इति प्रार्थ्यते। ततो दक्षिणहस्तेन शिरसि कुशान् समर्पयेत्। अन्ते कुम्भः राजपुत्रश्च "स्वाहा" शब्देन समर्प्यते। पक्तानामपक्तानां च तण्डुलानां यवागूश्च योजनीया। मूलानि पिष्टकानि मधुरपिष्टकानि उण्डेरकमाल्यं च समानेयुः। सर्वमेतत् संगृह्य भूमौ स्थापयित्वा पश्चात् शिरसि न्यस्यते। दूर्वया सरिष्पुष्पैः अन्ते च पुत्रोत्पत्त्या सह समर्पणं क्रियते। "मम सौन्दर्यं, कीर्तिं, श्रीं च देहि हे देवि" इति प्रार्थना क्रियते। अनन्तरं ब्राह्मणान् शुक्लवस्त्रगन्धयुक्तान् भोजयेत्; एवं सूर्यपूजारतस्तु कर्मणः उत्तमं फलमाप्नोति। एवं शततमोऽध्यायः "गणपतिपूजावर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्" इति नाम्ना आचारकाण्डे समाप्तः। पुनः, यः पुरुषः श्रियम्, शान्तिं, ग्रहपीडानिवारणं वा इच्छति, तस्यार्थे सूर्यचन्द्रमसौ मंगलबुधगुरवः स्मर्यन्ते। तेषां ताम्रकांस्यस्फटिकरक्तचन्दनसुवर्णानि च चिन्तनीयानि। तेषां ग्रहाणां प्रतिमाः रक्तश्वेतपुनरक्तपीतपीतश्वेतकृष्णवर्णाः स्थापनीयाः, पटे लिखनीयाश्च। सुवर्णवस्त्राणि सुरभिपुष्पाणि च दातव्यानि। गन्धानि कङ्कणानि धूपांश्च गुग्गुलुं च दातव्यम्। देवाः ह्यग्निं समाहृतवन्तः यथा दिवः शीर्षम्। "बृहस्पते सर्वं जुहोतु, सर्वं हि अन्नात् जायते" इति मन्त्रोच्चारणेन होमः क्रियते। अर्कपलाशखदिरपामार्गपिप्पलानि द्रव्याणि योजनीयानि। मधुना सर्पिषा दध्ना च मिश्रयेत्। दध्यान्नं पिष्टकं विविधानि मांसानि नानारसान्नानि च हविः। गौः शङ्खः रथः सुवर्णं वस्त्रं अश्वश्च, एते ग्रहैः सह सदा पूजनीयाः, तेषां पूजनात् राज्यादिफलानि लभ्यन्ते। एवं एकशतमोऽधिकशतमोऽध्यायः "ग्रहशान्तिवर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्" इति नाम्ना आचारकाण्डे समाप्तः। अथ याज्ञवल्क्यः वानप्रस्थाश्रमधर्मान् वर्णयति। स वानप्रस्थः ब्रह्मचारी अग्निहोत्री पूजारतः क्षमावान् च भवेत्। स स्वजनान् तर्पयेत्, आत्मसंयम्य जटाश्मश्रुकेशवान् च भवेत्। स्वाध्यायनिष्ठो ध्यानरतः सर्वभूतहिते यत्नशीलश्च। आश्वयुजसमीपे कृतं त्यक्त्वा, सम्यक् काले व्रतानि चाचरेत्। चान्द्रायणव्रते भूमौ शय्यां कुर्यात्, फलेनादिना कर्माणि चाचरेत्। शिशिरे तु क्लिन्नवस्त्रधारी योगाभ्यासनिरतः कोपशून्यः सर्वत्र तुष्टः स्यात्। एवं द्विशततमोऽध्यायः "वानप्रस्थधर्मवर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्" इति नाम्ना आचारकाण्डे समाप्तः। पुनः, याज्ञवल्क्यः संन्यासिनः धर्मान् कथयति। स प्रजापत्यकर्मान्ते अग्निं स्वान्तरे स्थापयित्वा, सर्वेषां बन्धनानां परित्यागेन विचरेत्, भिक्षार्थं ग्रामं प्रपद्येत। ग्रामे तु, यो भिक्षुको मलिनेष्वपि वस्तुषु लोभेन याचते, स केवलं भोजनार्थी भवति। परं सिद्धयोगी देहमुत्सृज्य अत्रैव अमृतत्वं प्राप्नोति। एवं त्रिशततमोऽध्यायः "संन्यासिधर्मवर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्" इति नाम्ना आचारकाण्डे समाप्तः।