गरुडपुराणम्

अनुज्ञां प्राप्य तान् आहूय, तेषां सम्मतिं लब्ध्वा, श्रद्धायाः आरम्भे विश्वेदेवस्तोत्रं पठ्यते। ततः 'शन्नो देवी' स्तोत्रेण, क्षीरं यवः च यवबीजं च सम्यक् प्रक्षिप्यते। सुगन्धितं जलं दीपः माल्यं दीपदानं च समर्प्यते। तदनन्तरं, पितृभ्यः 'उषन्तस्त्वा' स्तोत्रेण द्विगुणं कुशं दत्त्वा, यवस्य तिलैः सह होमं कर्तव्यम्; अर्घ्यादिकं पूर्ववत् विधायेत्। पितृभ्यः स्थलं निश्चित्य पात्रं अधोमुखं स्थाप्यते। एवं शास्त्रेण, पितृयज्ञविधिना अग्नौ समर्पणं कर्तव्यम्। विशेषतः रजतं यत्र लभ्यते, अथवा यद् यत् प्राप्तं, तेनैव विधिना यत्नः क्रियते। दानं कृत्वा, द्विजस्य अंगुष्ठं तत्र स्थाप्य, 'एतत् विष्णवे' इति वदति। यावत् सुखं, तावत् जपं कृत्वा, तद् उद्घोष्य, तेषां मौनं भोजनं अपि भवति। यदि किञ्चित् असंतोषः भवति, शुद्धिमन्त्रं तथा पूर्वजपं पुनः पठ्येत्। तदन्नं भूमौ विक्षिप्य, जलं एकवारं पुनः समर्प्यते। शेषे सति, पितृयज्ञविधिना पिण्डदानं कर्तव्यम्। ततः 'आशिषः' इति उक्त्वा, अक्षयम् जलं अपि ददाति। वाच्यत्वे, पितृभ्यः 'स्वधा' इति उच्चार्यते। विश्वदेवेषु जलं दत्त्वा, 'सन्तुष्टाः सन्तु' इति अपि वदेत्। 'नः श्रद्धा न गच्छेत्, सर्वदा दातव्यं अस्तु' इति प्रार्थना। स्नेहेन 'सर्वे द्रव्ये अस्तु' इति उक्त्वा, पितृणां विसर्जनं विधीयते। पितृपात्रं परिवर्त्य, ब्राह्मणान् विसर्जयेत्। तत्र रात्रौ, पत्नी सहितः ब्रह्मचर्यं समाचरेत्। पिण्डान् कार्कन्धुफलैः मिश्रितान् विधिपूर्वकं ददाति। न आवाहनं न अग्निहोत्रं, केवलं वाममार्गेण। 'सन्तोषः स्यात्' इति वदन्तु, उपस्थिताः 'आस्माभिः भुक्तम्' इति घोषयन्तु। अर्घ्याय, मृतपात्रं पितृपात्रेषु प्रक्षिप्यते। पिण्डदानं एकावाहनं च स्त्रीप्यपि कर्तव्यम्। तस्याः द्विजः एकवर्षं जलपात्रेण भोजनं ददाति। एकमासं हविष्येन, एकवर्षं क्षीरपाकेन। मत्स्यरुरुवराहशशमांसानि क्रमशः ददाति। त्रयोदश्यां वर्षे, माघायां च दानं कर्तव्यम्—नात्र संशयः। शस्त्रहतानां चतुर्दश्यां दानं विधीयते। तेन पुत्रसमृद्धिः, सौभाग्यं, संपदा, कीर्ति, शुभता च लभ्यते। आरोग्यं, यशः, दुःखाभावः, परमं स्थानं च प्राप्तिः। यः यथाविधि श्राद्धं करोति, दीर्घायुः, अश्वान्, सर्वं च लभते। वस्त्रादि दानं श्राद्धकृतं संतुष्टं करोत्, द्विजश्रेष्ठ। यथा पितामहः स्नेहेन राज्यं ददाति। एवं नव्यनवतितमं अध्यायः, 'याज्ञवल्क्यकृतश्राद्धवर्णनं' नाम, श्रीगुरुडमहापुराणस्य प्रथमभागे आचारकाण्डे समाप्तः। अथ विनायकपीडितस्य लक्षणानि शृणु। सः शिथिलः, तस्य कर्माणि विफलानि, सभा च अकस्मात् विघ्निता। शुभदिने स्नानविधि न लभ्यते। तस्य शिरः सर्वौषधिभिः सर्वगन्धैः अभिषिक्तम्।