गरुडपुराणम्

गृहस्थः सदा यथाशक्ति मधुरं सुपाकं हितकरं च भोजनं सम्यगाचरेत्, तच्च प्रथमं बालकादीनां समर्पयित्वा स्वयं भुञ्जीत। द्विजातीनां तु यथाविधि अग्निना अस्पृष्टं शुद्धं च भोजनं कर्तव्यम्। सायं समयेऽपि यः अतिथिः आगच्छेत्, स न कदापि निराकर्तव्यः, तत्र संकोचो न कर्तव्यः। ये यः आगच्छन्ति, तान् सर्वान् भोजयेत्, ततो विदुषे ब्राह्मणाय महतीं गौः दद्यात्। प्रियजनः, विवाहार्थी, यज्ञकर्मणि ऋत्विजः च—एतेऽपि पूजनीयाः। गृहस्थः ब्रह्मलोककाम्यया एतान् द्वौ—ऋत्विजं च अतिथिं च—विशेषेण सत्कारयेत्। वाचः, हस्तयोः, पादयोः च चञ्चलता, अतिक्रियं च त्यजेत्। शेषं दिनस्य स्वजनैः प्रियजनैः च सह सुखेन यापयेत्। भक्तैः सेवकैः सह स्वहितं विचिन्तयेत्। वृद्धेभ्यः, व्याधितेभ्यः, भारवाहिभ्यः च मार्गः दातव्यः। ब्राह्मणस्य दानग्रहणं यजनाध्यापनयोः अपि श्रेष्ठम्। वैश्यस्य तु कर्षणं, वाणिज्यं, पण्यविक्रयः, पशुपालनं च धर्म्यं उक्तम्। अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयम्, शौचं, इन्द्रियसंयमः—एतानि नित्यं आचरितव्यानि। जीविका सदा सरलया, कपटवर्जितया च आचर्या। यस्य वर्षपर्यन्तं अन्नं सञ्जातं अस्ति, स अमावास्यापौर्णमास्ययोः पूर्वमेव यज्ञकर्माणि कुर्यात्। अग्राहणचातुर्मास्ययज्ञौ अपि यथाशक्ति आचरितव्यम्। समर्थः सन् हीनफलयज्ञं न कुर्यात्। यज्ञार्थं प्राप्तं द्रव्यं न स्पृशेत्; तत्रापि काकः शृगालः वा दूष्येत। उत्तमं तु क्रमशः उञ्छवृत्त्या जीवितुं, नान्यथा। राजतः, शिष्यतः, ऋत्विजः च धनलाभं न कामयेत्, क्षुधया पीडितः अपि। श्वेतवस्त्राणि धारयेत्, केशच्छेदनं, श्मश्रुलोचननखच्छेदनं च कुर्यात्, शुचिः सदा भवेत्। ब्रह्मचारी संयतः यज्ञोपवीती च सदा मृदुवचनं वदेत्। नद्याः छायायाम्, भस्मनि, गोष्ठे, सलिलपथे च मूत्रं न कुर्यात्। नग्नां स्त्रीं, वह्निम्, आदित्यं, मैथुनस्थं वा न पश्येत्। कफं, रक्तं, विष्ठां, मूत्रं, विषं वा जलस्य मध्ये न विसृजेत्। जलं कर्तलाभ्यां पिबेत्, सुप्तं न बोधयेत्। निषिद्धस्थानं, श्मशानधूमं, तीरे च न गच्छेत्। दुह्यमानायाः गवां न पश्येत्, न मुख्यद्वारात् प्रविशेत्। शास्त्राध्ययनस्य आरम्भः श्रावणमासे वा श्रवणनक्षत्रे वा कर्तव्यः। अथवा पौषमासे रोहिण्यां, वा अष्टकायां समारम्भः स्यात्। शिष्यस्य, ऋत्विजः, आचार्यस्य, बान्धवस्य च मृत्यौ त्रिदिनं पठनविरामः। संध्यासमये, गर्जने, कम्पने, उल्कापाते च पठनं न कुर्यात्। अमावास्यायाम्, चतुर्दश्याम्, अष्टम्यां, सूर्यचन्द्रग्रहणे च पठनं निषिद्धम्। पशूनां—गवां, मण्डूकानां, नकुलानां, अश्वानां, सर्पाणां, मर्कटानां, वराहाणां—सन्निधौ अपि पठनं न कुर्यात्। श्वानस्य, शृगालस्य, गर्दभस्य, उलूकस्य शब्दे, बाणार्तनादे च। अपवित्रे स्थले, स्वस्य च अपवित्रतायां, विद्युत्पातवृष्टौ च। दिशां दाहे, धूलिवातायाम्, संध्यासमये, भीषणकाले च। गर्दभे, उष्ट्रे, याने, गजे, अश्वे, नौकायाम्, वृक्षे, पर्वते वा आरोहणे च। वेदविहितं, आचार्यवाक्यं, राजच्छायां, परस्त्रीं च कदापि न अवमंसेत्। ब्राह्मणस्य, भिक्षुकस्य, क्षत्रियस्य आत्मानं कदापि न अवमानयेत्। एवं धर्मशीलः गृहस्थः सर्वत्र शुद्धाचरणं, सत्कारं, संयमं च आचरन्, श्रेयः प्राप्नोति।