गरुडपुराणम्

पूर्वे काले वृद्धावस्थायां पुत्रः पालयति; अन्यथा बान्धवाः तं रक्षन्ति। धर्मकार्येषु सर्वदा ज्येष्ठः नियोज्यः, कदापि न कनिष्ठः। स धर्मे स्थितः विधिवत् पत्नीं गृह्णीयात्, अग्निं च शीघ्रं प्रज्वालयेत्। एवं श्रीगुरुडमहापुराणस्य प्रथमभागे आचारकाण्डे याज्ञवल्क्येन गृहार्थधर्मनिर्णयः समाप्तः। अथाहं मिश्रवर्णानां गृहस्थधर्माणां च परमं नियमं प्रवक्ष्यामि। शूद्रायाः जातः पुत्रोऽम्बष्ठः कथ्यते; निषादायाः जातः पर्वतः इति स्मृतम्। वैश्यात् पितरि, शूद्रायां मातरि, करणे नाम जातिः स्मृता। शूद्रात् चण्डालः जायते, स सर्ववर्णैः गर्हितः। वैश्यायाः स्त्रियाः, शूद्रेण असंयुक्तायाः, पुत्रः जातः। प्रतिलोमजातयः अपवित्राः, अनुलोमजातयः तु शुद्धाः ज्ञेयाः। कर्मणां प्रतिलोमेऽपि, पूर्ववत्, उच्चात् नीचं समानता दृश्यते। दानकाले विहाय, शौत्रवैतानिककर्मसु वैदिकाग्निः धार्यः। प्रातःकाले दन्तधावनं कृत्वा सन्ध्योपासना कार्य्या। वेदार्थानां विविधानां च शास्त्राणां अध्ययनं तेन कर्तव्यम्। स्नात्वा स देवपितृपूजनं तर्पणं च सम्पादयेत्। जपहोमयोः सिद्ध्यर्थं ब्रह्मज्ञानं जपेत्। पञ्चमहायज्ञाः प्राणिभ्यः, पितृभ्यः, देवेभ्यः, ऋषिभ्यः, मनुष्येभ्यश्च समर्प्यन्ते। श्वभ्यः, पतितेभ्यः, पक्षिभ्यश्च भूमौ अन्नं निक्षिपेत्। नित्यं वेदाध्ययनं कुर्यात्, न च स्वार्थं केवलमन्नं पाचयेत्। अतिथीन्, दासान् च तर्पयित्वा, शेषं पतिपत्नी भुञ्जीताम्। अन्नं मितं, सुपाकं, हितं, पूर्वं बालादिभ्यः समर्पयेत्। द्विजातिः अग्निसंस्पृष्टं शुद्धं च यथायोग्यं पाचयेत्। अतिथिः सायंप्रातेऽपि न प्रत्याचक्षीत; अत्र न किञ्चिद् संदेहः। आगतान् सर्वान् भोजयेत्, विदुषे ब्राह्मणाय च श्रेष्ठां गायां दद्यात्। प्रियः, वधूयमानः, ऋत्विजश्च सत्कार्याः। एते गृहस्थेन ब्रह्मलोककामिना पूजनीयौ। वचनस्य, हस्तयोः, पादयोश्च चपलतां, अतिभोजनं च वर्जयेत्। दिनशेषे सन्तुष्टैः प्रियैः बान्धवैः सह कालं यापयेत्। भक्तैः सेवकैः सह स्वहितं विचिन्तयेत्। वृद्धाय, व्याधिताय, भारवाहीभ्यश्च मार्गं दद्यात्। ब्राह्मणस्य दानग्रहणं यज्ञानुष्ठानात्, अध्यापनात् च श्रेष्ठम्। वैश्यस्य ऋणदानम्, कृषिः, वाणिज्यं, पशुपालनं च धर्म्यं स्मृतम्। अहिंसा, सत्यम्, अस्तेयम्, शौचं, इन्द्रियनिग्रहश्च पालनीयाः। सर्वथा सरलं, अनृणमयं जीविकामाचरेत्। येषां वर्षपर्याप्तं धान्यं अस्ति, तैः अमावास्यापौर्णमास्यादिकानि कर्माणि पूर्वमेव कर्तव्यानि। अग्रग्रहणचातुर्मास्ययज्ञौ यत्नेन साधनीयौ। शक्तिमन्तः अधमं कर्म न क्रीयात्; यत् यथोचितं फलदं कर्म, तत् एव कार्यम्। यज्ञार्थं लब्धं द्रव्यं न स्वीकरोतु; तेन काकः शृगालो वा अपि मलिनः स्यात्। श्रेयो यदृच्छया शाल्युत्कर्षणेन जीवेत्, न तु अन्यथा। राज्ञः, शिष्यस्य, ऋत्विजः च धनलाभं न इच्छेत्, यद्यपि क्षुधया पीड्येत्।