गरुडपुराणम्

तेजस्विनः सोमरविस्वरूपिणश्च ये चाग्निस्वरूपिणः, तान् योगिनः पितॄन् ध्यानसमाहितचित्तेन ऋचिः सप्रणम्य स्तुतवान्। तेन स्तुताः ते दिव्यतेजसः पितरः, ऋचिः सुगन्धिपुष्पैः सुगन्धितिलकैश्च सम्पूज्य, भक्त्या सम्यक् अञ्जलिं कृत्वा पुनः प्रणम्य नमस्कृतवान्। ततो हृष्टचित्ताः पितरः तं मुनिश्रेष्ठम् अभ्यभाषन्त। ऋचिः विनयपूर्वकं प्रार्थितवान्—“मम इच्छिता धर्मपत्नी सुतसमृद्ध्या युक्ता, दिव्या, सौभाग्यवती च भवेत्।” तदा पितरः प्रीताः तं मुनिं प्रत्युवाचुः—“त्वत्तः पुत्रो जायते, मुनिश्रेष्ठ, यः तव नाम्ना मन्वन्तराधिपः प्राज्ञः भविष्यति। तस्यापि अनेकाः पुत्राः वीर्यशालिनः प्रभविष्यन्ति। त्वं च प्रजापतित्वं प्राप्य चतुर्योनिजगत् सृजिष्यसि। यः कश्चिद् भक्त्या अस्मान् अनेन स्तोत्रेण तुष्ट्वा पूजयति, स दीर्घायुष्मान् आरोग्यसम्पन्नः, धनसम्पन्नः, पुत्रपौत्रादिसम्पन्नश्च भवति। यः श्रद्धया अस्मद्वन्द्यं स्तोत्रं श्राद्धकाले पठति, तस्य पितरः तुष्टाः सन्ति। अस्मिन् स्तोत्रे श्रवणसन्तोषे, पितृसन्निधौ, यदि श्राद्धं विप्रहीनं वा दोषयुक्तं वा, अपात्रैः वा, अशुद्धद्रव्यैः वा, श्रद्धाविहीनैः वा कृत्रिमैः पुरुषैः वा क्रियते, तथापि यत्र यत्र एतत्स्तोत्रं श्राद्धकाले पाठ्यते, तत्र सन्तोषः सम्पद्यते। हे मुनिश्रेष्ठ, हेमन्ते द्वादशवर्षाणि, वसन्ते षोडशवर्षाणि, शरदि पाठे अपि पितृसन्तोषः लभ्यते। अपूर्णश्राद्धे अपि सम्यक् पठिते, पतिते, गृहस्मिन्यत्रास्य लेखनं स्थाप्यते, तत्र पितरः सन्तुष्टाः सन्ति। अतः श्राद्धकाले ब्राह्मणानां सन्निधौ अनेन स्तोत्रेण सम्पूजनं कर्तव्यम्। एवं ‘ऋचिना कृतं पितृस्तोत्रम्’ इत्येतदेकनवत्युत्तरशतान्यधिकं अध्यायः समाप्तः। ततः नदीमध्ये कन्या रूपवती प्रादुरभवत्। सा मधुरसुभाषिणी महात्मन ऋचिं प्रति वाक्यमब्रवीत्। सा कन्या, मम प्रसादात् अतिशयसुन्दरी वरदानेन प्राप्ता, त्वया गृह्यतां, त्वदीया धर्मपत्नी भवतु, शुभवर्णा च सा। मर्कण्डेय उवाच—ततः ऋचिः तां मानिनीं नाम्ना कन्यां स्वीकृतवान्। तस्याः सुतः वीर्यसम्पन्नः तेजस्वी च जातः। स मुनिः तस्याः नदीतीरे वासमकरोत्। इति ‘प्रम्लोचायाः आगमनं’ नाम नवत्यधिकशतान्यधिकः अध्यायः समाप्तः। एवं स्वायम्भुवादयः मुनयः कर्मणा हरिं ध्यानयन्ति। सः शरीरेन्द्रियमनसोबुद्धिप्राणाहंकारवर्जितः, अपोवर्जितः, सर्वधर्मविहीनः, भूताध्यक्षः, बध्दनियन्ता, ईश्वरः, सर्वव्यापी च। सः रागरहितः, महेश्वरः, सर्वैर्देवैः पूजितः, नित्यविरक्तः, त्रिगुणातीतः च। इति श्रीगर्वडमहापुराणे आचारकाण्डे पितृस्तोत्रवर्णनं, मानिन्याः आगमनं, तस्याः पुत्रोत्पत्तिः, हरिध्यानवर्णनं च सम्यक् निरूपितम्।