गरुडपुराणम्

धर्मज्ञाः श्रूयताम्—यः पुरुषः पिण्डदानं कर्तुम् इच्छेत्, स नियतेन कार्कन्धुफलैः संयुक्तान् पिण्डान् दद्यात्। तत्र न आवाहनं न च वह्निहोमं विधेयम्, अपि तु सव्यपक्षेणैव कर्म समाचरेत्। तत्र समुपविष्टाः वदेयुः—"मुदं भूयात्," इति; ये च तत्र सन्ति, ते वदन्तु—"अस्माभिः भुक्तम्," इति। ततो मृत्पात्रेण अर्घ्याय पितृपात्रेषु जलं विसृजेत्। एषः पिण्डदानविधिः एकाह्वानकर्म च स्त्रियाः अपि कार्यम्। तस्यै द्विजातिना वर्षमेकं कुम्भेन सह अन्नं दातव्यम्। मासमेकं हविष्येण, वर्षमेकं पायसेन च। मत्स्य-मांसं, रुरु-मृगस्य, वराहस्य, शशकस्य च क्रमशः दद्यात्। संवत्सरस्य त्रयोदश्यां तथा माघानक्षत्रे च पिण्डं दातव्यम्—नात्र संशयः। शस्त्रहतानां तु चतुर्दश्यां पिण्डदानम्। एवं यः विधिना श्राद्धं करोति, सुतसमृद्धिं, सौभाग्यं, श्रीं, कीर्तिं, मंगलं च प्राप्नोति। आरोग्यं, यशः, दुःखाभावं, परां गतिं च लभते। दीर्घायुः, अश्वान्, सर्वं च प्राप्नोति सः। वस्त्रदानादिकं श्राद्धकर्तुः तुष्टिं जनयति, द्विजश्रेष्ठाः। यथा पितामहः स्नेहात् राज्यं ददाति, तथा। एवं नवतिः नवतिः अध्यायः समाप्तः—"श्राद्धविधिवर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्"—इति श्रीगरुडमहापुराणस्य आचारकाण्डे। अथ शृणुत विनायकपीडितस्य लक्षणानि। सः निरुत्साही भवति, तस्य कार्याणि विफलानि भवन्ति, सभा च कारणं विना विकलिता। शुभदिने स्नानं न लभते। तस्य शिरसि सर्वौषधिभिः सर्वगन्धैश्च अभिषेकः क्रियते। मृदं, हरिद्रां, गन्धान्, गुग्गुलुं च जले स्थापयेत्। तत् शुभे आसने, अयुक्तचर्मणि रक्ते स्थापयेत्। तेन "त्वां अभिषिञ्चामि; पावनाः शुद्धयन्तु," इति मन्त्रम् उच्चारयेत्। भगः, इन्द्रः, वायुः, सप्तर्षयश्च सौभाग्यं ददुः। आपः सदा ते भ्रूणं, कर्णं, नेत्रं च पापात् पावयन्तु। दक्षिणहस्तेन शिरसि कुशान् स्थापयेत्। कुम्भः, कुमारः च अन्ते "स्वाहा" इति उच्चार्य दद्यात्। पक्वच, अपक्वच, पायसं चोपयुञ्जीत। कन्दाः, पिष्टकाः, मधुरपिण्डाः, उण्डेरकमाल्यं च। एतान् सर्वान् समाहृत्य भूमौ स्थापयित्वा शिरसि स्थापयेत्। दूर्वया, सरिषपपुष्पैः, अन्ते पुत्रजन्मना च। "रूपं मे देहि, यशो मे देहि, श्रीं मे देहि, देवी!" इति प्रार्थयेत्। पश्चात् ब्राह्मणान् श्वेतवस्त्रैः, गन्धानुलेपनैश्च भोजयेत्; एवं सूर्यपूजायुक्तः कर्मणः श्रेयः प्राप्नोति। एवं शततमोऽध्यायः समाप्तः—"गणपतिपूजावर्णनं याज्ञवल्क्यप्रोक्तम्"—इति श्रीगरुडमहापुराणस्य आचारकाण्डे। अथ यः पुरुषः श्रीकामः शान्तिकामो वा, ग्रहपीडितः वा स्यात्—सूर्यचन्द्रमंगलबुधगुरवः च—तेषां तांबूलस्य, कांस्यस्य, स्फटिकस्य, रक्तचन्दनस्य, सुवर्णस्य च रूपाणि—रक्तं, श्वेतं, पुनः रक्तं, पीतं, पीतं, श्वेतं, कृष्णं च—एवमेकैकस्य ग्रहस्य वर्णं गृहित्वा, तैः ग्रहप्रतिमाः स्थापयेत्, वस्त्रे चित्रयेत्, सुवर्णवस्त्रं सुगन्धिपुष्पाणि च दद्यात्। गन्धान्, कङ्कणानि, धूपं, गुग्गुलुं च दद्यात्। एवं धर्म्यं विधानं यथाक्रमं याज्ञवल्क्येन प्रोक्तम्, श्रीगरुडमहापुराणस्य आचारकाण्डे प्रतिपादितम्।